"ტფი­ლის­ში ხო­ლე­რა გაჩ­ნ­და... ა­ვად გახ­დ­ნენ სა­ა­ვად­მ­ყო­ფოს ექი­მე­ბი" - ერთი საუკუნის წინაც, 1919-1920 წლე­ბის სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში დი­დი ეპი­დე­მი­ე­ბის ხა­ნა იდგა
"ტფი­ლის­ში ხო­ლე­რა გაჩ­ნ­და... ა­ვად გახ­დ­ნენ სა­ა­ვად­მ­ყო­ფოს ექი­მე­ბი" - ერთი საუკუნის წინაც, 1919-1920 წლე­ბის სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში დი­დი ეპი­დე­მი­ე­ბის ხა­ნა იდგა
ზუსტად ერთი საუკუნის წინ, 1919-1920 წლე­ბი მსოფლიოშიც და სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში დი­დი ეპი­დე­მი­ე­ბის ხა­ნა იყო. ყვე­ლა­ზე მე­ტად ეს ქვეყ­ნის დე­და­ქა­ლაქ ტფი­ლის­ში იგ­რ­ძ­ნო­ბო­და, რო­მე­ლიც სა­სიკ­ვ­დი­ლო და­ა­ვა­დე­ბე­ბის გავ­რ­ცე­ლე­ბის ბუ­დეს წარ­მო­ად­გენ­და. ან­ტი­სა­ნი­ტა­რი­ის, მძი­მე ეკო­ნო­მი­კუ­რი და სო­ცი­ა­ლუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბის, მე­დი­კა­მენ­ტე­ბის დე­ფი­ცი­ტის, მო­უ­წეს­რი­გე­ბე­ლი სა­ყო­ფაცხოვ­რე­ბო პი­რო­ბე­ბი­სა და დევ­ნილ­თა უწყ­ვე­ტი ნა­კა­დის გა­მო, ტფი­ლი­სი მუდ­მი­ვად ეპი­დე­მი­ის საფ­რ­თხეს გა­ნიც­დი­და. 1919 წლის ზამ­თარ­ში, დე­და­ქა­ლაქ­ში ტიფ­მა იფეთ­ქა, რო­მე­ლიც ორი თვის გან­მავ­ლო­ბა­ში მძვინ­ვა­რებ­და. და­ი­ღუ­პა რამ­დე­ნი­მე ასე­უ­ლი ადა­მი­ა­ნი. აპ­რი­ლის­თ­ვის პარ­ტახ­ტი­ა­ნი ტი­ფის ეპი­დე­მია ჩაცხ­რა, მაგ­რამ იგი მა­შინ­ვე
მე­ო­რე სა­სიკ­ვ­დი­ლო სენ­მა ჩა­ა­ნაც­ვ­ლა - სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ქო­ლე­რის ეპი­დე­მია და­ატყ­და თავს. ამას თან და­ერ­თო შა­ვი ჭი­რიც ანუ, რო­გორც მო­სახ­ლე­ო­ბა­ში ეძახ­დ­ნენ - შა­ვი სა­ხა­დი.


ქო­ლე­რის პირ­ვე­ლი ნიშ­ნე­ბი ტფი­ლის­ში 1919 წლის იან­ვარ­ში და­ფიქ­სირ­და, მაგ­რამ მა­შინ ავად­მ­ყო­ფო­ბა მას­შ­ტა­ბუ­რი არ იყო და მხო­ლოდ რამ­დე­ნი­მე შემ­თხ­ვე­ვა აღი­ნიშ­ნა. ამა­ვე პე­რი­ოდ­ში გა­მოვ­ლინ­და შა­ვი
ჭი­რის და­ა­ვა­დე­ბაც. შა­ვი ჭი­რით სნე­ულ ადა­მი­ა­ნებს არა­მი­ან­ცის სა­ა­ვად­მ­ყო­ფო­ში მკურ­ნა­ლობ­დ­ნენ, მაგ­რამ ელე­მენ­ტა­რუ­ლი პი­რო­ბე­ბის არ არ­სე­ბო­ბის გა­მო, ავად­მ­ყო­ფო­ბა ხში­რად მედ­პერ­სო­ნალ­ზეც გა­და­დი­ო­და.

გა­ზე­თი "ერ­თო­ბა", 1919 წლის 25 იან­ვა­რი:
"ა­ვად გახ­დ­ნენ სა­ა­ვად­მ­ყო­ფოს ექი­მე­ბი: უფ­რო­სი ორ­დი­ნა­ტო­რი ექი­მი ცი­ციშ­ვი­ლი, ექი­მი სლუც­კაია და კი­დევ რამ­დე­ნი­მე მო­სამ­სა­ხუ­რე. ტფი­ლის­ში ხო­ლე­რა გაჩ­ნ­და. რას აკე­თებს ქა­ლა­ქის სა­ნი­ტა­რუ­ლი ორ­გა­ნი­ზა­ცია ამ სა­ში­ნე­ლი ეპი­დე­მი­ის ხა­ნა­ში? კა­ნო­ნის ძა­ლით, ავად­მ­ყო­ფი იმ წამ­ს­ვე უნ­და იქ­ნას წაყ­ვა­ნი­ლი სა­ა­ვად­მ­ყო­ფო­ში, რო­გორც კი აც­ნო­ბე­ბენ ქა­ლა­ქის სა­ნი­ტა­რულ ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ას. ნამ­დ­ვი­ლად კი 4-5 დღე გა­დის შეტყო­ბი­ნე­ბის შემ­დეგ ავად­მ­ყო­ფის წაყ­ვა­ნამ­დის, რაც ხელს უწყობს სე­ნის გავ­რ­ცე­ლე­ბას.
თუ კერ­ძო ეტ­ლით მი­იყ­ვა­ნეთ სა­ხა­დი­ა­ნი სა­ა­ვად­მ­ყო­ფო­ში, ამ ეტლს დე­ზინ­ფექ­ცი­ას არ უშ­ვე­ბი­ან და სე­ნი გა­და­დის მათ­ზეც, ვინც ეტ­ლ­ში ჯდე­ბა.

იმე­დი უნ­და ვი­ქო­ნი­ოთ, რომ ახა­ლი საბ­ჭო დღი­დან თა­ვი­სი არ­სე­ბო­ბი­სა დიდ ყუ­რადღე­ბას მი­აქ­ცევს დან­გ­რე­უ­ლი და მი­ვიწყე­ბუ­ლი სა­ნი­ტა­რუ­ლი ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ის შექ­მ­ნას. მაგ­რამ საბ­ჭო მო­მავ­ლის სა­კითხია. და­ყოვ­ნე­ბა კი შე­უძ­ლე­ბე­ლია, რო­დე­საც სა­ში­ნე­ლი სე­ნი მუსრს ავ­ლებს ხალხს. ამი­ტომ, თუ ქა­ლა­ქის გამ­გე­ო­ბა უძ­ლუ­რია რა­ი­მე გა­ა­კე­თოს, მთავ­რო­ბა უნ­და ჩა­ე­რი­ოს ამ საქ­მე­ში".
რამ­დე­ნი­მე დღე­ში, იგი­ვე გა­ზე­თი კი­დევ ერთ სტა­ტი­ას აქ­ვეყ­ნებს ქო­ლე­რის შე­სა­ხებ, სა­ი­და­ნაც ვი­გებთ, რომ მდგო­მა­რე­ო­ბა უარე­სო­ბის­კენ შე­იც­ვა­ლა და სა­სიკ­ვ­დი­ლო და­ა­ვა­დე­ბა მო­სახ­ლე­ო­ბას უკ­ვე სე­რი­ო­ზულ საფ­რ­თხეს უქ­მ­ნის. წე­რილ­ში გად­მო­ცე­მუ­ლია, რომ ქა­ლა­ქის თვით­მმარ­თ­ვე­ლო­ბა უძ­ლუ­რია სე­ნის წი­ნა­აღ­მ­დეგ ეფექ­ტი­ა­ნი ზო­მე­ბი მი­ი­ღოს და თუ მდგო­მა­რე­ო­ბა კვლავ თვით­დი­ნე­ბა­ზე იქ­ნე­ბა მიშ­ვე­ბუ­ლი, ტფი­ლის­ში ქო­ლე­რის მას­შ­ტა­ბუ­რი ეპი­დე­მია და­იწყე­ბა. პრობ­ლე­მე­ბი კვლავ უც­ვ­ლე­ლი იყო - გა­დატ­ვირ­თუ­ლი ქა­ლა­ქი და სა­ში­ნე­ლი ან­ტი­სა­ნი­ტა­რია.

გა­ზე­თი "ერ­თო­ბა", 1919 წლის 28 იან­ვა­რი:


"ე.წ. "ის­პან­კას" მოჰ­ყ­ვა ხო­ლე­რა, რო­მე­ლიც სა­ში­ნე­ლის სის­წ­რა­ფით ვრცელ­დე­ბა. ქა­ლა­ქის ლა­ზა­რე­თე­ბი სავ­სეა ავად­მ­ყო­ფე­ბით, ხო­ლო ბევ­რი იძუ­ლე­ბუ­ლია სახ­ლ­ში იწ­ვეს უად­გი­ლო­ბის გა­მო, თუმ­ცა არი­ან ისე­თე­ბიც, რომ­ლე­ბიც შეგ­ნე­ბუ­ლად გა­ურ­ბი­ან ავად­მ­ყო­ფის ლა­ზა­რეთ­ში მო­თავ­სე­ბას, რად­გან იმე­დი არა აქვთ, რომ იქ სა­თა­ნა­დო მოვ­ლას არ მო­აკ­ლე­ბენ მას.

ექი­მე­ბი ვრცელ წე­რი­ლებს ბეჭ­და­ვენ და მცხოვ­რებთ აც­ნო­ბენ სე­ნის გა­მომ­წ­ვევ მი­ზე­ზებ­სა და მის მომ­ს­პობ სა­შუ­ა­ლე­ბებს. მთავ­რო­ბა სა­გან­გე­ბო უფ­ლე­ბე­ბით აღ­ჭურ­ვილ პი­რებს ნიშ­ნავს და ზო­მე­ბის შე­მუ­შა­ვე­ბას ან­დობს, მაგ­რამ სე­ნი თა­ვი­სას შვრე­ბა, კი­დევ უფ­რო ვრცელ­დე­ბა და რო­გორც ქა­ლაქს, ასე­ვე სო­ფელს საფ­რ­თხე­ში აგ­დებს. ჩვენ ვფიქ­რობთ, რომ საქ­მეს ვერ უშ­ვე­ლის ვერც ექი­მე­ბის აკა­დე­მი­უ­რი მსჯე­ლო­ბა და ვერც, ამა თუ იმ პი­რის სა­გან­გე­ბო უფ­ლე­ბე­ბით აღ­ჭურ­ვა. სა­ჭი­როა, მთე­ლი რი­გი პრაქ­ტი­კულ ზო­მე­ბი­სა, რო­მელ­თაც წი­ნას­წა­რი გა­მაფ­რ­თხი­ლე­ბე­ლი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა ექ­ნე­ბათ. ამ მხრით, თით­ქ­მის არა­ფე­რი კეთ­დე­ბა. არის ბევ­რი ისე­თი ეზო, სა­დაც მთე­ლი თვე­ო­ბით გროვ­დე­ბა ნა­გა­ვი, სა­დაც ათას­გ­ვარ სი­ბინ­ძუ­რეს ას­ხა­მენ.

ტრამ­ვა­ის ვა­გო­ნე­ბი სა­შინ­ლად ივ­სე­ბა ხალ­ხით. იგი­ვე მდგო­მა­რე­ო­ბაა რკი­ნის გზა­ზე. და რაც ყვე­ლა­ზე უფ­რო შე­უწყ­ნა­რე­ბე­ლია, ქა­ლა­ქის სა­ნი­ტა­რუ­ლი გამ­გე­ო­ბა ვერ ახერ­ხებს სა­ხა­დი­ა­ნი ავად­მ­ყო­ფე­ბის დრო­ზე გა­და­ზიდ­ვას და დე­ზინ­ფექ­ცი­ის მოხ­დე­ნას. მაცხოვ­რებ­ლებს თი­თონ უხ­დე­ბათ სა­ნი­ტა­რუ­ლი გან­ყო­ფი­ლე­ბის­თ­ვის ხვეწ­ნა-მუ­და­რა, რომ მათ ეს მო­ვა­ლე­ო­ბა მო­ა­გო­ნონ. და მი­უ­ხე­და­ვად ამი­სა, ეს საქ­მე სრულ­დე­ბა ძა­ლი­ან დაგ­ვი­ა­ნე­ბით ან სრუ­ლი­ად არ სრულ­დე­ბა.

სხვა­თა შო­რის, გა­და­სა­ზიდ სა­შუ­ა­ლე­ბა­თა უქონ­ლო­ბას ასა­ხე­ლე­ბენ მი­ზე­ზად, რაც პირ­და­პირ გა­უ­გე­ბა­რია, რად­გან ქა­ლაქ­ში აუარე­ბე­ლი ავ­ტო­მო­ბი­ლი და ცხე­ნია ისე­თი პი­რე­ბის ხელ­ში, რო­მელ­თაც კარ­გად შე­ეძ­ლოთ უავ­ტო­მო­ბი­ლოთ და უეტ­ლოდ მსა­ხუ­რი".

ზამ­თარ­ში ქო­ლე­რის ეპი­დე­მია შე­ნელ­და. თუმ­ცა, ეს იმას არ ნიშ­ნავ­და, რომ საფ­რ­თხემ გა­და­ი­ა­რა. და­ა­ვა­დე­ბის ახა­ლი კე­რე­ბის შე­სა­ხებ სა­გან­გა­შო ინ­ფორ­მა­ცია გა­ზაფხულ­ზე გაჩ­ნ­და. სა­ქარ­თ­ვე­ლოს საფ­რ­თხე მე­ზო­ბე­ლი ქვეყ­ნე­ბი­დან ემუქ­რე­ბო­და. ქა­ლა­ქის სა­მე­დი­ცი­ნო-სა­ნი­ტა­რუ­ლი ბი­უ­როს ცნო­ბით, სომ­ხეთ­ში ქო­ლე­რის სა­მი, ხო­ლო აზერ­ბა­ი­ჯა­ნის ქა­ლაქ ელი­ზა­ვე­ტო­პოლ­ში ერ­თი შემ­თხ­ვე­ვა აღი­ნიშ­ნა. სპე­ცი­ა­ლის­ტე­ბი ვა­რა­უდს გა­მოთ­ქ­ვამ­დ­ნენ, რომ ამ ინ­ფორ­მა­ცი­ის მი­ხედ­ვით, უახ­ლო­ეს მო­მა­ვალ­ში ქო­ლე­რა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­შიც შე­მო­აღ­წევ­და.

29 აპ­რილს ტფი­ლი­სის თვით­მ­მარ­თ­ვე­ლო­ბა­ში ქო­ლე­რის შე­საძ­ლო ეპი­დე­მი­ას­თან და­კავ­ში­რე­ბით სა­გან­გე­ბო თათ­ბი­რი ჩა­ტარ­და, სა­დაც მოხ­სე­ნე­ბით სა­მე­დი­ცი­ნო-სა­ნი­ტა­რუ­ლი ბი­უ­როს ინ­ს­პექ­ტო­რი, ვინ­მე მი­ქე­ლა­ძე გა­მო­ვი­და. მი­ქე­ლა­ძის თქმით, სა­ჭი­რო იყო ქა­ლა­ქის ლტოლ­ვი­ლე­ბის­გან სას­წ­რა­ფოდ გა­თა­ვი­სუფ­ლე­ბა და აგ­რეთ­ვე, ქა­ლა­ქის მაქ­სი­მა­ლუ­რად გაწ­მენ­და ნაგ­ვის­გან, ფე­კა­ლუ­რი მა­სე­ბისა და ნარ­ჩე­ნე­ბის­გან.

გარ­და ამი­სა, მი­ქე­ლა­ძემ ქა­ლა­ქის თვითმ­მარ­თ­ვე­ლო­ბას წა­რუდ­გი­ნა ხარ­ჯ­თაღ­რიცხ­ვა ქო­ლე­რის სა­წი­ნა­აღ­მ­დე­გო აც­რე­ბის­თ­ვის სა­ჭი­რო ღო­ნის­ძი­ე­ბის ჩა­სა­ტა­რებ­ლად. მი­სი აზ­რით, მო­სახ­ლე­ო­ბა­ში და­უ­ყოვ­ნებ­ლივ უნ­და დაწყე­ბუ­ლი­ყო ვაქ­ცი­ნა­ცია და ქო­ლე­რის სა­წი­ნა­აღ­მ­დე­გო აც­რე­ბი. პირ­ველ რიგ­ში, ეს ქვე­ყა­ნა­ში შე­მო­სულ ახალ ლტოლ­ვი­ლებს ეხე­ბო­და, რომ­ლე­ბიც და­ა­ვა­დე­ბის სა­შიშ წყა­როს წარ­მო­ად­გენ­დ­ნენ.

გან­სა­კუთ­რე­ბულ ყუ­რადღე­ბას მო­ითხოვ­და სას­მე­ლი წყა­ლი, რად­გან ქო­ლე­რის ეპი­დე­მი­ის დროს, და­ა­ვა­დე­ბა ყვე­ლა­ზე ხში­რად სწო­რედ წყლის სა­შუ­ა­ლე­ბით ვრცელ­დე­ბო­და. თათ­ბირ­ზე ტფი­ლი­სის თვით­მ­მარ­თ­ვე­ლო­ბამ და­ად­გი­ნა, თხოვ­ნით მი­ე­მარ­თა ქვეყ­ნის დამ­ფუძ­ნე­ბელი კრე­ბისთვის, რა­თა მას ბი­უ­ჯე­ტი­დან 100 ათა­სი რუბ­ლი გა­მო­ე­ყო, სუფ­თა სას­მე­ლი წყლის შე­სა­ძე­ნად. ამა­ვე თათ­ბირ­ზე გა­დაწყ­და, რომ მი­ი­ღონ და­მა­ტე­ბი­თი ზო­მე­ბი, რა­თა ქა­ლა­ქის სას­მე­ლი წყლის სის­ტე­მა­ში ქო­ლე­რის ემ­ბ­რი­ო­ნე­ბი არ მოხ­ვედ­რი­ლი­ყო. აიკ­რ­ძა­ლა ავ­ჭა­ლის წყალ­სა­ცავ­ზე ქა­ლა­ქის­თ­ვის სას­მე­ლი წყლის აღე­ბა სა­ნა­პი­რო ზო­ლი­დან, სა­დაც ათა­სგვარი სი­ბინ­ძუ­რე იყო და სა­დაც მო­სახ­ლე­ო­ბა ტან­საც­მელს რეცხავ­და. და­ად­გი­ნეს, რომ წყალ­სა­ცა­ვი­დან ტფი­ლი­სის­თ­ვის სა­ჭი­რო წყა­ლი, მხო­ლოდ მდი­ნა­რის შუა ნა­წი­ლი­დან შე­ეგ­რო­ვე­ბი­ნათ.
ტფი­ლი­სის თვითმ­მარ­თ­ვე­ლო­ბამ თხოვ­ნა გა­უგ­ზავ­ნა სამ­ხედ­რო-სა­მე­დი­ცი­ნო ლა­ბო­რა­ტო­რი­ას, რა­თა ამ უკა­ნას­კ­ნელს ქო­ლე­რის სა­წი­ნა­აღ­მ­დე­გო სპე­ცი­ა­ლუ­რი ვაქ­ცი­ნე­ბი და­ემ­ზა­დე­ბი­ნა. ამის სა­პა­სუ­ხოდ, სამ­ხედ­რო-სა­მე­დი­ცი­ნო ლა­ბო­რა­ტო­რი­ამ გა­ნაცხა­და, რომ მზა­დაა, უსას­ყიდ­ლოდ და­ა­რი­გოს 10 ათა­სი აც­რის­თ­ვის სამ­ყო­ფი ვაქ­ცი­ნა და და­იწყოს მუ­შა­ო­ბა ახა­ლი ვაქ­ცი­ნე­ბის შე­საქ­მ­ნე­ლად. რო­გორც მო­მა­ვალ­ში გა­ირ­კ­ვა, სწო­რედ სამ­ხედ­რო-სა­მე­დი­ცი­ნო ლა­ბო­რა­ტო­რი­ის მი­ერ დამ­ზა­დე­ბუ­ლი ვაქ­ცი­ნე­ბის წყა­ლო­ბით მო­ხერ­ხ­და ტფი­ლის­ში ქო­ლე­რის ეპი­დე­მი­ის შე­ჩე­რე­ბა.
ზაფხულ­ში ქო­ლე­რამ სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში შე­მო­აღ­წია. გა­ზეთ­ში ქა­ლა­ქის თა­ვის, ბე­ნია ჩხიკ­ვიშ­ვი­ლის სა­გან­გე­ბო გან­ცხა­დე­ბაც და­ი­ბეჭ­და.

გა­ზე­თი "გრუ­ზი­ა", 1919 წლის 1-ლი ივ­ლი­სი:

"ქა­ლაქ­ში უკ­ვე და­ფიქ­სირ­და ქო­ლე­რით და­ა­ვა­დე­ბის შემ­თხ­ვე­ვა, რო­მე­ლიც სიკ­ვ­დი­ლით დას­რულ­და. იწყე­ბა ცხე­ლი დღე­ე­ბი და შე­საძ­ლოა ქა­ლაქ­ში ქო­ლე­რის ეპი­დე­მი­ამ იფეთ­ქოს.
მო­ქა­ლა­ქე­ე­ბო! დრო­უ­ლად გა­ი­კე­თეთ აც­რე­ბი, რა­თა თა­ვი და­იზღ­ვი­ოთ სა­ში­ნე­ლი ავად­მ­ყო­ფო­ბი­სა­გან და და­იც­ვათ რო­გორც სა­კუ­თა­რი თა­ვი, ასე­ვე ახ­ლობ­ლე­ბი".

ტფი­ლი­სის მი­ლი­ცი­ის უფ­რო­სის ბრძა­ნე­ბით, ქო­ლე­რის ეპი­დე­მი­ის გავ­რ­ცე­ლე­ბის თა­ვი­დან ასა­ცი­ლებ­ლად, აიკ­რ­ძა­ლა ქუ­ჩებ­ში ცი­ვი წყლით ვაჭ­რო­ბა. 10 ივ­ლისს გა­მოქ­ვეყ­ნ­და შრო­მის კო­მის­რის ელ­ბა­ქი­ა­ნის დად­გე­ნი­ლე­ბა, რო­მე­ლიც ქა­ლაქ ტფი­ლის­სა და გუ­ბერ­ნი­ა­ში არ­სე­ბუ­ლი ფაბ­რი­კა-ქარ­ხ­ნე­ბის, სა­ხე­ლოს­ნო­ე­ბის, სა­ვაჭ­რო და­წე­სე­ბუ­ლე­ბე­ბის ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლებს ავალ­დე­ბუ­ლებ­და: სა­წარ­მო­ებ­ში გა­და­დუ­ღე­ბუ­ლი სას­მე­ლი წყლის მო­მა­რა­გე­ბას, სა­მუ­შაო ად­გი­ლე­ბი­სა და მუ­შა­თა სა­ერ­თო საცხოვ­რებ­ლე­ბის გა­სუფ­თა­ვე­ბას და დე­ზინ­ფექ­ცი­ას.

მი­უ­ხე­და­ვად მი­ღე­ბუ­ლი ზო­მე­ბი­სა, 1919 წლის შე­მოდ­გო­მა­ზე ქო­ლე­რა ტფი­ლის­ში მა­ინც გავ­რ­ცელ­და, მაგ­რამ მი­სი მას­შ­ტა­ბი უმ­ნიშ­ვ­ნე­ლო იყო.
სამ­ხედ­რო-სა­მე­დი­ცი­ნო ლა­ბო­რა­ტო­რი­ის მი­ერ დამ­ზა­დე­ბუ­ლი ვაქ­ცი­ნე­ბი­სა და ქა­ლა­ქის თვით­მ­მარ­თ­ვე­ლო­ბის მი­ერ მი­ღე­ბუ­ლი პრე­ვენ­ცი­უ­ლი ზო­მე­ბის შე­დე­გად, 1919 წელს, ტფი­ლის­ში ქო­ლე­რის ფარ­თო ეპი­დე­მი­ის თა­ვი­დან აცი­ლე­ბა მო­ხერ­ხ­და. თუმ­ცა, მსოფ­ლი­ო­ში მიმ­დი­ნა­რე გლო­ბა­ლუ­რი კა­ტაკ­ლიზ­მე­ბი­სა და ქვე­ყა­ნა­ში არ­სე­ბუ­ლი მძი­მე ეკო­ნო­მი­კუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბის გა­მო, სა­ქარ­თ­ვე­ლო მუდ­მი­ვად სხვა­დას­ხ­ვა ეპი­დე­მი­ის გავ­რ­ცე­ლე­ბის საფ­რ­თხის წი­ნა­შე იდ­გა. და­ა­ვა­დე­ბე­ბის მო­რი­გი გამ­წ­ვა­ვე­ბა 1920 წლის ივ­ლის­ში და­იწყო. საფ­რ­თხე კვლავ მე­ზო­ბე­ლი ქვეყ­ნე­ბი­დან მომ­დი­ნა­რე­ობ­და. 28 ივ­ლისს ტფი­ლი­სის თვით­მ­მარ­თ­ვე­ლო­ბა­ში ქა­ლა­ქის სა­ნი­ტა­რუ­ლი ინ­ს­პექ­ტო­რის მე­უ­ნარ­გი­ას მოხ­სე­ნე­ბა მოისმინეს, რო­მელ­მაც სხდო­მა­ზე მო­სა­ლოდ­ნე­ლი სა­შიშ­რო­ე­ბის შე­სა­ხებ ისა­უბ­რა.

გა­ზე­თი "ბორ­ბა", 1920 წლის ივ­ლი­სი:
"მი­ღე­ბუ­ლი ცნო­ბე­ბის მი­ხედ­ვით, ყი­რიმ­ში ხო­ლე­რის ეპი­დე­მია გავ­რ­ცელ­და, კონ­ს­ტან­ტი­ნე­პოლ­ში კი შა­ვი ჭი­რი მძვინ­ვა­რებს. არ­სე­ბობს დი­დი სა­შიშ­რო­ე­ბა, რომ ეს გა­დამ­დე­ბი და­ა­ვა­დე­ბე­ბი სულ მა­ლე ბა­თუმ­ში, შემ­დეგ კი ტფი­ლის­შიც გავ­რ­ცელ­დეს. ტფი­ლი­სის დღე­ვან­დე­ლი ფრი­ად სა­ვა­ლა­ლო ან­ტი­სა­ნი­ტა­რუ­ლი მდგო­მა­რე­ო­ბი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე კი, ეს და­ა­ვა­დე­ბე­ბი ძა­ლი­ან სწრა­ფად გავ­რ­ცელ­დე­ბა და ეპი­დე­მი­ის სა­ხეს მი­ი­ღებს.

ამ ცნო­ბე­ბი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, სა­ნი­ტა­რულ­მა უწყე­ბამ ქა­ლა­ქის გაწ­მენ­დი­სა და სა­ნი­ტა­რუ­ლი მდგო­მა­რე­ო­ბის გა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბის გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბა მი­ი­ღო. გა­დაწყ­ვე­ტი­ლია ქა­ლა­ქი­დან დი­დი რა­ო­დე­ნო­ბით დაგ­რო­ვი­ლი ნა­გა­ვი და ფე­კა­ლუ­რი მა­სე­ბი გა­ი­ტა­ნონ. მაგ­რამ ამ ღო­ნის­ძი­ე­ბის ჩა­სა­ტა­რებ­ლად ქა­ლაქს შე­სა­ბა­მი­სი სახ­ს­რე­ბი არ გა­აჩ­ნია. საქ­მე გა­და­დე­ბას ვერ მო­ით­მენს. ამი­ტომ ქა­ლა­ქის თვით­მ­მარ­თ­ვე­ლო­ბა იღებს რა მხედ­ვე­ლო­ბა­ში ეპი­დე­მი­ის რე­ა­ლურ სა­შიშ­რო­ე­ბას, მი­ი­ღო გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბა მი­მარ­თოს მთავ­რო­ბას, რა­თა ქა­ლა­ქის სა­ნი­ტა­რუ­ლი მო­წეს­რი­გე­ბის­თ­ვის ქვეყ­ნის ბი­უ­ჯე­ტი­დან 48 მი­ლი­ო­ნი რუბ­ლი გა­მო­ი­ყოს".

რო­გორც მო­სა­ლოდ­ნე­ლი იყო, სულ მა­ლე სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ეპი­დე­მი­ის ახა­ლი ტალ­ღა და­ატყ­და თავს. შე­მოდ­გო­მა­ზე ქო­ლე­რის ეპი­დე­მია გავ­რ­ცელ­და ტფი­ლი­სის სა­პა­ტიმ­რო­ებ­ში. ტფი­ლი­სის სა­გუ­ბერ­ნიო #1 ცი­ხე­ში (ორ­თა­ჭა­ლა) ქო­ლე­რის გავ­რ­ცე­ლე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბით, ცი­ხე­ე­ბის ინ­ს­პექ­ტორ­მა ყი­ფი­ან­მა 6 სექ­ტემ­ბერს სა­გან­გე­ბო თათ­ბი­რი მო­იწ­ვია, რო­მელ­საც ცი­ხე­ე­ბის უფ­რო­სე­ბი და სა­მე­დი­ცი­ნო ნა­წი­ლის უფ­რო­სე­ბი ეს­წ­რე­ბოდ­ნენ. თათ­ბი­რის დად­გე­ნი­ლე­ბით, შეწყ­და ახა­ლი პა­ტიმ­რე­ბის მი­ღე­ბა ცენ­ტ­რა­ლურ (ორ­თა­ჭა­ლის) ცი­ხე­ში, დრო­ე­ბით აიკ­რ­ძა­ლა პა­ე­მა­ნი; სა­ეჭ­ვო პა­ტიმ­რე­ბი იზო­ლი­რე­ბულ­ნი იქ­ნენ სა­ერ­თო მა­სი­დან; აიკ­რ­ძა­ლა პა­ტიმ­რე­ბის­თ­ვის ნედ­ლი ხი­ლის მი­წო­დე­ბა; მსჯავ­რ­დადე­ბუ­ლებს თვე­ში სამ­ჯერ და­ე­ნიშ­ნათ აბა­ნო; ცი­ხის ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლებს და­ე­ვა­ლათ პა­ტიმ­რე­ბის შეძ­ლე­ბის­დაგ­ვა­რად სუფ­თა თეთ­რე­უ­ლით უზ­რუნ­ველ­ყო­ფა.

ოქ­ტომ­ბერ­ში ქო­ლე­რას შა­ვი ჭი­რის და­ა­ვა­დე­ბა და­ე­მა­ტა.

ოქ­ტობ­რის შემ­დეგ, ტფი­ლის­ში არ­სე­ბუ­ლი ეპი­დე­მი­უ­რი ვი­თა­რე­ბის შე­სა­ხებ გა­ზე­თებ­ში ცნო­ბე­ბი აღარ გა­მოქ­ვეყ­ნე­ბუ­ლა. რო­გორც ჩანს, შე­მოდ­გო­მა­ზე და­ა­ვა­დე­ბა­თა გავ­რ­ცე­ლე­ბამ იკ­ლო ან ქვე­ყა­ნა­ში მიმ­დი­ნა­რე პო­ლი­ტი­კუ­რი მოვ­ლე­ნე­ბის გა­მო, ქო­ლე­რი­სა და შა­ვი ჭი­რის­თ­ვის არა­ვის ეცა­ლა.

მი­ხე­ილ ბა­სი­ლა­ძე
ჟურნალი "გზა"
მკითხველის კომენტარი (0)
კომენტარი ჯერ არ გაკეთებულა.
იყავი პირველი!

რუბრიკის სხვა სიახლეები
როგორ აფასებთ მთავრობის გადაწყვეტილებას, 17 წლის ჩათვლით ყველა ბავშვისთვის 200-ლარიანი ერთჯერადი დახმარების შესახებ?
თქვენი აზრი მნიშვნელოვანია!
როგორ აფასებთ მთავრობის გადაწყვეტილებას, 17 წლის ჩათვლით ყველა ბავშვისთვის 200-ლარიანი ერთჯერადი დახმარების შესახებ?
გაზეთის სტატია. მიიღეთ წვდომა
გაზეთის სტატია. მიიღეთ წვდომა
თვის კითხვადი სტატიები