"სწორი ფორმა მაჩაბლის ქუჩაა და არა - მაჩაბელის ქუჩა"
09-02-2015
"სწორი ფორმა მაჩაბლის ქუჩაა და არა - მაჩაბელის ქუჩა"
"სწორი ფორმა მაჩაბლის ქუჩაა და არა - მაჩაბელის ქუჩა"

წლის დასაწყისში მერიის კეთილმოწყობის სამსახურმა თბილისის ქუჩებში ახალი აბრები გააკრა. რამდენიმე დღის წინ, ჩვენმა ფოტოკორესპონდენტმა  მაჩაბლის ქუჩაზე კედელზე გაკრულ ძველ  და ახალ აბრას მოჰკრა თვალი და გადაიღო, -  მაჩაბლის ქუჩა დღეს რატომღაც მაჩაბელის ქუჩად იწოდება.

თუ არ ვცდები, მე-7 კლასის ქართული ენის გრამატიკის სახელმძღვანელოში ისწავლებოდა, რომ სამი გვარი - მაჩაბელი, წერეთელი და ამილახვარი იკუმშება, თუმცა, მაინც  ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორს, ენათმეცნიერ ლევან
ღვინჯილიასთან დავადგინე: "სწორი ფორმა მაჩაბლის ქუჩაა და არა - მაჩაბელის ქუჩა". "რა ენა წახდეს, ერიც დაეცეს", - ეს სიტყვები შემთხვევით ნათქვამი არ არის. სწორედ ენა აქცევს ერს დაფასებულ ერად. "ქართული ოცნება" არჩევნებამდე დაგვპირდა, ენობრივი საკითხები ქვეყანაში მოწესრიგდებაო, მაგრამ ეს საკითხი ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ არავის გახსენებია.
ენის შესახებ კანონის მიღებას ხომ არც ინვესტიციები და არც სოხუმამდე ავტობანის გაყვანა სჭირდება?! სწორედ ამის შედეგია ის კურიოზული შეცდომებიც, რომლის ნათელი მაგალითი თუნდაც მაჩაბლის ქუჩაზე გაკრული აბრები გახდა. მსგავსი მაგალითების ჩამოთვლა შორს წაგვიყვანს, მაგრამ ერთს გავიხსენებ. რამდენიმე წლის წინ, ტერიტორიაზე, სადაც ადრე "ლაღიძის წყლები" იყიდებოდა, პატარა საცხობი გახსნეს, აბრაზე  "ღვეზელის" ნაცვლად - "ღვეეზლი" მიაწერეს.

ცოტა ხნის წინ, ვიღაცამ მერიაში ჩათვალა, რომ ალექსი-მესხიშვილი სახელი და გვარია და ის აბრაზე განცალკევებით მიაწერა.

როგორც ჩანს, არასოდეს სმენია, რომ ალექსი-მესხიშვილს ლადო ერქვა. სამწუხაროდ, ხელმძღვანელმა პირებმა თავად არაფერი იციან და ჭკუას არც მცოდნეს ეკითხებიან. ენის შესახებ კანონი განათლებისა და მეცნიერების კომიტეტის თავმჯდომარეს, ივანე კიღურაძეს ორი წელია, კაბინეტში აქვს შენახული და მის განხილვას საკუთარ კომიტეტშიც ვერ ბედავს. თუმცა, რა გვიკვირს? ჩვენ ისეთ სახელმწიფოში ვცხოვრობთ, სადაც სამინისტროებსაც კი არასწორი სახელწოდება აქვთ. მაგალითად, სასჯელაღსრულების სამინისტრო - სასჯელის აღსრულება არასწორი ფორმაა, განაჩენის აღსრულება ხდება, სასჯელის - მოხდა. ასევე, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო - როგორ შეიძლება განვითარება მდგრადი იყოს, როცა ეს დინამიკური პროცესია? არასწორი სახელწოდება აქვს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსაც. თბილისი არც ივანე ჯავახიშვილის და არც ვახტანგ გორგასლის სახელობისაა. სწორი ფორმაა - თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

საბჭოთა კავშირის დროს, გარკვეულ ეტაპზე, სახელმწიფო უნივერსიტეტი სტალინის სახელობისა გახდა. მაშინ ვინ გაბედავდა სტალინის წინ რომელიმე სიტყვა ეხსენებინათ, ამიტომ პირველ სიტყვად სწორედ სტალინი ჩასვეს, თუმცა მოგვიანებითაც, როცა უნივერსიტეტი ივანე ჯავახიშვილის სახელობისა გახდა, სიტყვათა წყობა არავის შეუცვლია. ამ ყველაფრის შეცვლა ხომ მარტივად შეიძლება? ენის მიმართ მსგავსი დამოკიდებულება უპირველესად, სახელმწიფოს ვნებს".

P.S. კომენტარისთვის მერიის კეთილმოწყობის საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურსაც დავუკავშირდით, თუმცა კონკრეტული პასუხი კითხვაზე - რატომ შეიცვალა "მაჩაბლის ქუჩა" - "მაჩაბელის ქუჩად" ვერ გაგვცეს და ამ დრომდე ვერც ის დაგვიზუსტეს, მოწმდება თუ არა მსგავსი გრამატიკული საკითხები სპეციალისტებთან...

რუსუდან შელია
bebilo
20 თებერვალი 2015 22:00
ვაბრუნოთ "მაჩაბელი"."წერეთელი", "ამილახვარი".

სახ. მაჩაბელ-ი, წერეთელ-ი, ამილახვარ-ი
მოთ. მაჩაბელ-მა, წერეთელ-მა, ამილახვარ-მა
ნათ. მაჩაბელ-ს, წერეთელ-ს, ამილახვარ-ს
მიც. მაჩაბელ-ის, წერეთელ-ის, ამილახვარ-ის
მოქ.მაჩაბელ-ით,წერეთელ-ის, ამილახვრ-ის
ვით. მაჩაბელ-ად, წერეთელ-ად, ამილახვრ-ად
წოდ. მაჩაბელ-ო, წერეთელ-ო, ამილახვარ-ო

აბა სად იკვეცება, საიდან მოგაქვთ ასეთი მტკიცებულებები.ქართულმა დამწერლობამ დროთა განმავლობასი ბევრი ცვლილეები განიცადა, ძალიან დაიხვეწა და კარგად ჩამოყალიბდა. ბოლო 20 წლის განმავლობაშიი კი არავის აღარ ეცალა მისთვის, დამახინჯდა, კუთხურ მეტყველებაში არსებული სიტყვები , კლასიკურ დამწერლობაში შემოიჭრა. მაგალითად მარტო ჟურნალისტთა გატყლარჭული და გამოგონილი-გადაქართულებელ-გადაკეთებული სიტყვებიც კმარა.

მაჩაბლის, წერეთლის, ამილახვრის არ არის სწორი ეს კუთხური-პროვინციული გამოთქმებია,ისევე როგორც:რაფერ, მადანა, ბოშო, დედიჩემის, მამიჩემის, ბოვშვის და ა. შ.

ადრე "გრამატიკას",ვიღაც -ვიღაცეები "ღრამატიკას" ან "გრამმატიკას" უწოდებდნენ, მაგრამ ეს იმას არ ნიშნავს რომ "გრამატიკა" შეცდომაა და ვისაც მოუნდეა ხან "ღრამატიკა " დაწეროს, ხან "გრამმატიკა".
sofiko
16 თებერვალი 2015 15:38
თითოეული ჩვენგანი მოვალეა, გაუფრთხილდეს მშობლიურ ენას, ადრეული ასაკიდანვე უნდა იცოდეს ბავშვმა ვინ არის, რა ენაზე მეტყველებს და როგორი ძვირფასია თავისი ენა, საჭირო კი არა აუცილებელია ქართული ენის შესახებ კანონის მიღება, ტელევიზიებისა და მედიასაშუალებების მისამართით ერთს ვიტყოდი, უცხოური ენიდან პირდაპირ ნათარგმნს ნუ გაიმეორებენ, ეს ნებისმიერ არასწორად ნახმარ ენობრივ ერთეულზე უფრო მძიმეა, დანაშაულიც კი! დაიქირავეთ ფილოლოგები, თუკი არიან ისევ და დაიცავით თქვენი განუმეორებელი, მართლაც ულამაზესი ენა!
ავთო დავითაშვილი
14 თებერვალი 2015 17:27

" თქვენში ვიგრძენი მხოლოდ ერთი რამ, რომ პატრიოტები ბრძანდებით, რაც რა თქმა უნდა ჩემთვის ძალიან სასიხარულოა, მაგრამ მხოლოდ პატრიოტული გრძნობა არაა საკმარისი სამშობლოს გადასარჩენად. ეს ყველაფერი, რაც ზოგიერთს მიზანმიმართულად ეჩვენება, ზოგს განათლების რეფორმა არ მოსწონს და ა.შ. არ არის მოჩვენება. მე გული მტკივა, რომ ყველა ვარაუდით გამოთქვამთ თქვენს აზრს და არ იცით, რომ ეს ყველაფერი დიდი ხნის წინაა დაგეგმილი კაცობრიობის მტრების მიერ და თითქმის ბოლომდეა მიყვანილი ჩვენი განადგურების გეგმა. წაიკითხეთ დალესის დოქტრინა, 300 - თა კომიტეტის პროგრამა(იქ ძირითად საკითხად განათლების სისტემის დანგრევაა შეტანილი) და მიხვდებით, რომ ლაპარაკის კი არა ქმედების დროა და მგონი სამწუხაროდ უკვე გვიანიცაა! (მაპატიეთ, რომ გული გატკინეთ.) პატივისცემით, ავთო დავითაშვილი. "

რედაქტორის რჩევით