რა დანიშნულება ჰქონდა სოფელ ართანას "უკარებო" ეკლესიას?
რა დანიშნულება ჰქონდა სოფელ ართანას "უკარებო" ეკლესიას?
სა­ქარ­თვე­ლო­ში ბევ­რი ლა­მა­ზი სო­ფე­ლია, რო­მელ­თაც სხვა­დას­ხვა ის­ტო­რია თუ ლე­გენ­და უკავ­შირ­დე­ბა. ამ­ჯე­რად, თე­ლა­ვის მუ­ნი­ცი­პა­ლი­ტე­ტის სო­ფელ არ­თა­ნა­ზე შე­ვა­ჩე­რებთ თქვენს ყუ­რა­დღე­ბას.

სოფ­ლის სა­ხელ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ლე­გენ­და ასე­თია: ლე­კი­ა­ნო­ბი­სას, მტრის ლაშ­ქა­რი გრე­მის გზა­ზე მი­დი­ო­და, ერთ მე­ო­მარს ლო­პო­ტას­თან ცხე­ნი შე­უგ­დია წყალ­ში, სა­დაც ნა­ფო­ტი შე­უმ­ჩნე­ვია, ამო­უ­ღია და სარ­დლის­თვის მი­უ­ტა­ნია, რაც მათ­თვის იმის ნი­შა­ნი იყო, რომ იმ ხე­ო­ბა­ში ხალ­ხი ცხოვ­რობ­და... ლაშ­ქა­რი მობ­რუ­ნე­ბუ­ლა, ხე­ო­ბას აჰ­ყო­ლია და იქა­უ­რო­ბა ნან­გრე­ვე­ბად უქ­ცე­ვია, ხალ­ხის­თვის კი დიდი ხარ­კი და­უ­კის­რე­ბი­ათ.

თურ­მე, ტყვედ ად­გი­ლობ­რი­ვი გლე­ხი ჩა­უგ­დი­ათ,
რო­მე­ლიც ყვი­რო­და - "არ წა­მიყ­ვა­ნო თა­ნაო", სა­ი­და­ნაც წარ­მოდ­გე­ბა სოფ­ლის ახ­ლან­დე­ლი სა­ხელ­წო­დე­ბა - "არ­თა­ნა".

სო­ფე­ლი თე­ლა­ვი­დან 21 კი­ლო­მეტ­რი­თაა და­შო­რე­ბუ­ლი. ის მდი­ნა­რე დიდ­ხე­ვის მარ­ჯვე­ნა ნა­პირ­ზე, ზღვის დო­ნი­დან 460 მ-ზე მდე­ბა­რე­ობს. სო­ფელს ასე­ვე ესა­ზღვრე­ბა მდი­ნა­რე­ე­ბი - ლო­პო­ტა და ჭი­ჭაკ­ვი. არ­თა­ნა უძ­ვე­ლე­სი სოფ­ლე­ბის (მო­სორ­ნა, ჟუ­ჟუ­რა­უ­ლი, მა­ჩხა­უ­რი, იულ­თა) ნა­ფუ­ძარ­ზეა გა­შე­ნე­ბუ­ლი.
გად­მო­ცე­მით, XVII სა­უ­კუ­ნემ­დე იულ­თად მო­იხ­სე­ნი­ებ­დნენ, რომ­ლის ტე­რი­ტო­რი­აც ჭა­ო­ბი­ა­ნი ყო­ფი­ლა, რის გა­მოც მა­ლა­რია გა­ჩე­ნი­ლა და მო­სახ­ლე­ო­ბის დიდი ნა­წი­ლი უმ­სხვერ­პლია.

სო­ფე­ლი არ­თა­ნა ბევრ ის­ტო­რი­ულ წყა­რო­ში იხ­სე­ნი­ე­ბა, რო­გორც სპი­ლენ­ძი­სა და პი­რი­ტის (ოქ­როს­ფე­რი მი­ნე­რა­ლი) სა­ბა­დო­ე­ბის ერთ-ერთი კერა.

ცნო­ბებს სოფ­ლი­სა და იქ არ­სე­ბუ­ლი ხუ­როთ­მო­ძღვრე­ბის ძეგ­ლე­ბის შე­სა­ხებ, სა­ქარ­თვე­ლოს ის­ტო­რი­ი­სა და კულ­ტუ­რის ძეგლ­თა აღ­წე­რი­ლო­ბის ერთ-ერთ ტომ­ში, ვკი­თხუ­ლობთ.

სო­ფელ არ­თა­ნას ის­ტო­რი­უ­ლი ძეგ­ლე­ბი


დღეს­დღე­ო­ბით არ­თა­ნა­ში 24 ის­ტო­რი­უ­ლი ძეგლია შე­მორ­ჩე­ნი­ლი, მათი უმ­რავ­ლე­სო­ბა ნან­გრე­ვე­ბა­დაა ქცე­უ­ლი - ზოგ­თან მის­ვლა ად­ვი­ლა­დაა შე­საძ­ლე­ბე­ლი, ზოგი კი ტყე­სა და მი­უ­ვალ ად­გილ­ზეა აგე­ბუ­ლი. ამ­ბო­ბენ, რომ "ცი­ხი­ა­ნე­ბად" წო­დე­ბულ ტე­რი­ტო­რი­ებ­ზე არ­სე­ბუ­ლი ციხე-კოშ­კე­ბის ნან­გრე­ვე­ბი კა­ხე­თის მე­ფის ბრძო­ლის ვე­ლე­ბის­თვის სათ­ვალ­თვა­ლო კოშკს წარ­მო­ად­გენ­და.

V-VI სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის ძეგ­ლე­ბია: "ჟუ­ჟუ­რა­უ­ლის ღვთა­ე­ბა", სა­ნი­ო­რე-არ­თა­ნის სა­ზღვარ­ზე მდე­ბა­რე "სა­მე­ბა", წმინ­და გი­ორ­გის და თევ­დო­რეს ეკ­ლე­სი­ე­ბი.

X-XI სა­უ­კუ­ნე­ე­ბი­საა: "ორ­მო­ცის ეკ­ლე­სია", "ცხრა­კა­რა" წმინ­და აბ­რა­მის ეკ­ლე­სია, წმინ­და ნი­ნოს სა­ხე­ლო­ბის ეკ­ლე­სია და მის გარ­შე­მო მდე­ბა­რე კა­ტარ-პა­ტა­რა ეკ­ლე­სი­ე­ბი. შე­და­რე­ბით გვი­ან არის აშე­ნე­ბუ­ლი "აღ­დგო­მის“ ტა­ძა­რი, სოფ­ლის ცენ­ტრში მდე­ბა­რე ღვთის­მშობ­ლის სა­ხე­ლო­ბის ეკ­ლე­სია და "სი­მა­ანთ" ღვთის­მშობ­ლის ეკ­ლე­სია.

არ­თა­ნის წმინ­და გი­ორ­გის ტა­ძა­რი


ამ ძეგ­ლე­ბი­დან არ­თა­ნის წმინ­და გი­ორ­გის ეკ­ლე­სია იმით გა­მო­ირ­ჩე­ვა, რომ იქ შეს­ვლა მე­ო­რე სარ­თუ­ლის სამ­ხრეთ კედ­ლი­და­ნაა შე­საძ­ლე­ბე­ლი, და­ახ­ლო­ე­ბით 4 მეტ­რის სი­მაღ­ლი­დან. ად­გი­ლობ­რი­ვებ­ში ის "უკა­რო ეკ­ლე­სი­ის" სა­ხე­ლი­თაა ცნო­ბი­ლი.


ეს არ­ქი­ტექ­ტუ­რუ­ლი ძეგლი სოფ­ლის ჩრდი­ლო­ე­თით, 500 მეტრზე, ტყი­ა­ნი მთის ფერ­დობ­ზეა და ფი­ქა­ლი­თაა ნა­გე­ბი. სა­ვა­რა­უ­დოდ, თა­რიღ­დე­ბა გან­ვი­თა­რე­ბუ­ლი შუა სა­უ­კუ­ნე­ე­ბით (IX-X სს), თუმ­ცა გვინ­დე­ლი ფე­ნე­ბიც არის გა­მო­ხა­ტუ­ლი, მაგ­რამ რა­ი­მე და­მა­თა­რი­ღე­ბე­ლი ნიშ­ნე­ბი არ აქვს.

არის კოშ­კუ­რი ტი­პის ორ­სარ­თუ­ლი­ა­ნია ნა­გე­ბო­ბა - ზე­მოთ სწორ­ხა­ზოვ­ნად ვიწ­როვ­დე­ბა და ორ­ფერ­და სა­ხუ­რა­ვი­თაა დას­რუ­ლე­ბუ­ლი (სი­მაღ­ლე მი­წი­დან სა­ხუ­რა­ვის კე­ხამ­დე - 7 მ). I სარ­თუ­ლი (ზო­მე­ბი ფუ­ძის დო­ნე­ზე 4,7-3,5 მ) ყრუ­კედ­ლე­ბი­ა­ნი სა­თავ­სია, უსარ­კმლო, II სარ­თუ­ლი - დარ­ბა­ზუ­ლი ტი­პის სამ­ლოც­ვე­ლოა.

ეკ­ლე­სია არ არის მოქ­მე­დი, ტა­ძარს მკვეთ­რად და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი ნიშ­ნე­ბი არ აქვს, თუ არ ჩავ­თვლით იმას, რომ მას­ში 4 მეტ­რის სი­მაღ­ლი­დან შე­დი­ხარ. ნა­გე­ბია სხვა­დას­ხვა ზო­მის ნა­ტე­ხი ქვით. გა­რე­თა კედ­ლე­ბი და­უ­მუ­შა­ვე­ბე­ლი ქვე­ბი­თაა ნა­წყო­ბი, ამი­ტომ, წყო­ბა არას­წორ­ხა­ზო­ვა­ნია.

პირ­ვე­ლი სარ­თუ­ლი კა­მა­რო­ვა­ნი სად­გო­მია. სად­გო­მის გა­და­ხურ­ვის წყო­ბა­ში ვიწ­რო, სწორ­კუ­თხა (45x45 სმ) ხვრე­ლია და­ტა­ნი­ლი, რომ­ლის მეშ­ვე­ო­ბი­თაც პირ­ვე­ლი სარ­თუ­ლი მე­ო­რეს უკავ­შირ­დე­ბა. მე­ო­რე სარ­თულ­ზე მცი­რე ზო­მის, კვად­რა­ტუ­ლი ოთა­ხია და ის აღ­მო­სავ­ლე­თით ნა­ხე­ვარ­წრი­უ­ლი აფ­სი­დი­თაა დას­რუ­ლე­ბუ­ლი (სად­გო­მის ფარ­თო­ბი სა­კურ­თხევ­ლი­ა­ნად 5 მ2-მდეა).

მოგ­ვი­ა­ნე­ბით მისი სა­თავ­დაც­ვოდ გა­მო­ყე­ნე­ბი­სას, მე­ო­რე სარ­თუ­ლის ინ­ტე­რი­ე­რი შე­უც­ვლი­ათ: შე­სას­ვლე­ლის წინ, მთელ სი­მაღ­ლე­ზე, რი­ყი­სა და ნა­ტე­ხი ქვის სქე­ლი კე­დე­ლი ამო­უყ­ვა­ნი­ათ, რო­მელ­შიც ვიწ­რო, თა­ღო­ვა­ნი კარი მო­უ­წყვი­ათ. გაგრძელება
მკითხველის კომენტარი (0)
კომენტარი ჯერ არ გაკეთებულა.
იყავი პირველი!

რუბრიკის სხვა სიახლეები
როგორ აფასებთ მთავრობის გადაწყვეტილებას, 17 წლის ჩათვლით ყველა ბავშვისთვის 200-ლარიანი ერთჯერადი დახმარების შესახებ?
თქვენი აზრი მნიშვნელოვანია!
როგორ აფასებთ მთავრობის გადაწყვეტილებას, 17 წლის ჩათვლით ყველა ბავშვისთვის 200-ლარიანი ერთჯერადი დახმარების შესახებ?
გაზეთის სტატია. მიიღეთ წვდომა
გაზეთის სტატია. მიიღეთ წვდომა
თვის კითხვადი სტატიები