მოჯირითეების გამოჩენამდე რამდენიმე წუთით გაირინდებოდნენ დღესასწაულის მონაწილენი და სწორედ იმ დროს, გაქაფულ ცხენებს შემოაგელვებდნენ სისხლადუღებული ბიჭებიგურულები ამბობენ, - თქვენ რომ გლობალიზაციას ეძახით და გეშინიათ, მაი ამბავი ჩვენ 400 წლის წინ მოვილიეთ მაშინ, როცა მთელი ევროპა და, განსაკუთრებით, იტალიელები მთელ გურიაში "დაპრავაჟობდნენო". სტუმრებს ხომ ვერ გავყრიდით, რაფერც ქართველებს ეკადრება, ისე ვმასპინძლობდით, სამაგიეროდ, რაც კაი იცოდნენ, გადმოვიღეთ და შევისწავლეთო.
მართალს ამბობენ, - იტალიელი მისიონერების ჩანაწერებში უამრავი ცნობაა გურულებსა და გურიაზე. სწორედ იტალიელებმა ააშენეს 400 წლის წინ პირველი სასწავლებელი დღევანდელი ოზურგეთის პირველი საშუალო სკოლის ადგილზე.
თუმცა გურიაში გლობალიზაციის მთავარ მონაპოვრად მაინც "ალეგრობის" დღესასწაულს მიიჩნევენ. ამასთანავე, "ეჭვობენ", რომ ყოფილმა ცეკას მდივანმა, გურულმა ედუარდ შევარდნაძემ სწორედ "ალეგრობა" გადააკეთა "თბილისობად". გურულებს ეს არ შურთ, პირიქით, ახლა ჩვენი "ალეგრობა" ფართოდ აღინიშნებაო, ამბობენ, ოღონდ უნდათ, ჯერ თბილისელებმაც იცოდნენ ამის შესახებ და მერე გურიაში განახლდეს "ალეგრობის" დღესასწაული.
ამ ამბავს ოზურგეთელი ისტორიკოსი მანანა ლომაძე მოგიყვებათ: - დავიწყებ იმით, რომ "ალეგრო" იტალიური სიტყვაა და ჩქარ მუსიკას ნიშნავს. მართალია, გურულები მუსიკალურობით იტალიელებს ვერ შეედრებიან, მაგრამ გურიაში იმდენი იტალიელი იყო, ხელად გადმოიღეს მათგანაც სანახაობები და ერთ მშვენიერ დღეს გურულ-იტალიური ზეიმიც მოაწყვეს, რომელსაც, სტუმრების ხათრით, "ალეგრობა" დაარქვეს. მერე კი მიდგნენ და თავიდან ბოლომდე "გააგურულეს".
- როგორი იყო ეს თქვენი "ალეგრობა" და სად მართავდნენ?
- ოზურგეთის ცენტრში, ნიკო მარის მამის, იაკობის გაშენებულ ორკილომეტრიან პარკში. იაკობი გურიის უკანასკნელი მთავრის, მამია გურიელის მებაღე იყო. მისი გაშენებული ასწლოვანი ჭადრები დღესაც დგას ოზურგეთის პარკში. ამ ჭადრებზე შეხტებოდნენ გურული მელექსეები და ლექსებს კითხულობდნენ. იქ იწურებოდა "ალეგრობა" დღეს "ადესა", კეთდებოდა ფელამუში, ავლებდნენ ჯანჯუხებს, ყიდდნენ გომის მთიდან ჩამოტანილ ფიჭიან თაფლს, ცნობილ გურულ თაფლის არაყს, გურული ქალების შეკერილ ყაბალახებს და იქვე თვრებოდნენ მარტო თაფლის არყით კი არა, პარკში მოსეირნე ქალების ეშხით. "კრიმანჭული" კი სისხლს უფრო აჩუხჩუხებდა. მე შენ გეტყვი და, ვერ იმღერებდნენ. სიმღერის შემდეგ ჯირითი იყო - გაქაფულ ცხენებს შემოაგელვებდნენ სისხლადუღებული ბიჭები. მათ შორის პირველი ყალყზე შემდგარი ცხენიდან თავს მდაბლად დაუხრიდა იმ დღეს სილამაზის კონკურსში გამარჯვებულს და საჩუქარსაც მიართმევდა.
- ანუ სილამაზის კონკურსები მამია გურიელის დროს ტარდებოდა გურიაში?
- ასე ვთქვათ. მართალია, ამ კონკურსს "მისი" არ ერქვა, მაგრამ მისი მონაწილეები დღევანდელ "მისებს" არაფრით ჩამოუვარდებოდნენ. თუმცა გამარჯვებიდან სულ ცოტა ხანში უკვე ფიგურის დაკარგვის საშიშროების წინაშე დგებოდნენ, - საქმე ის არის, რომ იმ დღეს ულამაზესს საუკეთესო გურული კულინარის გამომცხვარ ნამცხვარსაც მიართმევდნენ ხოლმე... რას იზამ, - მაშინ ფერხორციანი ქალები მოსწონდათ.
- მერე რატომღა შეწყდა "ალეგრობა"?
- უკანასკნელი "ალეგრობის" ჟრიამული მსოფლიო ომმა ჩააქრო. თუმცა გურიაში დღეს უკვე დავეძებთ იმათ, ვისაც ეგებ ახსოვდეს ბოლო "ალეგრობის" ეშხი... ვნახოთ, იქნებ აღვადგინოთ გურულებმა "ალეგრობები". ვინც იტყვის, რა დროს ეგ არისო, ძალიანაც შეცდება, იმიტომ რომ ქართველები ჭირს ყოველთვის ლხინით გადავაგორებდით. ახლაც ასე უნდა ვქნათ!
სანაპიროზე ამ ქალს თითქმის ყველა იცნობს და მეტსახელად "ბებოს მაზებს" ეძახიან. 68 წლის გუგული მიმინოშვილი მზეზე დამწვარ-დახრუკულ დამსვენებლებს თავისი მალამოებით ტკივილს უამებს.
"კვირის პალიტრის" #29-ში გამოქვეყნებულ სტატიას "შეგიძლიათ წაიკითხოთ მხოლოდ სომხურად ან ინგლისურად!.." საზოგადოების დიდი გამოხმაურება მოჰყვა. მომრავლებული უცხოენოვანი წარწერები საქართველოს ზღვისპირეთში, სადაც ჩვენი სახელმწიფო ენა უგულებელყოფილი იყო, მკითხველის განსჯის საგანი გახდა.
მშობლებისგან ხშირად გაიგონებთ, პატარებისათვის სურამის ჰაერი მისწრებააო, მით უმეტეს, თუ ბავშვს ფილტვების და სასუნთქი გზების პრობლემა აქვს. ან სხვისი თქმა რად მინდა, სკოლიდან დაგვითხოვდნენ თუ არა, დედა "გრანდიოზულ სამზადისს" იწყებდა სურამში დეიდასთან 3 თვით გასამგზავრებლად.
შემაწუხებელი სიცხისგან გასარიდებლად ორიოდე დღით მეგობრებთან ერთად მანგლისში წავედი. მეგონა, დავისვენებდი, მაგრამ საინტერესო ამბებისა და პროფესიული ცნობისმოყვარეობის გამო დასვენება არ მეღირსა.
ურეკი... აქ ღამის დისკოთეკებზე უცხოური მუსიკის რიტმს აყოლილი ახალგაზრდების მხიარულება ჯერჯერობით ნაკლებად იგრძნობა. რა ხანია, უცხოური მუსიკა სომხურმა ჰანგებმა შეცვალა.
"მე რა მამღერებს..." ანუ რამ დაგვაყრუა?!
სწორ გზაზე სანამ ვიყავით, რა გვიჭირდა, გარედან შემოსული ხვატისა და ტრანსპორტში კონდიციონერის არარსებობის მიუხედავად, მაინც ერქვა, რომ ვმგზავრობდით. მაჩხაანისა და მერე მირზაანისკენ მიმავალ გზას რომ დავადექით, ისეთი გრძნობა მქონდა, თითქოს ყველანი დიდ კოლბაში ჩავყრილიყავით, რომელსაც გამეტებით ანჯღრევდა ვიღაცა.
14 ივლისს ვაჟა-ფშაველას დაბადებიდან 149 წელი შესრულდება. ერთი წელიც და საქართველო საზეიმოდ აღნიშნავს პოეტის ამქვეყნად მოვლინებიდან საუკუნე-ნახევრის გასვლას.
ჩვენ, ქართველებს, ვინ იცის რამდენჯერ აგვიწევია ჭიქა და დაგვილოცია - იმ სიმღერას გაუმარჯოს, კოსმოსში რომ გაგზავნეს და იქ ქართველების ამბავი წაიღოო! ახლა, მთელი საქართველო ამ სიმღერასავით ალალბედზე ვართ გაშვებული, - როგორც ბოთლი ტალღებზე, იქნებ ვინმე ღვთისნიერმა იპოვოს, გახსნას, ჩვენი გასაჭირი გაიგოს და მოგვეშველოს.
დილაუთენია ავტომანქანაში ვჯდები და გეზს არხილოსკალოსა და ქვემო ქედისკენ ვიღებ. გზა საკმაოდ გრძელი და დამღლელია, ძველისძველი და ძნელად სავალი. იქ გველოდება შრომისმოყვარე ხალხი, რომელიც არცთუ ისე განებივრებულია ჟურნალისტებისა თუ სხვა მომკითხავებისგან.
იყავი პირველი!