"ილია მთლად გადარეული იყო თვალჭრელა ოლღასათვის" " - ილია ჭავჭავაძის სასიყვარულო მიმოწერა
"ილია მთლად გადარეული იყო თვალჭრელა ოლღასათვის" " - ილია ჭავჭავაძის სასიყვარულო მიმოწერა
22-01-2016
ილია ჭავჭავაძისა და მისი საყვარელი მეუღლის, ოლღა გურამიშვილის თავდავიწყებული სიყვარულის ამბავი იმჟამინდელი საზოგადოებისთვის კარგად იყო ცნობილი. მათი სასიყვარულო წერილები სხვადასხვა წერილობით წყაროებშია შემონახული. გურამ შარაძის წიგნში ილია ჭავჭავაძის "ცხოვრება, მოღვაწეობა, შემოქმედება" ვკითხულობთ:

"ილიასა და ოლღას დაახლოება ემთხვევა ჟურნალ "საქართველოს მოამბის" დაარსების გადამწყვეტ ეტაპს, კერძოდ, 1863 წლის იანვარს, რაც თავის მხრივ, მოასწავებდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ახალი ძალით გაჩაღებას. ამ ძნელ ბრძოლაში ოლღა გურამიშვილი ნამდვილ მშველელად და შთამაგონებლად მოევლინა ილია ჭავჭავაძეს, რასაც მჭევრმეტყველურად მოწმობს, საბედნიეროდ, ჩვენამდე მოღწეული ილიას წერილები ოლღასადმი, მინდვრის გამხმარ ყვავილთან ერთად, შთამომავლობისთვის სასოებით რომ შემოინახა ადრესატმა და ასე შესანიშნავად გამოსცა პავლე ინგოროყვამ. ოლღას იმთავითე შეუცვნია ჭაბუკი ილიას ტვირთის სიმძმე და მამისა და გოროზი ნათესავების წინააღმდებობის მიუხედავად, ილიას სამუდამო თანადგომა გადაუწყვეტია. მან მართლაცდა გასაოცარი ერთგულებითა და თავდადებით ბოლომდე გაუზიარა ილიას ტრაგიკული ხვედრი...

სრულიად ყმაწვილ ქალში ილიამაც ნათლად შეიგძნო თავისი მომავალი მეუღლისა და მძიმე ჭაპანის ერთგულად გამწევის დიადი ღირსებები და ერთ-ერთ პირველსავე წერილში, 1863 წლის 8 თებერვალს, იმ დროისათვის ჯერ ისევ გამოუცემელ "საქართველოს მოამბის" კრიტიკოსობა შესთავაზა მას: "ჟურნალი ამ დღეებში გამოვა, მე შენგან მოვითხოვ, უბრალოდ მოვითხოვ, დაწვრილებით კრიტიკას".

ივანე პოლტარაცკაიას მოგონებით, "უკიდურესად გადარეული იყო ჩვენი ილია უმცროსი დის ოლღას მშვენებით, მაგრამ მაშინ ძლიერ ხელმოკლე თავადი ჭავჭავაძე და მასთან მწერალი და ლიბერალი, სასურველ სიძედ ვერ ჩაითვლებოდა და თავის ტრფიალს მალავდა და ამის გამო ორ ახალგაზრდა მიჯნურთა შუა ჩუმი მიწერ-მოწერა იყო შეუამავალი. ილია მთლად გადარეული იყო თვალჭრელა ოლღასათვის და მთელი დღე და ღამე იმის გზას და კვალს ეძებდა. მე მოწამე ვარ იმათი იდეალური სიყვარულის და რომანტიულის გატაცებისა... თაყვანება და ერთგულება თავის გენიალური ქმრისა ოლღას სიკვდილამდე არ შეუცვლია"

ილიას ერთ - ერთ საიდუმლო ბარათზე ("წიგნზე") ოლღა ასეთ პასუხს უგზავნის 1863 წლის 2 აპრილს: "ჩემდა სანუგეშოდ, ჩემდა სიცოცხლედ - ეს შენი წიგნებიდანაა და მინამ პირში სული მიდგას ამით ვასიამოვნებ, რომ მეც ვიყავ ესე წელიწადი სრულ ბედნიერი. ამას ვიტყვი, რომ ჩემისთანა ბედნიერი არა მგონია ვინმე ყოფილიყოს, მაგრამ სოფელი და ჟამი გრძელი ყოფილა. ეს წიგნები ჩემთან დაიმარხებიან მე რომ მოვკვდები"...

როგორც ჩანს, ილიასთან საიდუმლო მიწერ-მოწერა ოლღამ გაუმჟღავნა თავის უფროს დას-ეკატერინეს. აღელვებული ოლღა 1863 წლის 14 მარტის წერილზე ილიას ატყობინებს: "საშინლად ვნანობ, რომ ვუთხარ ჩემს დასა, რომ ჩვენ ვწერთ ერთმანეთს. შენ გენაცვალოს ჩემი თავი, მომიტევე ჩემი უფიქრელი დანაშაულობა. იმედი მაქვს ღვთით, რომ ჩემი სიცოცხლე მომიტევებს. და თუ ამაღამ მოვახერხე, შემოვთვლი და მოხვალ. შენ გენაცვალე, საშინლად ვნანობ, მაგრამ რაღა გაეწყობა: "არა არს დაფარულ, რომელ არ განცხადდეს", ან კიდევ: "იმიტომ ვერ ამოვალ, მარტოკა არსადა არ მიშვებს. მშვიდობით, გენაცვალე, ჩემო სიცოცხლე".

აი, რას წერდა ილია 1863 წლის 26 თებერვალს ოლღა გურამიშვილს: "...მე არც ისე ღარიბი ვარ, როგორცა გწერდი. მე აღმომაჩნდება ჩვენი ცხოვრებისათვის სახსრები,
ვიცხოვრებთ ისე, როგორც მრავალნი ცხოვრობენ; მაგრამ მე ვცდილობდი - უფრო ღარიბად მეჩვენებინა თავი, ვიდრე ნამდვილად ვარ. იცი, რატომ? იმიტომ, რომ თუ ასეთი უბრალო რამ შეგაშინებდა, შეგეძლო მაშინვე უარი გეთქვა ჩემთვის. მე ასეთი ცოლის ყოლას არ მოვინდომებდი. გარდა ამისა, მინდოდა დავრწმუნებულიყავი, რომ შენ ადამიანს უყურებ არა როგორც ოქროებით გატენილ ზანდუკს ან ჯვრებითა და ვარსკვლავებით მორთულს აბრას, არამედ, როგორც ღვთის მიერ შექმნილს არსებას, რომელშიც უპირველესად ყოვლისა მისი სული უნდა მზიანობდეს".

გადაგვარების კარზე მისულ რომელიღაც ქართველ თავადიშვილს ეტყობა, სალანძღავ სიტყვად "პატრიოტკა" დაუძახნია ოლღა გურამიშვილისთვის. ილია წერს აფორიაქებულ და სულის სიღრმემდე შეურაცხყოფილ ქალიშვილს:

"ვინ გეძახის პატრიოტს? იმათ რაც უნდა თქვან, შენ მართლა პატრიოტი მეყოლები. განა ასე არ არის, ჩემო სულიკო? ეს დიდებული სახელწოდება მათთვის საძრახისია, ჩემო კარგო, მაგრამ შენ ამით იამაყებ,- ამიტომ მეჩვენები ძვირფასად, ამიტომ უყვარს შენს ილიკოს ოლიკო. მახსოვს, დოღზე ვიყავით, შენ შემაქე და პატრიოტი მიწოდე: თუმცა, ჩემისთანა სუსტი ძალის ადამიანი სად შესწვდება პატრიოტიზმს, მაგრამ იმ სიტყვებითა და კილოთი, რომლითაც შენ თქვი, მე მივხვდი, ვისთანაც მაქვს საქმე... და როცა ღმერთი ინებებს ჩვენს ერთად ყოფნას, მე გიჩვენებ კაცს, რომელსაც შენს შესახებ ვუთხარი, რომ ეს ქალი ატარებს თავის გულში სამშობლოს სახეს".

ჯვრისწერა მაინც საიდუმლოდ მოხდა 1863 წლის 10 აპრილს (როგორც ეს ილიას ფონდში დაცული მეტიკულიდან ჩანს) და არა 21 აპრილს (როგორც ეს ლიტერატურაშია დღემდე გავრცელებული), თბილისში, სამების ეკლესიაში...

ბარბარე მაყაშვილი (ილიას ახლო ნათესავი): "ერთხელ ოლღამ შემიყავნა ილიას საწოლ ოთახში, საწოლთან ედგა მაგიდა, ზედ დიდი ბლოკნოტი, გათლილი ფანქარი და ორი შანდალი, შიგ კარტოფილის სანთლებით. ოლღამ მითხრა, ყოველ ღამე ასე უმზადებ აქაც (ყვარელში) და თბილისშიაც; ცოტას ჩაიძინებს და მალე გაიღვიძებს, აანთებს სანთლებს და მანამ სანთლები დაიწვება, სწერს. გათენებისას იძინებს მხოლოდ, აქ, როგორც სოფელში, ადრე იღვიძებს, ჰაერზედ უყვარს გასვლაო. ილიას ოთახს ოლღა ულაგებდა სოფელშიაც დ თბილისშიაც, თუმცა ხელზედ მოსამსახურე ყოველთვის ჰყავდათ. ილია თავის მეუღლეს დიდ პატივს სცემდა, როცა ოლღას ამბავს ვკითხავდით, იტყოდა, ჩემი ოლღა ციდან ჩამოსული ადამიანიო".

ილიას მეფუტკრე საგურამოში დანიელ მასლოვი იმასაც იხსენებს, როგორ უსაყვერდურა ოლღამ საყვარელ მეუღლეს, როდესაც მან მოსამსახურე ქალს სთხოვა, ჭიქა წყალი დამალევინეო:

"დამიგდე ყური, - მიუმართავს ოლღას ილიასთვის,- ნუ დაივიწყებ, რა ბედნიერებაა ჩემთვის, რომ მოგიტანო ჭიქა წყალი, შენ კი ამ სიამოვნებას მიკარგავ"...

თეა ცაგურიშვილი (სპეციალურად საიტისთვის)
ania
23 იანვარი 2016 12:58
როგორ მესიამოვნა ეს სტატია, გაიხარეტ, ხშირად დააწერეტ მსგავსი სტატიები და ვინ ვის რა უყო ან რა აცვისა ან მერანდენდ გატხოვდა ეგეტები არა
სხვა სიახლეები
თინა ყანდარელს ანა კალანდაძის არქივში წერილი უნახავს, იმ კაცის მოწერილი. "ის", თურმე, მთაში ქეიფობდა და ანას სადღეგრძელოს რომ სვამდა, პეპელა დაფრენილა მის ჭიქაზე...
დაწვრილებით...
"ჯონ მალხაზ შალიკაშვილმა გურჯაანში წინაპართა საფლავები მოინახულა და მათი საფლავის ქვის ნატეხები სამახსოვროდ წაიღო"
დაწვრილებით...
"ბინაში ერთი მისთვის ძალიან ძვირფასი ნივთი ჰქონდა: უბრალო თიხის ქოთანი, რომელშიც მშობლიური სოფლიდან - ნოსირიდან წამოღებული მიწა იყო შენახული..."
დაწვრილებით...
ვინ არის იდუმალი მხედართმთავარი?

"ჯერ მხოლოდ იმის თქმა შეიძლება, რომ საფლავის პატრონი სამხედრო ელიტის წარმომადგენელი იყო. ამას მოწმობს მისი აღკაზმულობა, დიადემა შუბლზე. საფლავში ორი იარაღია აღმოჩენილი, მახვილი ჩონჩხის უკან, რომელსაც შესაძლოა ზურგზე დაკიდებულს ატარებდა და ისრისპირი, რომელიც მიცვალებულს მუცლის არეში აღმოაჩნდა, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ ამ ისრით მოკლეს"
დაწვრილებით...
ცაგერის მუნიციპალიტეტის, სოფელ დეხვირში სამაროვანის გათხრისას მნიშვნელოვანი სამარხებია ნაპოვნი, რომელთაგან ერთ-ერთში მამაკაცის ჩონჩხი იპოვეს. სამარხი, სავარაუდოდ, ახალი წელთაღრიცხვის პირველ-მესამე საუკუნეებს განეკუთვნება.
დაწვრილებით...
...1994 წლის 2 დეკემბერს ბათუმის პორტიდან იალტის მიმართულებით სატვირთო გემი "სპარტაკი" გავიდა. გემზე 10 მგზავრი და ეკიპაჟის 9 წევრი იმყოფებოდა.
დაწვრილებით...
"დამიანე დავრიშაშვილს, რომელიც იყო გორის პრეფექტი, კეკესთან ჰქონდა ურთიერთობა. მისგან შეეძინა იოსები და ამაზე მთელი გორი ლაპარაკობდაო"
დაწვრილებით...
ჯერ კიდევ ოლიმპიური მოძრაობის სულისჩამდგმელი, პიერ დე კუბერტენი ქადაგებდა პრინციპს - "სპორტი პოლიტიკის გარეშე". თუმცა პოლიტიკური დემარშები პირველ თამაშებსაც არ დაჰკლებია, ხოლო 1936 წლის ოლიმპიადა სულაც პოლიტიკურ იარაღად იქცა მასპინძელი სახელმწიფოს ხელში.
დაწვრილებით...
"ეს წარწერა აღმოჩნდა პატარა შენობაში, რომლის მხოლოდ მცირე ნაწილია გათხრილი და დიდი ნაწილი ჯერ კიდევ გასათხრელია"
დაწვრილებით...
ფრანც ლოიო: "თქვენი ფოტო ყოველთვის ჩემთან დარჩება. როცა 1949 წელს პოლონეთის საზღვრიდან აღმოსავლეთ გერმანიაში გადავედით, უკანასკნელად გაგვჩხრიკეს. ფოტო ქუდში დავმალე და დღემდე ჩემთან არის..."

ფრანც ლოიომ საქართველოში ჩამოსვლა ვეღარ შეძლო. ნინოს მან წერილთან ერთად ფოტოსურათი გამოუგზავნა: "ჩემი ახლანდელი სახე აღარც ისე მიმზიდველი­ა, ძველი კი სამუდამოდ დაივიწყეთ!"…
დაწვრილებით...
ქირავდება მინიმუმ ერთი წლით!
სასწრაფოდ იყიდება ბინა სამხედრო ქალაქში,
ქირავდება ბინა დღიურად, 2 комнатная
იყიდება! ბინა, 8(8) სართულზე (კუთხის)
მასალების გადაბეჭდვა/რეპროდუცირება აკრძალულია, იხილეთ მასალის გამოყენების პირობები