ხმის იოგები - ნუ დატვირთავთ მათ ბავშვობიდანვე
ხმის იოგები - ნუ დატვირთავთ მათ  ბავშვობიდანვე
02-12-2013
თქვენი პატარა ტკბილად მღერის? დაე, იმღეროს, ოღონდ გასართობად, რადგან დღეს მოდად ქცეულმა "სიმღერაზე ტარებამ" შესაძლებელია, მის მშვენიერ ხმას პრობლემები შეუქმნას. თუმცა მხოლოდ სიმღერა როდი აზიანებს ხმის იოგებს.

მედიცინა ამ პროცესს საკმაოდ სერიოზულად მიიჩნევს. მMედიცინის დარგს, რომელიც ხმოვანი იოგების ნორმალურ ფუნქციონირებას და მის პათოლოგიებს შეისწავლის, ფონიატრია ეწოდება. ხმოვანი იოგების დიაგნოსტიკის და მკურნალობის შესახებ ექიმ-ფონიატრ ირინა ქაცარავას ვესაუბრებით.

- ქალბატონო ირინა, ბავშვებს ხშირად ეხლიჩებათ ხმა.... თუმცა არა მხოლოდ ბავშვებს - განსაკუთრებით გაცივებისას უფროსებსაც ხშირად გვეპარება ხმაში ხრინწი. გარდა გაცივებისა, რამ შეიძლება დააზიანოს ხმის იოგები?

- მიზეზი იმდენია, ალბათ სრულად ჩამოთვლაც გაჭირდება. თუმცა, უპირველესად, უმჯობესია, მაინც გაცივებასა და ზედა სასუნთქი გზების ვირუსულ ინფექციებზე ვისაუბროთ, რადგან ხმის ჩახლეჩის ან დაკარგვის ყველაზე ხშირი მიზეზი მაინც მწვავე ლარინგიტია. ეს თვითგანკურნებადი დაავადება ხშირად სულაც არ მოითხოვს ანტიბიოტიკებით ჩარევას. მწვავე ლარინგიტის დროს კი ხმა შეიძლება  დაიკარგოს, თუმცა აუცილებლად ორ კვირაში უნდა აღდგეს. მაგრამ თუკი არ აღდგა, უსათუოდ ექიმთან მისვლაა საჭირო. 

ხმის ჩახრინწვა შეიძლება გამოიწვიოს ასევე ცხვირის ღრუს და ხახის ნებისმიერმა ანთებითმა პროცესმა, თამბაქოს წევამ, დიდი დოზით სპირტიანი სასმელების დალევამ.  თამბაქოს კვამლში არსებულმა მავნე მინარევებმა კი სისხლძარღვების შეშუპებასთან ერთად, შესაძლოა, იოგებზე სიმსივნური წარმონაქმნებიც განავითაროს.
ხმის დაკარგვას არცთუ იშვიათად ნევროზიც იწვევს - საკმარისია ძლიერი შიში ან სხვა სახის მოულოდნელი ნერვული სტრესი, რომ ლაბილური (არამდგრადი) ნერვული სისტემის პატრონებმა მყისიერად დაკარგონ ხმა.  აგრეთვე მინდა გაგაცნოთ ხმის დაკარგვის ის მიზეზები, რომელიც ჭარბობს ეგრეთ წოდებულ ხმის პროფესიონალებს (ვოკალისტები, პედაგოგები, ტელეწამყვანები, პოლიტიკოსები და ა. შ.) შორის. ხმის ხშირად გამოყენებას თან მოსდევს მისი გადატვირთვა, დაღლა...

ჯანმრთელი იოგები სიმივით არის დაჭიმული. როცა საუბარს ვიწყებთ, შევისუნთქავთ ჰაერის ტალღებს, რომლებიც სიმივით დაჭიმულ იოგებს არხევს, ისინი ამ დროს ერთმანეთს ეხებიან და ამ შეხებისას იბადება ბგერა. ამას სხვანაირად იოგების შეკვრაც ჰქვია. როცა იოგები გვიზიანდება, მათი ვიბრაციაც სუსტდება და დახურვა აღარ ხდება.
ხმის იოგების დაზიანების მიზეზები უკვე ჩამოვთვალეთ, მაგრამ დაგვრჩა მთავარი, - მეტად ადრეულ ასაკში, დაახლოებით სამი წლიდანაც კი, ბავშვების სიმღერების შესასწავლად სხვადასხვა ანსამბლშიI ტარება. საქმე ის არის, ყოველმა პედაგოგმა  სიმღერა ბავშვს აუცილებლად სწორი, ანუ დიაფრაგმული სუნთქვის თანხლებით უნდა შეასწავლოს. ადრეულ ასაკში კი ეს რთულია, ამ ხნის ბავშვს ჯერ ბოლომდე ჩამოყალიბებული არ აქვს გულმკერდი და ხორხიც ზრდის პროცესშია. სიმღერის შესწავლა შეიძლება 6-7 წლის ასაკიდან დაიწყოს, მხოლოდ მსუბუქი დატვირთვებით. შემდგომი სიმღერისთვის გარდატეხის ანუ ეგრეთ წოდებული მუტაციის პერიოდი დაახლოებით 11-დან 16 წლამდე მიმდინარეობს. აAმ დროს სიმღერა არ არის სასურველი, რადგან ხმოვანი იოგები გარდატეხას განიცდიან, რასაც აუცილებლად უნდა აკონტროლებდეს პედაგოგი და ფონიატრი. სამწუხაროდ, ხშირია შემთხვევები, როცა მუტაციის პერიოდში ბავშვი განაგრძობს სიმღერას, რაც შემდგომში ხმოვან იოგებზე იწვევს სერიოზულ პრობლემებს, შეიძლება განვითარდეს კვანძებიც, რომელიც ზოგჯერ ქირურგიულ ჩარევასაც საჭიროებს.
საწყის სტადიაზე ხმის იოგებზე არსებული კვანძები მედიკამენტურადაც იკურნება. თუ კისტა დიდი ზომისაა, აუცილებელია
მისი მოკვეთა.

დღეს სამედიცინო ტექნიკა ძალიან განვითარდა. უცხოეთში იოგების გამოსაკვლევად იყენებენ ძალზე მაღალი ტექნოლოგიის აპარატს, ვიდეოსტრობოსკოპს, რომლის გამოკვლევის შედეგები მართლაც განსაცვიფრებელია. სასიხარულოა, რომ უახლოეს ხანში ამ აპარატს ჩვენთანაც შემოიტანენ.

ჩვენ ამჟამად იოგებს რინოფიბროსკოპიის მეშვეობით ვიკვლევთ. ასეთი კვლევაც ეფექტიანია. ხმოვანი იოგების დიაგნოსტიკას და მკურნალობას ექიმი-ფონიატრი აწარმოებს. შემდეგ პროცესში ხმის თერაპევტი (ეგრეთ წოდებული ფონოპედი) ერთვება, რომელიც პაციენტს ეხმარება, დაარეგულიროს სწორი სუნთქვა სიმღერისა და ლაპარაკის დროს, აგრეთვე აკეთებინებს სხვადასხვა სავარჯიშოს ხმის სხვადასხვა პათოლოგიების დროს.
ექიმი-ფონიატრის და ფონოპედის კომბინირებული მკურნალობის შემდეგ შედეგიც დადებითია...
სხვა სიახლეები
არსებობს მოსაზრება, რომ მაღალი იმუნიტეტის მქონე ადამიანებს ავადმყოფობა არ ემუქრება. როგორ გავიძლიეროთ იმუნური სისტემა ზამთრის შესახვედრად, როგორ მივხვდეთ, რა მდგომარეობაშია ის...
დაწვრილებით...
რამდენიმე რჩევა ქალბატონებს:
თუ აღელვების დროს სახეზე წითელი ლაქები გიჩნდებათ, დღის ჩვეულებრივი კრემი შეცვალეთ ბარამბოს შემცველი კრემით. მისი არომატი ამშვიდებს ნერვულ სისტემას, ექსტრაქტი კი ხსნის სიწითლეს.
დაწვრილებით...
საქართველოში ყოველ მეათე ქალს ძუძუს კიბოს რისკი აქვს. მსოფლიოს წამყვანი სპეციალისტები აქტიურად მუშაობენ ამ ავი სენის დასამარცხებლად.
დაწვრილებით...
ჩვილს მასაჟს იმიტომ უკეთებენ, რომ ჯერ კიდევ აუმოძრავებელი კუნთები გაუვარჯიშონ, თუმცა, საჭიროა კი მასაჟი, თუ ბავშვმა უკვე ფეხი აიდგა?
დაწვრილებით...
გაზაფხულზე ენტეროვირუსული მენინგიტის აფეთქების შემდეგ ის იყო, მშობლებმა ამოისუნთქეს, რომ შემოდგომაზე დაავადების შემთხვევებმა იმატა.
დაწვრილებით...
მწვავე ტონზილიტი - ანგინა ინფექციური დაავადებაა, რასაც იწვევს ვირუსები, ბაქტერიები და სოკო. თუმცა, ყელის ტკივილი შეიძლება დაკავშირებული იყოს ხახისა და ხორხის ლორწოვანი გარსის ანთებასთან - რომელიც ანგინის მიზეზი არ არის.
დაწვრილებით...
"ჭინჭრის ციების გამომწვევი მიზეზის დადგენა საკმაოდ რთულია"

"ჭინჭრის ციება" - ასე ეძახიან ხალხში დაავადებას, რომელსაც სერიოზული უსიამოვნება მოაქვს. ამ ძველისძველი სენის შესახებ ექიმი დერმატოლოგი ალექსანდრე ტყემალაძე გვესაუბრება:
დაწვრილებით...
ფრინველების ჭიკჭიკი სიამოვნებს არა მარტო ყურს, არამედ სასარგებლოა ჯანმრთელობისთვის.
ორნითოთერაპევტები ჩიტების ჭიკჭიკს ავადმყოფობის მიხედვით ურჩევენ პაციენტს და ისინიც სწრაფად იკურნებიან.
დაწვრილებით...
ვიტამინებითა და ანტიოქსიდანტებით მდიდარ ზღვის წყალმცენარეებს იყენებენ როგორც გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისა და შაქრიანი დიაბეტის დროს პროფილაქტიკის მიზნით, ასევე ონკოლოგიაშიც.
დაწვრილებით...
მენჯ-ბარძაყის სახსრების კოქსართროზის დროს:
დაფქვით 10 აბი რომელიმე ანალგეტიკი, მაგალითად ტემპალგინი, ჩაყარეთ ბოთლში და დაასხით 2-3 ს/კ არაყი (ან სპირტი), შეანჯღრიეთ და გააჩერეთ 4-5 დღე. შემდეგ გაწურეთ.
დაწვრილებით...
"იყიდება ქარხნული წესით დამზადებული ნავთობის ავზი. ტევადობა-22...
"იყიდება აალების სანთელი (სვეჩი), BOSCH Cr-Electrode W7D...
1-ოთახიანი, 38 კვ.მ. სტუდიოს ტიპის ბინა ნუცუბიძის...
5-ოთახიანი, 7(8), 211 კვ.მ. თეთრი კარკასი ჯაფარიძეზე...