"ტერორისტი" გამვლელებს აფრთხილებდა, იქით არ გაიაროთ, საშიშიაო" - ვინ და რატომ მოაწყო აფეთქებების სერია საბჭოთა საქართველოში?!
"ტერორისტი" გამვლელებს აფრთხილებდა, იქით არ გაიაროთ, საშიშიაო" - ვინ და რატომ მოაწყო აფეთქებების სერია საბჭოთა საქართველოში?!
გასული საუკუნის 70-იან წლებში, საბჭოთა საქართველოში მომხდარი დღემდე არცთუ ცნობილი ერთი ამბავი უნდა გიამბოთ. იმხანად ტერორიზმის ბრალდებით დახვრიტეს ქუთაისელი ვლადიმერ ჟვანია, რომლის სისხლის სამართლის საქმე 15 ტომისგან შედგება. ამ მასალების მიხედვით, რომელიც უშიშროების არქივშია შემონახული, ირკვევა, რომ მას რამდენიმე ტერორისტული აქტის მოწყობას ედავებოდნენ.

საბჭოთა უშიშროების ყოფილი პოლკოვნიკი აწ გარდაცვლილი გურამ სოფრომაძე წლების წინ მიყვებოდა როგორ გაუჭირდა მაშინდელ უშიშროებას ტერორისტის გამოვლენა და დაკავება. თავად სოფრომაძე აქტიურად იყო ჩართული საგამოძიებო ოპერაციებში.
ამბობდა,
ჟვანია არ უნდა დაეხვრიტათო. მის სიკვდილში ედუარდ შევარდნაძეს ადანაშაულებდა პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდიაც იმ ცნობილ წერილში, რომელიც მან შევარდნაძეს მისწერა.
გამსახურდია წერს, თქვენ 1976 წელს დახვრიტეთ ქართველი პატრიოტი ვლადიმერ ჟვანია, საქართველოს დამოუკიდებლობისთვის მებრძოლი ადამიანიო.

უშიშროების არქივში შემონახული მასალების მიხედვით, მოვლენები ასე განვითარდა. გასული საუკუნის 70-იან წლებში
საქართველოს დიდ ქალაქებში - სოხუმში, თბილისსა და ქუთაისში მძლავრი აფეთქებები მოხდა. საბჭოთა სივრცეში ეს წარმოუდგენელი იყო. 1975 წლის 22 ივნისს, დილის 11 საათზე, სოხუმში, აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის შენობასთან აფეთქების ხმა გაისმა და სამწუხაროდ, ამ აფეთქებას მსხვერპლის გარეშე არ ჩაუვლია. ლენინგრადიდან ჩამოსული დამსვენებელი სერგეი ლევიტინი ადგილზე დაიღუპა.

ჯერ ეს საქმე არ ჰქონდა უშიშროებას გამოძიებული და რამდენიმე თვეში, მორიგი ტერორისტული აქტი, 1976 წლის 12 აპრილს, თბილისში, საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს შენობის ფასადთან მოხდა, დღისით, 17 საათზე, ხელწერა იგივე იყო.

ოთხ დღეში კი ქუთაისის წულუკიძის სახელობის ცენტრალურ ბაღში გაისმა აფეთქების ხმა. მთელი ტრაგედია ის იყო, რომ უძლეველი საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო უშიშროების აპარატი უძლური აღმოჩნდა დანაშაული გაეხსნა. საკავშირო უშიშროების კომიტეტი უკმაყოფილო იყო საქართველოში საგამოძიებო კომისიის მუშაობით და მკაცრ დირექტივებს იძლეოდა. მოსკოვიდან მოსული ექსპერტიზების დასკვნებით აფეთქების ადგილებზე ნაპოვნი ასაფეთქებელი მოწყობილობები კუსტარულად იყო დამზადებული, ამფეთქებელის შესაძლო პროფესიები კი იყო - გამნაღმველი, სეისმოლოგი, სამთო მომწყობი ან ფიზიკოსი.

გადამოწმდა ყველა შესაძლო ვერსია და საეჭვო პირთა კარტოთეკა, მაგრამ ხელჩასაჭიდი არაფერი ჩანდა. საგამოძიებო ჯგუფი მხოლოდ ერთადერთ ღირებულ ინფორმაციას ფლობდა: სამივე შემთხვევის დროს, თვითმხილველთა ჩვენებებით, დივერსიული აქტის ჩამდენი გამხდარი, საშუალოზე მაღალი, მარჯვნივ თმაგადავარცხილი მამაკაცი უნდა ყოფილიყო... მაგრამ ვინ იყო და რატომ აფეთქებდა სახელმწიფო ობიექტებს - გაურკვეველი რჩებოდა.

აწ გარდაცვლილი უშიშროების პოლკოვნიკი გურამ სოფრომაძე მიამბობდა, როგორ ეძებდნენ ტერორისტს.

გურამ სოფრომაძის მონათხრობიდან:
"ამ აფეთქებებმა ყველა საგონებელში ჩააგდო. 1976 წელს, შუა ზამთარში, თბილისში, რუსთაველის გამზირზე მომხდარი აფეთქების შედეგად მთავრობის სახლის, სამხატვრო სახლისა და კინოთეატრ რუსთაველის ფანჯრები მთლიანად დაიმსხვრა, სისხლი არ დაღვრილა.
მაშინ ქუთაისის უშიშრობაში ვმუშაობდი, საყაზარმო მდგომარეობა გამოცხადდა. დავიწყეთ დამხმარე ძალებთან ხშირი შეხვედრები, რათა მათგან ამფეთქებლებზე ინფორმაცია მიგვეღო. არც სოხუმის ფაქტი იყო გამოძიებული. სოხუმშიც თვითნაკეთი საათის მექანიზმით დამონტაჟებული ბომბი საოლქო კომიტეტის შენობასთან სქელ თუჯის ურნაში ჰქონდა ტერორისტს ჩადებული. იქ სასეირნოდ გამოსული ტურისტი დაიღუპა, ამან გაამწვავა სიტუაცია და დიდი ვნებათაღელვა იყო.
დღეში ორჯერ, ყველა სასტუმროსა და საეჭვო ხალხის თავშეყრის ადგილების შემოვლა ხდებოდა, რომ საჭირო ინფორმაცია მიგვეღო, მაგრამ უშედეგოდ. მახსოვს, მარტი იყო, დილით ჩემს "ისტორიულ" კაბინეტში შევედი, ისტორიულს იმიტომ ვეძახდით, რომ იმ ოთახში თურმე თავად დადეშქელიანს მეფისნაცვალ გაგარინისათვის ხმლით თავი წაუგდებინებია და მეორე სართულიდან გადამხტარა. ამ კაბინეტში ჩემი შესვლიდან რამდენიმე წუთში ძლიერი აფეთქების ხმა გაისმა, ცხადი იყო ქუთაისშიც ტერორისტმა ააფეთქა მოწყობილობა. საბედნიეროდ, მსხვერპლი არ იყო ქუთაისშიც. პირველ სკოლასთან ახლოს მოხდა აფეთქება და ირგვლივ მინები ჩამსხვრეული იყო. ასაფეთქებელი მოწყობილობა თუჯისფეხებიანი ხის სკამის ქვეშ ჰქონდა ტერორისტს დატოვებული. იქვე ახლოს იყო მესაათის ჯიხური, რომელიც ნაფოტებად იქცა. მესაათე ჯიხურში არ იყო და გადარჩა.

მერე გაირკვა, როცა ჩვენ ხალხს ვაწყნარებდით, ტერორისტი თურმე იქვე ტრიალებდა. თბილისიდან ქუთაისში გამოგზავნეს გამოცდილი სპეციალისტები, მათ შორის ინაურის მოსკოველი მოადგილე პილიუგინი. უცხო ადამიანი რას დაგვეხმარებოდა, მაგრამ წესი ასეთი იყო. უამრავი ინფორმაცია შეგროვდა. ასეთ არეულობაში თავის გამოჩენას უვარგისი აგენტებიც ცდილობდნენ, გვაწვდიდნენ ზოგადი ხასიათის დეზინფორმაციას, მაგრამ პროფესიონალიზმი სწორედ ის იყო, რომ მიმხვდარიყავით, ვინ ამბობდა სიმართლეს.

ეჭვმიტანილთა რიცხი ნელ-ნელა მცირდებოდა. მათი სურათები განყოფილებებს დაგვირიგდა და დაიწყო კონკრეტული საგამოძიებო მოქმედებები. ერთმა პარიკმახერმა ქალმა ერთ-ერთის ფოტო ტერორისტს მიამსგავსა. საბოლოდ 3 ადამიანი გვყავდა ეჭვმიტანილი. მერე, როცა დააკავეს ჟვანია, გაირკვა, რომ ის ქუთაისში მატარებლით ჩამოსულა. მთელი კიროვის ქუჩა ფეხით გამოუვლია. მილიციის სამმართველოს წინ უსაუზმია, მერე ცოტა ხანში თურმე ბაღში ისეირნა და დილით 9 საათსა და 40 წუთზე ქალაქკომის შენობის შესასვლელში, ურნაში ჩაუდია ასაფეთქებელი მოწყობილობა, თვითონ ბაღში დაბრუნებულა. რამდენიმე წუთში ისევ ურნასთან მიბრუნებულა და მსხვერპლის თავიდან აცილების მიზნით ყუთი, რომელშიც ასაფეთქებელი მოწყობილობა იყო ამოუღია და სკვერში, სკამის ქვეშ დაუდია.

მერე დაკითხული ადამიანები ამბობდნენ, გამვლელებს აფრთხილებდა, იქით არ გაიაროთ საშიშიაო. ეს გამვლელები მერე ამას ყვებოდნენ ჩვენებებში.

აფეთქების დროს 600 მეტრი ჰქონია გავლილი ჟვანიას და ხმა რომ გაუგია, ისევ უკან მობრუნებულა, რომ გაეგო მსხვერპლი ხომ არ იყო. ამ დროს თურმე ქალები საპარიკმახეროდან ილანძღებოდნენ, მათთვის უთქვამს, რატომ ილანძღებით, ვითომ თქვენ არ გიხარიათ, რაც მოხდაო. ის ტერაქტის დროს მსხვერპლს ყოველთვის ერიდებოდა. არ უნდოდა ადამიანები დაღუპულიყვნენ.

ქუთაისშიც ისეთ დროს მოხდა აფეთქება, როცა ბავშვები სკვერში არ იყვნენ. ქუთაისში მომხდარი აფეთქებიდან დაახლოებით ერთ თვეში შეგვატყობინეს, რომ ბათუმში იყო დაკავებული ვლადიმერ ჟვანია. არ დამავიწყდება მისი გამოხედვა, წყნარი, მშვიდი მსჯელობა. კორექტული პასუხები ჰქონდა. არსებული წყობით იყო უკმაყოფილო, უმძიმესი ცხოვრება ჰქონდა გამოვლილი. ნამდვილად არ იყო დახვრეტის ღირსი, რომ არა მისი ასეთი ცხოვრება, ის ნამდვილად კარგი ადამიანი იყო. ჭეშმარიტი ეროვნული ერთობისთვის მებრძოლი ადამიანი.

უშიშროების არქივის მასალებიდანაც ჩანს, როგორ მოხდა მისი დაკავება. ცხადია საგონებელში ჩავარდა ხელისუფლება, რადგან ბოლო აფეთქებიდან რამდენიმე დღის შემდეგ საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის, საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმისა და საქართველოს მინისტრთა საბჭოს სახელზე შემოვიდა 1976 წლის 19 აპრილით დათარიღებული "საქართველოს განმათავისუფლებელი ფრონტის" მომართვა, რომელშიც ავტორმა წამოაყენა ანტისაბჭოთა მოთხოვნები: საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადება; ქვეყნიდან რუსეთის ჯარის გაყვანა; საქართველოს ნეიტრალიტეტის აღიარება; დემოკრატიული პარტიის ცნობა; საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნების დაუყოვნებლივ დანიშვნა. წინააღმდეგ შემთხვევაში კომუნიკაციებისა და მაღალი ძაბვის ანძების აფეთქებით იმუქრებოდა.

ყველა ქალაქში საგანგებო კონტროლი დაწესდა. 1976 წლის 11 მაისს "ბათუმის სურსათვაჭრობის" დირექტორს წერილი მოუვიდა. იგი მეტად უცნაურად იწყებოდა და ავტორი ნაციონალური ფრონტის სახელით 1000 მანეთს ითხოვდა. წერილი სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტში მოხვდა... ორივე ზემოაღნიშნული წერილის ხელწერა ემთხვეოდა. 14 მაისს, 11:00 სთ-ზე, "ბათუმის სურსათვაჭრობის" დირექტორის კაბინეტში ფულის წასაღებად გამოცხადდა გამხდარი, საშუალოზე მაღალი მამაკაცი. ორგანოს მუშაკები დირექტორის კაბინეტიდან გამოსულს იქვე ახლოს, ავტობუსის "საზღვაო ვაგზლის" გაჩერებაზე წამოეწივნენ და საბუთები მოსთხოვეს. უცნობმა პასპორტი გაუწოდა. პასპორტი ეკუთვნოდა ვლადიმერ გრიგოლის ძე ჟვანიას. მას თან აღმოაჩნდა: პატიმრობიდან გათავისუფლების ცნობა, 17 ცალი კაფსული დეტონატორი, წერილები, ბარათში ჩადებული 300 მანეთი, ჯიბეში კიდევ 4 მან. და 50 კაპიკი.

იმავე დღეს ბათუმის რკინიგზის შემნახველ საკანში დიდი რაოდენობით ასაფეთქებელი ნივთიერებები იპოვეს...

დაკავებული ჰყავდა ჟვანია უშიშროებას, მაგრამ მისი დაკავება აფეთქებების საქმის გახსნას არ ნიშნავდა, რადგან ყველა დარწმუნებული იყო, რომ ის მარტო არ მოქმედებდა. ყველას ეგონა, რომ ორგანიზებული ჯგუფის წევრები აწყობდნენ აფეთქებებს. გამოძიებას კი დაკავებული ჰყავდა მარტოხელა, უსახლკარო, გამხდარი უსინათლო, რომელსაც მხოლოდ 14%-იანი მხედველობა ჰქონდა. მისთვის ბრალის დადება დაუჯერებელი იყო. ეჭვმიტანილმა უარყო აფეთქებათა ციკლში მონაწილეობა. ასაფეთქებელი ნივთიერებების საჭიროება თევზაობის სიყვარულით ახსნა. მაგრამ გამომძიებელმა შედეგი დადო. როგორც უშიშროების არქივის მასალებიდან ირკვევა, გამომძიებელ ა. მირიანაშვილის პროფესიონალიზმის შედეგად, ვლადიმერ ჟვანია გატყდა. მან დრო ითხოვა, რათა გულწრფელად ეღიარებინა ყველაფერი".

მართლაც, ვლადიმერ ჟვანიამ 1976 წლის 23 მაისს, 30-გვერდიანი განცხადებით მიმართა გამოძიებას, რომელშიც ავტორი აცხადებდა, რომ მან ფსიქოლოგიური ბარიერი გადალახა ბატონ მირიანაშვილის დახმარებით და მთლიანად მიენდო მას. ეჭვმიტანილი სთხოვდა გამოძიებას, სწორად აღექვათ მისი ქმედებები და არ გამოეყვანათ იგი "ხულიგნად, ბოროტად ან გიჟად". იგი აღიარებდა, რომ დანაშაულს სჩადიოდა და დამნაშავედ იქცა მხოლოდ იმიტომ, რომ იბრძოდა ბოლშევიკური რუსეთის კლანჭებისაგან საქართველოს გათავისუფლებისათვის.

მას მხოლოდ საქართველოს დამოუკიდებლობა და თავისუფლება სურდა. გამოძიება კვლავ ინტენსიურად გაგრძელდა. ჩატარდა არაერთი საგამოძიებო ექსპერიმენტი, დაზუსტდა ეჭვმიტანილის ბიოგრაფიული მონაცემები, გაანალიზდა მისი განვლილი ცხოვრების გზა და გაირკვა, რომ მას ურთულესი ცხოვრება ჰქონდა გავლილი.


ვინ იყო ვლადიმერ ჟვანია?


ვლადიმერ ჟვანია 1935 წელს იყო ქუთაისში დაბადებული, მამამისი 1938 წლის პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლი გახდა. მე-9 კლასელი ვლადიმერი თურმე სკოლიდან გარიცხეს, რადგან თამაშის დროს შემთხვევით საკლასო ოთახში კედლებიდან ბელადთა სურათები ჩამოიყარა. 18 წლის იყო საზღვრის გადაკვეთა პირველად რომ სცადა. მერე ცუდ ამინდში სწრაფმავალი კატარღა "გლისერით" უნდოდა თურქეთში გადასვლა. შეამჩნიეს, ესროლეს, უკან მობრუნდა და მიიმალა. საბჭოთა კავშირიდან ვლადიმერ ჟვანიას გაქცევის მცდელობა 1955 წლის 6 დეკემბერს კიდევ უშედეგო აღმოჩნდა. უფრო მეტიც, სასაზღვრო პატრულმა ის საგუშაგოზე დააკავა და 3 წელი მიუსაჯეს. გათავისუფლების შემდეგ იწყება ვლადიმერ ჟვანიას აფეთქებების სერია...

გურამ, სოფრომაძის მონათხრობიდან:
"საბოლოოდ დადგინდა, რომ იგი მეტად უცნაური დამნაშავე იყო. მისი ქმედებები არ ჯდებოდა კლასიკური დამნაშავის ჩარჩოებში. იგი თავიდან ბოლომდე მარტო მოქმედებდა. ასევე წარმოუდგენელი იყო ასეთი მასშტაბის აფეთქებები ერთსა და იმავე პიროვნებას მარტოს შეესრულებინა. მაგრამ ფაქტი ფაქტად რჩებოდა. ეჭვიმიტანილის ვარაუდმა კი - აფეთქებებს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის გამოცოცხლება მოჰყოლოდა - ფიასკო განიცადა. სამაგიეროდ შეიკერა 15 ტომისაგან შემდგარი სისხლის სამართლის საქმე და ის წარსდგა სასამართლოს წინაშე.

1977 წლის 17 იანვარს გამართულ სასამართლო სხდომაზე ბრალდებული სიტყვით გამოვიდა, მაგრამ მისი გულწრფელი აღიარება, ისევე როგორც სხვა შემამსუბუქებელი გარემოებები, სასამართლომ არ გაითვალისწინა და ამდენი ტანჯვა გამოვლილი ვლადიმერ ჟვანია არ დაინდეს, მიესაჯა სასჯელის უმაღლესი ზომა - დახვრეტა. 1977 წლის 7 თებერვალს გაზეთ "კომუნისტის" ბოლო გვერდზე "საქინფორმმა" გამოაქვეყნა შეტყობინება "დამნაშავე დაისაჯა", რომელშიც მოკლედ იუწყებოდნენ ვლადიმერის ბრალეულობას და მის მიმართ დამდგარ განაჩენს".

უშიშროების პოლკოვნიკი გურამ სოფრომაძე იხსენებდა, რომ ეროვნული მოძრაობის წარმომადგენლები ძალიან გააბრაზა ამ ფაქტმა და მისი დახვრეტით განაწყენებულები იყვნენ, თუმცა ვერაფერს გახდნენო. მისი თქმით, საქართველოში ტერორისტული აქტის მოწყობა მოგვიანებით, 1983 წელს კიდევ ერთხელ სცადეს:
გეორგიევსკის ტრაქტატის 200 წლისთავისადმი მიძღვნილი საზეიმო ღონისძიება
"საქართველოში გეორგიევსკის ტრაქტატის იუბილე შევარდნაძის ინიციატივით დიდი ზარზეიმით აღინიშნა. მაშინ ფილმიც კი გადაიღეს ამაზე, "წიგნი ფიცისა". მთელი 2 წელი ემზადებოდნენ ამ ღონისძიებისთვის. დაცვა გაძლიერებული იყო. მოსკოვიდან 100-მდე მაღალჩინოსანი ჩამოვიდა. მათ შორის პოლიტბიუროს წევრები იყვნენ. იმ წლებში ძალიან გააქტიურებული იყო ორგანიზაცია "ქეთო" - "ქართველთა ეროვნული თავისუფლების ორგანიზაცია". ვფიქრობ, ამ ორგანიზაციის წევრი იყო ვლადიმერ ჟვანიაც. უშიშროება ყაზარმულ მდგომარეობაში იყო გადასული. ღონისძიების დაწყებამდე სულ ნახევარი საათით ადრე ძეგლში აღმოაჩინეს ჩამონტაჟებული დიდი მოცულობის ასაფეთქებელი ნივთიერება, რომელიც შემოგარენს 200 მეტრის რადიუსით მთლიანად აიღებდა. უშიშროებამ ასაფეთქებელი დროულად აღმოაჩინა, მაშინ თბილისის შემოსასვლელში ტარდებოდა ეს ღონისძიება და იქ იდგა რუსეთ-საქართველოს მეგობრობის ამსახველი ძეგლი, სწორედ იქ ნახეს ლითონის ჩანთა, რომელიც ძალიან გავდა დიპლომატს. მასში ჩამონტაჟებული იყო ძალიან პროფესიონალურად გაკეთებული საათის მექანიზმი.

ზუსტად 3 საათზე უნდა მომხდარიყო აფეთქება და ღონისძიება სწორედ მაშინ იწყებოდა, ბოლო წუთებში ყველაფერი შემოწმდა. ამ ძეგლს ჯოხი რომ მიადეს, მაშინ რაღაცას შეეხო და უცებ მოახდინეს სპეციალისტებმა დემონტაჟი. ეს ძალიან გავდა ჟვანიასეულ ხელწერას. "ქეთოს" ორგანიზაციის წევრები ძირითადად ახალგაზრდა მხატვრები, სტუდენტები მწერლები იყვნენ. დამოუკიდებლობისთვის იბრძოდნენ თავდადებული ბიჭები, ეს ტერორისტული აქტი პარტიული ხელმძღვანელობისკენ იყო მიმართული. მაშინ დროულად აღიკვეთა ეს ტერორისტული აქტი".
თეა ხურცილავა (სპეციალურად საიტისთვის)

sg
19 ივნისი 2018 08:15
სისხლისმსმელი რეჟიმი იყო რაც არ უნდა თქვათ.

გაეშვათ ეს კაცი თურქეთში და არაფერი მოხდებოდა.
////////////?
18 ივნისი 2018 22:04
ნეტავი იმ დროს ერტი თერორისტი ყოფილა ეხლა ვე რც დაიტვლიან რომც უნდოდეტ.
ლევანი
08 ივნისი 2018 14:33
ზეიმის ანუ ხალხის თავშეყრის დროს 200 მეტრის რადიუსით ყველაფერს გაანადგურებდაო--- და მერე თეა. ამას სერიოზული ან პატრიოტული საქციელი დაერქმეოდა???? რა განსხვავება იქნებოდა ახლანდელ ტერორისტულ მოქმედებისაგან.
არა ძმაო სოციალიზმის ნაირი წყობს კაცობრიობას არ მოუგონია, დაილოცოს ის დრო, რომელიც აწი უკვე ვეღარასოდეს მობრუნდება.

რუბრიკის სხვა სიახლეები
თქვენი აზრით, არსებობს თუ არა დღეს საქართველოში კორუფციის პრობლემა  ხელისუფლებაში?
თქვენი აზრი მნიშვნელოვანია!
თქვენი აზრით, არსებობს თუ არა დღეს საქართველოში კორუფციის პრობლემა ხელისუფლებაში?
გაზეთის სტატია. მიიღეთ წვდომა
გაზეთის სტატია. მიიღეთ წვდომა
გაზეთის სტატია. მიიღეთ წვდომა
თვის კითხვადი სტატიები