13 საბედისწერო დღე
25-02-2016
13 საბედისწერო დღე
1921 წლის თებერვლის სისხლიანი ქრონიკები

70 წელიწადს სოციალისტური საქართველო გასაბჭოების დღეს ზეიმობდა. 1921 წლის 25 თებერვალი ღირსსახსოვარ დღესასწაულთა შორის ამაყად "მოაბიჯებდა"... მაგრამ ამ დღის გახსენება რევოლუციონერთა და კომუნისტთა თაობებს თუ სიამაყეს ჰგვრიდა, ქვეყნის ერთგულ შვილებს დამოუკიდებლობაწართმეული საქართველოს მწარე ხვედრზე აფიქრებდა. ასე გრძელდებოდა მთელ 70 წელიწადს. დიდი რუსეთის, "უფროსი ძმის ფრთებს შეფარებული" საბჭოთა ქართველები რომ ზარ-ზეიმით ემზადებოდნენ ამ დღის აღსანიშნავად, მოსახლეობის მეორე და არცთუ მცირე ნაწილი ჩუმად უნთებდა ეკლესიაში სანთელს 1921
წლის თებერვალში დაღუპულ მამულიშვილთა ხსოვნას. თებერვლის იმ სისხლიან ქრონიკებზე ლაპარაკს კი დიდხანს ედო ტაბუ... ამ წერილით ვცადეთ ის დღეები გაგვეცოცხლებინა და მკითხველის სამსჯავროზე გამოგვეტანა, რომელთაც თავისუფალი საქართველოს დამარცხება "გამარჯვებად" უქციეს ქართველ ხალხს...

იუნკერები ალექსანდრე ნეველის ტაძართან

11-12 თებერვალი

1921 წლის 11-12 თებერვლის ღამეს ე.წ. "ლორეს
ნეიტრალურ ზონაში" განლაგებულ ქართულ შენაერთებზე თავდასხმით დაიწყო საქართველო-რუსეთის ომი. მოწინააღმდეგემ შეტევა განახორციელა ვორონცოვკის, ჯალალ-ოღლისა და სანაინის მიმართულებით.
სანაინთან მოუმზადებელ ძალებთან შებმა მტერს არ გასჭირვებია. სადახლომდე დაიკავეს ბამბაკის ხეობა.

13 თებერვალი

მოწინააღმდეგე მთელი დღე ქვემეხებიდან ესროდა მდინარე ძორაგეტის ნაპირზე გამაგრებულ ქართულ ნაწილებს. იმავე დღეს გენერალმა გედევანიშვილმა სადახლო-სანაინის მიმართულებაზე კონტრშეტევა გადაწყვიტა. მიუხედავად იმისა, რომ გენერალ ჯიჯიხიას დაჯგუფებამ კიზილკაის სიმაღლეები დაიკავა, საერთო შეტევა მაინც ვერ განხორციელდა. გარდა იმისა, რომ გენერალ სუმბათაშვილის შენაერთმა პირადი შემადგენლობის მესამედი დაკარგა, გადარჩენილ მებრძოლებს მორალურად და ფსიქოლოგიურად აღარ შეეძლოთ წინააღმდეგობის გაწევა. შეტევაზე მხოლოდ საგანგებო ბატალიონი გადავიდა და ცხადია, ბევრი ვერაფერი გააკეთა.

14 თებერვალი
მოწინააღმდეგემ განაახლა შეტევა გენერლების, ჯიჯიხიასა და სუმბათაშვილის ნაწილებზე. ამ უკანასკნელმა მდინარე ხრამისკენ დაიხია. მტერმა დაიკავა სადახლო და გენერალმა ჯიჯიხიამაც ხრამისკენ დაიწყო უკანდახევა.
ფრონტზე

15 თებერვალი
რუსეთის სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარემ, ლენინმა ოფიციალურად გასცა მითითება, რათა მე-11 არმიას საქართველოს წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებები დაეწყო. მეორე დღეს მართლაც დაიწყო შეტევა წითელი და ფოილოს ხიდების მიმართულებით. წითელ ხიდთან მდგარმა გურიის ბატალიონის ასეულმა სერიოზული წინააღმდეგობის გაწევა ვერ შეძლო. მოწინააღმდეგემ ხიდი დაიკავა, რამაც უმძიმეს ვითარებაში ჩააგდო ხრამის მარცხენა ნაპირზე გამაგრებული სუმბათაშვილისა და ჯიჯიხიას ნაწილები. მტერი მათ მარცხენა ფლანგზე და ზურგში მოექცა. გენერალმა სოსო გედევანიშვილმა ნაწილები მიატოვა, სარდლობა გენერალ სუმბათაშვილს გადააბარა და თბილისში წამოვიდა. ხრამთან მდგარი ნაწილები იძულებული გახდნენ უკან დაეხიათ.
რუსები ცდილობდნენ ფოილოს სარკინიგზო ხიდი დაეკავებინათ და ქართველებისთვის მისი აფეთქების საშუალება არ მიეცათ. ამ ოპერაციაში მონაწილეობდა მე-11 არმიის ხუთი ჯავშანმატარებელი.

ქართველ მესანგრეთა მიერ წინასწარ დანაღმული იყო ხიდის თავი და იერიშის დაწყებისთანავე იგი ააფეთქეს. საპასუხოდ რუსების ოთხმა ჯავშანმატარებელმა, საველე ბატარეებმა და მძიმე არტილერიამ ქართველ გვარდიელთა პოზიციების დაბომბვა დაიწყეს. ქართველებმა უკან დაიხიეს და საპასუხო ცეცხლი გახსნეს. რუსებმა ორჯერ სცადეს ფონის გადმოლახვა, მაგრამ ორივეჯერ უკუაქციეს. მთელი დღე მათ მცდელობას, მდინარე გადმოელახათ, წარმატება არ მოჰყოლია. 22 საათზე ფოილოს ხიდთან მდგარმა ნაწილებმა თბილისისკენ უკან დახევის შესახებ მთავარსარდლის ბრძანება მიიღეს და პოზიციები დატოვეს.

(ფოტოები, რომელზეც ქართველი იუნკერები არიან აღბეჭდილნი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის ფოტოკოლექციაში - "ციფრული ფოტომატიანეა" დაცული.)


იხილეთ სრულად

ლუკა
02 მარტი 2016 11:24
კომუნისტები და რუსები ორივენი ხალხის მტრები არიან! ამერიკელები და კაპიტალისტებიც კაცობრიობის მტრები არიან! რელიგიები და სამღვდელოებაც უდიდესი მტერი არის კაცობრიობის! ყველანი დასახვრეტები არიან! ყველანი! ვაჟა17 და qartveli გალიაში ერთად უნდა ჩასვა და აშიმშილო. მხოლოდ "კვირის პალიტრა" უნდა გადარჩეს, რათა მომავალმა თაობებმა სიმართლე გაიგონ!
mamuka
25 თებერვალი 2016 22:13
გული მერევა, რა 25 თებერვალს გვილოცავთ სულ გადაგვარდით?!!...რამდენი ქართველი დაიღუპა და ამას ზეიმობთ?! ფუ თქვენი...მართლა წიგნები წაიკითხეთ ჯობია, იქნებ ცოტა აზრზე მაინც მოხვიდეთ, ან თუ კითხვა არ იცით ბოლო პერიოდის ომები მაინც გაიხსენეთ...ან კიდე რო იძახით პირველი რუსეთმა გვაღიარაო, რა რუსეთმა? პირველი გერმანიამ გვაღიარა...ან გინდაც ვეღიარებინეთ, გვაღიარა და მერე დაგვიპყრო, ეტყობა ზედმეტი სიყვარულისგან მოუვიდა ხო? და ეხლაც ზედმეტი სიყვარულისგან მოდის გენოციდებს რო გვიცყობს ალბათ...მაგრამ თქვენ ამას ვერასოდეს მიხვდებით, იმიტომ რომ ისევ მოსკოვში "2 მანეთად" გადაფრენას მისტირიხართ და ფეხებზე გკიდიათ ქვეყანაც და ამ ქვეყნის დამოუკიდებლობას შეწირული გმირები
david67
25 თებერვალი 2016 21:39
ამ საკითხში კი ვეთანხმები აკას კომენტარს,მაგრამ ნაცთა ფანატიკოსი რომაა ეს ვერ გავიგე.?სწორედ რომ ბოლშევიკური გამოხდომები ქონდათ და აქვთ ნაცებს! დარწმუნებული ვარ ორჯონიკიძის ადგილას სააკაშვილი რომ ყოფილიყო ისევე მოიქცეოდა როგორც სერგო!ისევე მიეყიდებოდა ბოლშევიკებს,როგორც დღეს ამერიკელებს მიეყიდა. არავინ გაბედოს და არ თქვას რუსზე მიყიდვა არ შეიძლება და ამერიკელზე შეიძლება! მხოლოდ დამოუკიდებელი საქართველო და არა ვიღაცის მონობაზე ორიენტირებული მთავრობა.მე-20 საუკუნის დასაწყისიდან დღემდე ზვიადის გარდა ქართული საქმე არავის უკეთებია,რა თქმა უნდა მთავრობებს ვგულისხმობ!

რედაქტორის რჩევით
რუბრიკის სხვა სიახლეები