კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი - ნიუ-იორკის ყოფილი ვიცე-მერი
კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი - ნიუ-იორკის ყოფილი ვიცე-მერი
14-02-2012
ცნობილი ისტორიკოსი რუსუდან დაუშვილი განაგრძობს გამოჩენილი ქართველი ემიგრანტების გაცნობას. ამჯერად იგი კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავზე გვესაუბრა:

- 1965 წლის ნიუ-იორკის ახალი ქალაქისთავის არჩევნებში რესპუბლიკური პარტიის კანდიდატ ჯონ ლინდსის ყურადღება პარტიის აქტიურმა წევრმა კონსტანტინე (კონი) სიდამონ-ერისთავმა მიიპყრო და მას წინასაარჩევნო კამპანიის ხელმძღვანელობა მიანდო. არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ ლინდსმა საავტომობილო მიმოსვლის დარგში თანაშემწედ თავისი წინასაარჩევნო კამპანიის ხელმძღვანელი დანიშნა. ასე გახდა კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი არა მარტო ამერიკის შეერთებული შტატების, არამედ მსოფლიოს უდიდესი ქალაქის, ნიუ-იორკის ვიცე-მერი. ამ თანამდებობაზე კარგა ხანს იმუშავა, სამი მთავრობა გამოიცვალა და პენსიაში გასვლამდე ქალაქის მმართველობაში დიდ როლს ასრულებდა. 40 წლის განმავლობაში იყო რესპუბლიკური პარტიის წევრი და ყველა, მათ შორის, რეიგანის ადმინისტრაციის აქტიური მხარდამჭერი. მისი მეგობრები უმაღლესი თანამდებობის პირები იყვნენ. 90-იან წლებში მისი ოჯახი პრესტიჟით ამერიკაში პირველ ოცეულში შედიოდა.

- როგორ ოჯახში აღიზარდა კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი?

- მამამისი, სვიმონ (სიკო) სიდამონ-ერისთავი, დამოუკიდებელ საქართველოში ქართული არმიის პოლკოვნიკი, ოქტომბრის რევოლუციამდე რუსეთის არმიის პოლკოვნიკიც იყო. 1918 წელს საქართველოში დაბრუნდა და სამშობლოს დამცველთა რიგებში ჩადგა. 1921 წელს საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ ემიგრაციაში ამერიკაში წავიდა. იქ ცოლად შეირთო საფრანგეთში ამერიკის ელჩის ქალიშვილი ანა ბიგლოუ-ტრესზე. პირველი ქორწინებიდან სვიმონს ერთი ქალიშვილი ჰყავდა - ირინე, მეორე ქორწინებაში კი ქალ-ვაჟი შეეძინა.

ნიუ-იორკის საუკეთესო ნაწილში გახსნილ სვიმონის რესტორან „კავკასიის არწივში“ ხშირად იყრიდნენ თავს ქართველები და კავკასიელები. მან ნიუ-იორკიდან 100 კილომეტრზე, მდინარე ჰუძონის ნაპირას, კლოდ-სპრინგის რაიონში, იტალიაში საქართველოს ელჩ გიორგი მაჩაბელსა და სათვისტომოს თავმჯდომარე, პიანისტ ირაკლი ორბელიანთან ერთად კავკასიელთა დასასვენებელი სახლი „ალავერდი“ დააარსა. ზაფხულობით ქალაქის ხვატს გარიდებული ნიუ-იორკში მცხოვრები კავკასიელები თავს სწორედ ამ სავანეს აფარებდნენ. რადიო „თავისუფლების“ რედაქტორმა კარლო ინასარიძემ 1969 წელს ამერიკაში მოგზაურობის დროს ინახულა „ალავერდი“ - ეს იყო ორსართულიანი კარგად გაწყობილი სახლი, ულამაზესი ეზოთი და ბაღით, რომელსაც „კავკასიურ წალკოტს“ უწოდებდნენ, იქვე იყო აუზი და ბოსტანი, სადაც წიწმატი, ტარხუნა და ქინძი მოჰყავდათ. „ალავერდი“ არა მარტო დასასვენებელი, არამედ კავკასიელთა სამეგობრო ცენტრი გახდა: „ასე ძმურად და ერთობის გაგებით რომ გვეცხოვრა იქ, კავკასიაში, მაშინ დღეს სამშობლოში ვიქნებოდით“, - უთქვამთ ჩრდილოკავკასიელებს კარლო ინასარიძისთვის.

სვიმონ სიდამონ-ერისთავის გარდაცვალების შემდეგ (1964) დასასვენებელი სახლისა და „ალავერდის საზოგადოების“ ხელმძღვანელობა მისმა ვაჟმა კონსტანტინემ გადაიბარა, მდივნობა კი - მისმა მეუღლემ.

კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი დაიბადა ნიუ-იორკში, 1930 წელს. მილბრუკის სკოლაში სწავლობდა. დაამთავრა პრინსტონის უნივერსიტეტი სამთო ინჟინრის დიპლომით. მსახურობდა არმიაში,  მონაწილეობდა კორეის ომში, რისთვისაც ბრინჯაოს ვარსკვლავი დაიმსახურა. სამხედრო სამსახურის შემდეგ, 1957 წელს, დაამთავრა კოლუმბიის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. ჯერ იურიდიულ ბიუროში მუშაობდა, შემდეგ კი დასთან, ანა სიდამონ-ერისთავთან ერთად (რომელიც ასევე იურისტია) საკუთარი ბიურო გახსნა. 1957 წელს დაქორწინდა ენ ფილიპსზე, შეეძინა სამი შვილი - სიმონი, ელისაბედი და ანდრია (ენდრიუ). კენედის მკვლელობის შემდეგ აქტიურად ჩაება ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში, გახდა ამერიკის შეერთებული შტატების რესპუბლიკური პარტიის წევრი და სწრაფად გაიკეთა პოლიტიკური კარიერა.

- თუ არ ვცდები, მხოლოდ პოლიტიკით არ იყო დაკავებული.

- დიახ, კონსტანტინემ გარემოს დამცველიც იყო. ამ საქმეში 1974 წელს გუბერნატორმა მალკოლმ უილსონმა ჩააბა. 1989-დან 1993 წლამდე, ჯორჯ ბუშის პრეზიდენტობის დროს, იგი ნიუ-იორკის მე-2 რეგიონის გარემოს დაცვის სააგენტოს ხელმძღვანელობდა. სიდამონ-ერისთავი ზედამხედველობდა პროგრამებს, რომლებიც აკონტროლებდნენ ჰაერისა და წყლის სისუფთავეს, ინდუსტრიულ ნარჩენებს,  ტოქსიკურ ნივთიერებებს, პესტიციდებსა და ოკეანის დაბინძურებას.

- საქართველოსთან თუ ჰქონდა კავშირი?

- მიუხედავად იმისა, რომ კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი უცხოეთში დაიბადა და გაიზარდა, ქართული ადათ-ჩვევები და ტრადიციები შეინარჩუნა. ქულაჯასა და ჩოხაში გამოწყობილი ყოველთვის ესწრებოდა სათვისტომოს ღონისძიებებს, საღამოებს, შეძლებისდაგვარად ეხმარებოდა ქართველებს იურიდიული კონსულტაციებითა თუ სამსახურში მოწყობით.

1990 წელს კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი Audubon New York-ის თავმჯდომარე გახდა. ეს პირველი ოფისი იყო, რომელმაც სათავე დაუდო ოდობონის ეროვნული საზოგადოების ოფისებს სხვა შტატებში. ამან საშუალება მისცა ორგანიზაციას, მეტი ყურადღება მიექცია ადგილობრივი გარემოს, ველური ბუნებისა და ფაუნის დაცვისთვის.

70-იან წლებში, როცა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის მიერ გატანილი ქართული არქივი პარიზში წყალდიდობამ დააზიანა, მის გადასარჩენად სიდამონ-ერისთავმა სოლიდური თანხა გაიღო.

90-იან წლებში სიდამონ-ერისთავმა ორგანიზაცია „საქართველოს ამერიკელი მეგობრები" დააარსა. 1991 წელს, როცა ამერიკელმა ქართველებმა ზეიმით აღნიშნეს ქართული სათვისტომოს (ასოციაციის) დაარსების 70-ე წლისთავი, ნიუ-იორკის „ბოტანიკალ გარდენში“ მიწვეული იყვნენ ორგანიზაციის წევრები და მხარდამჭერნი: თავმჯდომარე კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი, ამერიკის ყოფილი ელჩი საქართველოში, ნებრასკის შტატის სენატორი კენეტ იალოვიცი, კანზასის შტატის სენატორი სემ ბრაუნბეკი, კენტუკის შტატის სენატორი მიჩ მაკ-კონელი, კენეტ ბრაუნი, უილიამ კორტნი, ჩაკ საგელი, გენერალი ჯონ-მალხაზ შალიკაშვილი, თბილისის ამერიკული აკადემიის პრეზიდენტი გივი ზალდასტანიშვილი და სხვები.

საქართველოსთვის უმძიმეს ჟამს, 1994 წელს, სიდამონ-ერისთავმა დააფუძნა „საქართველოს მეგობართა ფონდი“, რომელსაც აღმასრულებელ დირექტორად ალექსანდრე ჭავჭავაძის შთამომავალი, ამერიკელი მწერლის, პავლე ჭავჭავაძის შვილიშვილი მარიამ (მარუსია) ჭავჭავაძე დანიშნა.¬საქართველოს ამერიკელმა მეგობრებმა ბედიანში 12 სახლი შეიძინეს, სადაც 120 მზრუნველობას მოკლებულ ბავშვთან ერთად აღმზრდელ-პედაგოგებიც ცხოვრობდნენ. ფონდი ეხმარება თბილისის ფერისცვალების მონასტერთან არსებულ მიუსაფარ ბავშვთა თავშესაფარს, ქუთაისის ფსიქონევროლოგიურ კლინიკას, ტუბერკულოზით დაავადებულ გაჭირვებულ ბავშვებსა და მოხუცებს.

2012 წლის იანვარში, ამერიკაში 81 წლის ასაკში გარდაიცვალა ქართველთა და ამერიკელთა წინაშე ვალმოხდილი კაცი, ნიუ-იორკის ყოფილი ვიცე-მერი და გარემოს დამცველი კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი. მას 3 შვილი და 8 შვილიშვილი დარჩა. „ის არა მხოლოდ ეფექტური ლიდერი, არამედ გულთბილი ადამიანიც იყო, - შენიშნავდა გარემოს დაცვის ეროვნული სააგენტოს ყოფილი უფროსი რილი, - მის სახელს წონა ჰქონდა და განსჯის ბრწყინვალე უნარითაც გამოირჩეოდა. ყველაფერთან ერთად ის გალანტური კომპანიონიც იყო".

მანანა გაბრიჭიძე (სპეციალურად საიტისთვის)
qartveli
27 თებერვალი 2012 19:57
ამ სტატიის დამწერმა ქარტული წერა-კიტხვა და გრამატიკა ტუ იცის?ესეტი პიროვნებები უპრო გამარტულ და განატლებულ სტატიებს იმსახურებენ.
hatuna
19 თებერვალი 2012 09:10
ვაიმე რანაირად წერთ, რა არის ეს, ან სტილი ან გრამატიკა, სამარცხვინოა!
სხვა სიახლეები
"ნიჭი, შეხედო  საკუთარ თავს იუმორით, ჩემთვის ყველა ღირსების ტოლფასია"

პაპარაცების მცდელობა, გადაქექონ მისი წარსული და რაიმე საეჭვო აღმოაჩინონ, ამაოა. მერილ სტრიპის სახელს სკანდალები არ უკავშირდება.
დაწვრილებით...
"დაე, ხალხმა იაროს ჩემზე!" - ცნობილ მომღერალს ვარსკვლავს უხსნიან

”21 დღის განმავლობაში ვიშიმშილე, მხოლოდ წყალს ვსვამდი”
დაწვრილებით...
"ბევრი ცნობილი შემოქმედი იყო განსხვავებული ორიენტაციის, მაგრამ თავისთვის იყვნენ."

"ყველაფერს იმის მიხედვით ვაკეთებთ, რას იტყვის სხვა... – სხვისი ყოფაც არ ვატირე?!"

"მამაკაცი იმისთვის არის დაბადებული რომ ქალი ხიბლავდეს"
დაწვრილებით...
”მე და გიორგი კლასელებიც ვიყავით, კურსელებიც და თანამშრომლებიც.”

"პოლიტიკურ კარიერაზე რომ მეფიქრა, მაშინ ამდენ ”სიგიჟეს” ვერ გავაკეთებდი"

"ლევან ვასაძე ყველა ჩვენგანს ძალიან ეხმარებოდა ცხოვრების სხვადასხვა ეტაპზე"
დაწვრილებით...
"კაბაევა სიმპათიურია და შარმიანი, მაგრამ ძალიან დაბალია. ასსამოც სანტიმეტრზე მეტი ნამდვილად არ იქნება"

"თმები გამითეთრეს შიშისგან" - თავაწყვეტილი რალი მოსკოვის ქუჩებში ალინა კაბაევასთან ერთად

"ჩემმა ნათესავმა, რომლის სახელს და გვარს არ დავასახელებ, თავისი მეგობარი ალინა კაბაევა მოიწვია"
დაწვრილებით...
"(მარცხნიდან) ირაკლი კაკაბაძე, ლევან ვასაძე, ქორ-ეპისკოპოსი მეუფე შიო, კათალიკოს-პატრიარქი ილია მეორე, გიორგი მარგველაშვილი, ბერი გრიგოლი და მე - გიო მგელაძე..."

"მთელ" თუ არა "ნახევარ" თბილისის ბიჭებს მაკა (ჩიჩუა) უყვარდათ"

"მაშინ პატარა ბიჭებს "ქუჩა გვიხმობდა"
დაწვრილებით...
შტრიხები რამაზ ჩხიკვაძის პორტრეტისა...

"ისე ლამაზად დაგანახებდა სამყაროს, ისე მხიარულად გაუძღვებოდა შიმშილსაც და გასაჭირსაც, რომ მის გვერდით ვერასოდეს იქნებოდი ცუდად..."
დაწვრილებით...
"ყოფილი ცოლი ბავშვს არ მანახებს"

"ჩამოთრეულებს" გვეძახიან, პრინციპში, "ჩამოვეთრიე" აბა, რა ჯანდაბა ვქენი?"
დაწვრილებით...
ცნობილ ადამიანებს ძირითადად ასე ახასიათებენ: ლამაზები, წარმატებულები, ყოველთვის კარგად გამოიყურებიან... თუმცა, რა თქმა უნდა, იყო დრო, როცა მათ საზოგადოება არ იცნობდა. როგორ გამოიყურებოდნენ ცნობილი ადამიანები წარსულში? ძველ ფოტოებს ისინი" "კვირის პალიტრასთან" ერთად ათვალიერებენ.
დაწვრილებით...
"სააკაშვილი რუსეთის სადღეგრძელოს ფეხზე ამდგარი სვამდა"

"თქვენ გეკითხებით, ყოფილ ხელისუფლებაზე დიდი ქურდები გეგულებათ სადმე?"
დაწვრილებით...
მნიშვნელოვანი ინფორმაცია
"იყიდება micubishi outlander-ის მეორადი და ახალი ნაწილები"
"იყიდება რუმინული რენესანსი ოჯახიდან! არარესტავრირებული, ძალიან კარგ...
328 კვ.მ. ახალი რემონტი ა/სადგომი, ბუხარი, ბ/აირი,...
1.5-ოთახიანი, 50 კვ.მ. აივანი, ბ/აირი, გათბობა, ინტერნეტი,...