სა­ნამ კა­ცობ­რი­ო­ბა "ყბას იქ­ნევს", ვრიგ­ლი მდიდ­რდე­ბა
12-10-2017
სა­ნამ კა­ცობ­რი­ო­ბა "ყბას იქ­ნევს", ვრიგ­ლი მდიდ­რდე­ბა
ნე­ბის­მი­ერ ქვე­ყა­ნა­ში, ნე­ბის­მი­ერ ტე­ლე­არ­ხზე ნა­ხავთ კარ­გად ნაც­ნობ ვი­დე­ორ­გო­ლებს. "ზოგ­ჯერ უმ­ჯო­ბე­სია და­ღე­ჭო", - გვამ­ცნობს რეკ­ლა­მა.

"ღეჭ­ვა ღეჭ­ვი­სათ­ვის" - ეს ვრიგ­ლე­ბის საგ­ვა­რე­უ­ლო ბიზ­ნე­სი­ა. სა­ნამ კა­ცობ­რი­ო­ბა "ყბას იქ­ნევს", ვრიგ­ლი მდიდ­რდე­ბა. ეს დი­დი ბიზ­ნე­სი კი წვრილ­მა­ნე­ბი­დან და­იწყ­ო...
11 წლის უი­ლი­ამ ვრიგ­ლი, 1872 წელს, ფი­ლა­დელ­ფი­ი­დან ნი­უ­-ი­ორ­კში გა­იქ­ცა. დიდ ქა­ლაქ­ში ბი­ჭი გა­ზე­თე­ბის გა­ყიდ­ვით ირ­ჩენ­და თავს, ღა­მეს კი ქუ­ჩა­ში ათევ­და. მოგ­ვი­ა­ნე­ბით, 29 წლის უი­ლი­ამ­მა, ჯი­ბე­ში 32 დო­ლა­რით, ბე­დის სა­ძებ­ნე­ლად ჩი­კა­გოს მი­ა­შუ­რა. ენ­თუ­ზი­აზ­მი­სა და მო­ჭარ­ბე­ბუ­ლი ენერ­გი­ის გარ­და, ვრიგ­ლის
ნამ­დვი­ლი ნი­ჭიც ჰქონ­და - ვაჭ­რო­ბის ნი­ჭი!

თავ­და­პირ­ვე­ლად საპ­ნის გა­ყიდ­ვას მიჰ­ყო ხე­ლი, რა­შიც ბავ­შვო­ბის დრო­ინ­დე­ლი გა­მოც­დი­ლე­ბა და­ეხ­მა­რა, რო­ცა მა­მას ფურ­გო­ნით დაჰ­ყვე­ბო­და ქა­ლა­ქი­დან ქა­ლაქ­ში საპ­ნის გა­სა­სა­ღებ­ლად. ვაჭ­რო­ბის წა­სა­ხა­ლი­სებ­ლად უი­ლი­ა­მი "პრე­მი­ე­ბად" სხვა­დას­ხვა სა­ქო­ნელს იყე­ნებ­და, მათ შო­რის, ფქვილ­საც. მა­ლე ფქვილ­ზე მოთხ­ოვ­ნი­ლე­ბა ძალ­ზე გა­ი­ზარ­და. მა­შინ ვრიგ­ლი სა­პონს შე­ეშ­ვა და ფქვი­ლით
ვაჭ­რო­ბა­ზე გა­და­ერ­თო. ერ­თხე­ლაც საზ­რი­ან მის­ტერ ვრიგ­ლის აზ­რად მო­უ­ვი­და, ერ­თი ქი­ლა ფქვი­ლის ყო­ვე­ლი მყიდ­ვე­ლი ორი პა­კე­ტი სა­ღე­ჭი რე­ზი­ნით და­ე­სა­ჩუქ­რე­ბი­ნა. ამან კლი­ენ­ტე­ბი გვა­რი­ა­ნად აღაფ­რთო­ვა­ნა და... სა­ღეჭ რე­ზინ­ზე მე­ტი მოთხ­ოვ­ნი­ლე­ბა გაჩ­ნდა, ვიდ­რე ფქვილ­ზე...

"სა­ღე­ჭი ბიზ­ნე­სის" სა­თა­ვე­ებ­თან
იმ­ხა­ნად სა­ღეჭ რე­ზინს აშ­შ-ში არა­ერ­თი კომ­პა­ნია აწარ­მო­ებ­და, თუმ­ცა ინ­დუს­ტრია ჯერ გან­ვი­თა­რე­ბუ­ლი არ იყო. უი­ლი­ამ­მა მა­ლე თა­ვად და­იწყო სა­ღე­ჭი რე­ზი­ნის დამ­ზა­დე­ბა. 1893 წელს ქვე­ყა­ნას ცნო­ბი­ლი ჟუ­იცყ Fრუ­იტ­-ი მო­ევ­ლი­ნა, მოგ­ვი­ა­ნე­ბით კი ჭრიგ­ლეყს შპე­არ­მინტ-ი. 1899 წელს სა­ღე­ჭი რე­ზი­ნის მწარ­მო­ე­ბე­ლი ექ­ვსი კომ­პა­ნია გა­ერ­თი­ან­და. ცხა­დი იყო, ეს კონ­ცერ­ნი დიდ საფ­რთხეს შე­უქ­მნი­და ახალ ფე­ხად­გმულ ჭრიგ­ლეყს-ს. სხვა­თა შო­რის, კონ­ცერ­ნში გა­ერ­თი­ა­ნე­ბა უი­ლი­ამ ვრიგ­ლი­საც შეს­თა­ვა­ზეს, მაგ­რამ მან სა­კუ­თა­რი გზით სი­ა­რუ­ლი არ­ჩი­ა.

სა­წარ­მო რამ­დენ­ჯერ­მე დად­გა კრა­ხის წი­ნა­შე, მაგ­რამ მძი­მე და თავდაუზოგავი შრომის შედეგად მის­ტერ ვრიგ­ლი სიძ­ნე­ლე­ებს გა­უმ­კლავ­და. იგი თა­ვად ზრუ­ნავ­და პრო­დუქ­ცი­ის გა­სა­ღე­ბა­ზე. კარ­გად მუ­შა­ობ­და ნა­ცა­დი მე­თო­დი - მყიდ­ვე­ლის წა­ხა­ლი­სე­ბა მო­უ­ლოდ­ნე­ლი სუ­ვე­ნი­რე­ბით - პა­წია ლამ­პით თუ სა­მარ­თებ­ლის პი­რით. სა­ა­მი­სოდ კა­ტა­ლო­გიც კი გა­მო­უშ­ვა, რა­თა მყიდ­ველს არ­ჩე­ვან­ში დახ­მა­რე­ბო­და.

უი­ლი­ამ ვრიგ­ლი ერ­თ-ერ­თი პირ­ვე­ლი იყო, ვინც სა­ქონ­ლის გა­სა­ყი­დად რეკ­ლა­მის გა­მო­ყე­ნე­ბა და­იწყ­ო. იცო­და, რომ ჭრიგ­ლეყ-ს მიმ­ზიდ­ვე­ლო­ბა კი­დევ უფ­რო გა­იზ­რდე­ბო­და, თუ მყიდ­ველს მის უპი­რა­ტე­სო­ბა­სა და სარ­გებ­ლი­ა­ნო­ბა­ზე ჟურ­ნალ­-გა­ზე­თე­ბი­სა და პლა­კა­ტე­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბით მო­უთხ­რობ­და. რაც მე­ტი და­ინ­ტე­რე­სე­ბუ­ლი კლი­ენ­ტი მო­ი­კითხ­ავ­და ამა თუ იმ მა­ღა­ზი­ა­ში სა­სურ­ველ ჭრიგ­ლეყ-ს, მით უფ­რო და­ინ­ტე­რეს­დე­ბო­და მო­ვაჭ­რე დახ­ლზე მი­სი გა­მო­სა­ჩენ ად­გი­ლას მო­თავ­სე­ბით... მა­ლე შტა­ტებ­ში თით­ქმის ყვე­ლა იღე­ჭე­ბო­და. გამ­ჭრი­ა­ხი მე­წარ­მე მუდ­მი­ვად გა­სა­ღე­ბის ბაზ­რის გაზ­რდა­ზე ფიქ­რობ­და. ერთ მშვე­ნი­ერ დღეს მან წინ და­ი­დო ქვეყ­ნის სა­ტე­ლე­ფო­ნო ცნო­ბა­რი და თი­თო­ე­ულ აბო­ნენტს ოთხ­-ოთხი ფირ­ფი­ტა სა­ღე­ჭი რე­ზი­ნი გა­უგ­ზავ­ნა... სა­ჩუქ­რად.

1920 წელს, მან 9 მი­ლი­არ­დი ფირ­ფი­ტა და­ამ­ზა­და და მსოფ­ლი­ო­ში უმ­სხვი­ლე­სი მწარ­მო­ე­ბე­ლი გახ­და. 1923 წელს კომ­პა­ნი­ის აქ­ცი­ე­ბი ბირ­ჟა­ზეც გა­მოჩ­ნდა.
მსოფ­ლიო აღი­ა­რე­ბა ვრიგ­ლის სა­ვაჭ­რო მარ­კამ ექ­სპორ­ტის წყა­ლო­ბით მო­ი­პო­ვა. სა­წარ­მო­ე­ბი გა­იხ­სნა კა­ნა­და­ში (1910 წ.), დიდ ბრი­ტა­ნეთ­სა (1927 წ.) და ახალ ზე­ლან­დი­ა­ში (1939 წ.). ბაზ­რის გა­ფარ­თო­ე­ბამ ნა­წარ­მის გამ­რა­ვალ­ფე­როვ­ნე­ბა მო­ითხ­ო­ვა.

მე­ო­რე მსოფ­ლიო ომის დროს კომ­პა­ნი­ას მი­სი და­მა­არ­სებ­ლის ვა­ჟიშ­ვი­ლი, ფი­ლიპ ვრიგ­ლი ედ­გა სა­თა­ვე­ში. ომ­მა სა­ღეჭ რე­ზინ­ზე მოთხ­ოვ­ნი­ლე­ბა გან­საც­ვიფ­რებ­ლად გა­ზარ­და. ჯა­რის­კა­ცებს და­ძა­ბუ­ლო­ბას უმ­სუ­ბუ­ქებ­და და საბ­რძო­ლო სუ­ლის­კვე­თე­ბა­საც აუმ­ჯო­ბე­სებ­და... ვრიგ­ლის პრო­დუქ­ცი­ის დი­დი ნა­წი­ლი შე­ი­ა­რა­ღე­ბულ ძა­ლებს მი­ე­წო­დე­ბო­და. წარ­მო­ე­ბი­დან ყვე­ლა ძვე­ლი და­სა­ხე­ლე­ბის სა­ღე­ჭი რე­ზი­ნი მო­იხ­სნა და "სა­ო­მა­რი" მარ­კა "ორ­ბი­ტი" გახ­და, 1946 წლი­დან კი ძველ და­სა­ხე­ლე­ბის სა­ღე­ჭი რე­ზი­ნე­ბის გა­მოშ­ვე­ბა კვლავ აღ­დგა.

კომ­პა­ნია ჭრიგ­ლეყ-მ 1976 წელს "ორ­ბი­ტი" მე­ო­რედ გა­მო­უშ­ვა, ამ­ჯე­რად გერ­მა­ნი­ა­ში და თა­ნაც უშაქ­რო. არ­ნა­ხულ­მა წარ­მა­ტე­ბამ გა­ნა­პი­რო­ბა მი­სი გავ­რცე­ლე­ბა აღ­მო­სავ­ლეთ და და­სავ­ლეთ ევ­რო­პა­ში, შუა აზი­ა­სა და სხვა ბაზ­რებ­ზე. მას შემ­დეგ ამ რე­გი­ო­ნებ­ში "ორ­ბი­ტი" ლი­დე­რობს. იგი ნა­ირ­ნა­ი­რი გა­მო­დის - ფირ­ფი­ტე­ბის, ბა­ლი­შე­ბის ფორმის, პიტ­ნის, სხვა­დას­ხვა ხი­ლის არო­მა­ტით, "ზამ­თრის სიგ­რი­ლით"... "ორ­ბი­ტი" 150-ზე მეტ ქვე­ყა­ნა­ში რე­გის­ტრი­რე­ბუ­ლი სა­ვაჭ­რო ნი­შა­ნი­ა, ფაბ­რი­კე­ბი 20-ზე მეტ ქვე­ყა­ნა­ში აშენ­და.

დი­ნას­ტია
უი­ლი­ამ ვრიგ­ლი 1932 წელს გარ­და­იც­ვა­ლა. მი­სი საქ­მე ვა­ჟიშ­ვილ­მა, ფი­ლიპ­მა გა­ნაგ­რძო. მის შემ­დეგ საგ­ვა­რე­უ­ლო საქ­მეს შვი­ლიშ­ვი­ლი უი­ლი­ა­მი გა­უძღ­ვა, 1999 წლი­დან კი კომ­პა­ნი­ას უი­ლი­ამ ვრიგ­ლი­-უმ­ცრო­სი მარ­თავდა. კომ­პა­ნი­ის შტაბ­ბი­ნა ნორტ მი­ჩი­გან­-ა­ვე­ნი­უ­ზე ჩი­კა­გოს სიმ­ბო­ლოდ მი­იჩ­ნე­ვა და ამე­რი­კის ერთ-ერ­თი ცნო­ბი­ლი ცა­თამ­ბჯე­ნი­ა. ამ შე­ნო­ბის გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბას ჩი­კა­გოს­თან და­კავ­ში­რე­ბულ უამ­რავ წიგ­ნზე, ფილ­მში თუ სა­გან­ზე ნა­ხავთ.

შტაბ­ბი­ნის ორი ფრთა სამ­სარ­თუ­ლი­ა­ნი თა­ღითა და ორი ხი­დი­თაა შე­ერ­თე­ბუ­ლი, რო­მელ­თა­გან ერ­თ-ერ­თი მე-14 სარ­თუ­ლის სი­მაღ­ლე­ზე­ა. შე­ნო­ბის მთლი­ა­ნი სა­ო­ფი­სე ფარ­თო­ბი 442.000 კვმ-ი­ა. ჭრიგ­ლეყ-ს შტაბ­ბი­ნა­ში სხვა კომ­პა­ნი­ე­ბის ოფი­სე­ბი, ჟურ­ნალ­-გა­ზე­თე­ბის რე­დაქ­ცი­ე­ბი, სა­რეკ­ლა­მო სა­ა­გენ­ტო­ე­ბი, ეროვ­ნუ­ლი ბან­კი, ორი რეს­ტო­რა­ნი, სა­პა­რიკ­მა­ხე­რო, კოს­მე­ტი­კუ­რი სა­ლო­ნი, ას­ლის გა­დამ­ღე­ბი ბი­უ­რო და ორი ტუ­რის­ტუ­ლი სა­ა­გენ­ტო­ცაა გახ­სნი­ლი. შე­ნო­ბა­ში 3000-ზე მე­ტი კა­ცი მუ­შა­ობს. ორი­ვე ფრთა­ში 15 ლიფ­ტი­ა.

შე­ნო­ბის გა­რე გა­ნა­თე­ბა კი ნამ­დვი­ლი ხე­ლოვ­ნე­ბის ნი­მუ­შია და მნახ­ველს გა­ოგ­ნე­ბულს ტო­ვებს.
ჭრიგ­ლეყ გი­გან­ტუ­რი ნა­ბი­ჯე­ბით ვი­თარ­დე­ბა. თუ 1990-ი­ან წლებ­ში კომ­პა­ნია სა­ღე­ჭი რე­ზი­ნის თით­ზე ჩა­მო­სათ­ვლელ სა­ხე­ო­ბებს უშ­ვებ­და, 2005 წლის­თვის მის­მა რა­ო­დე­ნო­ბამ 72-ს მი­აღ­წია - კა­პუ­ჩი­ნოს გე­მო, სიგ­რი­ლის შეგ­რძნე­ბა, შო­კო­ლა­დის სი­ა­მოვ­ნე­ბა, სა­ღე­ჭი რე­ზი­ნი... ძაღ­ლე­ბის­თვის. "მე არა­ვი­თარ შე­საძ­ლებ­ლო­ბას არ გა­მოვ­რიცხ­ავ", - აი, ვრიგ­ლის დე­ვი­ზი. 2008 წლის და­საწყ­ი­სის­თვის კომ­პა­ნი­ის შე­მო­სა­ვალ­მა 3 მი­ლი­არდ დო­ლარ­ზე მე­ტი შე­ად­გი­ნა.

წი­ნა­მორ­ბედ­თა­გან გან­სხვა­ვე­ბით, კომ­პა­ნი­ის მმარ­თვე­ლი ბილ ვრიგ­ლი ამ­ბობდა, რომ აღარ სურდა ყოფილიყო კომ­პა­ნი­ის ცენ­ტრი. ბიზ­ნე­სის ზრდას­თან ერ­თად კომ­პა­ნი­ის მარ­თვაც უფ­რო და უფ­რო რთუ­ლი ხდე­ბა. ამი­ტომ ბი­ლი ტოპ­მე­ნე­ჯერ­თა "გა­რე­დან" მოყ­ვა­ნას ცდი­ლობდა.
ბილ ვრიგ­ლის მა­მა პე­დან­ტუ­რო­ბით გა­მო­ირ­ჩე­ო­და და ძალ­ზე დიდ მნიშ­ვნე­ლო­ბას ანი­ჭებ­და ფორ­მა­ლო­ბებს. ახ­ლო მე­გობ­რებ­საც კი მის­თვის "მის­ტერ ვრიგ­ლით" უნ­და მი­ე­მარ­თათ. ფა­ნა­ტი­კუ­რად აკ­ვირ­დე­ბო­და ყვე­ლა დე­ტალს. ერ­თხელ თა­ვი­სი დი­ზა­ი­ნე­რი სა­გან­გე­ბოდ გა­მო­ი­ძა­ხა ჩი­კა­გო­დან პრა­ღა­ში, რა­თა დარ­წმუ­ნე­ბუ­ლი­ყო, რომ ჩე­ხე­თის დე­და­ქა­ლა­ქის ოფის­ში ლურ­ჯი ხა­ლი­ჩის ტო­ნა­ლო­ბა ზუს­ტად შე­ე­სა­ბა­მე­ბო­და ჩი­კა­გოს შტაბ­ბი­ნის ხა­ლი­ჩის ფერს.

ბილ ვრიგ­ლი გან­ქორ­წი­ნე­ბუ­ლი­ა, სა­მი შვი­ლი ჰყავს, მაგ­რამ არც ერ­თი მათ­გა­ნი კომ­პა­ნი­ა­ში არ მუ­შა­ობს. ვრიგ­ლი ამ­ბობდა, რომ არ აპი­რებს იმ კომ­პა­ნი­ის ფა­სე­უ­ლო­ბა­თა შეც­ვლას, რო­მელ­საც სა­ღე­ჭი რე­ზი­ნის ბა­ზარ­ზე 99% უჭი­რავს. ერ­თხელ მან თა­ნამ­შრომ­ლებს ასე­თი ში­ნა­არ­სის წე­რი­ლე­ბი და­უგ­ზავ­ნა: "თუ შეც­დო­მას არ ვუშ­ვებთ, ეს ნიშ­ნავს, რომ არ ვნერ­გავთ არა­ვი­თარ სი­ახ­ლეს და არც ვრის­კავთ"! თუმ­ცა ერ­თხელ ის უკ­ვე შეც­და: სამ­კურ­ნა­ლო სა­ღე­ჭი რე­ზი­ნის 10 მლნ-ი­ა­ნი პრო­ექ­ტი მოულოდნელად და­ი­ხუ­რა.

2008 წლის სექ­ტემ­ბერ­ში "ვრიგ­ლის" აქ­ცი­ო­ნე­რებ­მა თან­ხმო­ბა გა­ნაცხ­ა­დეს და კომ­პა­ნია ტკბი­ლე­უ­ლის ბიზ­ნე­სის გი­განტს, "მარსს" მიჰ­ყი­დეს. გა­ერ­თი­ა­ნე­ბუ­ლი კომ­პა­ნია დღეს მსოფ­ლი­ო­ში უმ­სხვი­ლე­სი კონ­დი­ტე­რია. გა­რი­გე­ბის მო­ცუ­ლო­ბამ 23 მი­ლი­არ­დი დო­ლა­რი შე­ად­გი­ნა და მის და­დე­ბა­ში ერ­თ-ერ­თი უმ­დიდ­რე­სი ადა­მი­ა­ნი, უო­რენ ბა­ფე­ტიც მო­ნა­წი­ლე­ობ­და. ხო­ლო ბილ ვრიგ­ლის თა­ვის წი­ლად 2010 წელს 2,1 მი­ლი­არ­დი დო­ლა­რი ჰქონ­და და მსოფ­ლი­ოს უმ­დიდ­რეს ადა­მი­ან­თა რე­ი­ტინ­გშიც 463-ე ად­გილს დას­ჯერ­და...

მო­ამ­ზა­და ნა­ტა ენუ­ქი­ძემ
ჟურნალი "ისტორიანი",#6
მკითხველის კომენტარი (0)
კომენტარი ჯერ არ გაკეთებულა.
იყავი პირველი!

რედაქტორის რჩევით
 როგორ აფასებთ ნათია თურნავას დანიშვნას ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის პოსტზე?
თქვენი აზრი მნიშვნელოვანია!
როგორ აფასებთ ნათია თურნავას დანიშვნას ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის პოსტზე?
თვის კითხვადი სტატიები