თბილისის ერთსაუკუნოვანი კონსერვატორია
14-12-2017
თბილისის ერთსაუკუნოვანი კონსერვატორია
სამი მოღვაწე, რომელთა დამსახურებითაც ჯერ მუსიკალური სასწავლებელი, შემდეგ კი კონსერვატორია შეიქმნა

წლეულს 100 წელიწადი შესრულდა თბილისის სამუსიკო სასწავლებლის კონსერვატორიად გარდაქმნიდან, ხოლო 105 წელიწადი - პირველი ქართველი პიანისტისა და კომპოზიტორის, ქართული საფორტეპიანო სკოლისა და თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის ერთ-ერთი ფუძემდებლის, ალოიზ მიზანდარის გარდაცვალებიდან.
ყველაფერი კი ასე დაიწყო...

გა­ზე­თი "ცნო­ბის ფურ­ცე­ლი", 1904 წლის 18 ნო­ემ­ბე­რი:
"ჩვენ­ში მუ­სი­კის გან­ვი­თა­რე­ბას თით­ქ­მის არა­ვი­თარ ყუ­რადღე­ბას არ აქ­ცევ­დ­ნენ - მუ­სი­კის შეს­წავ­ლა სა­ჭი­როდ არ მი­აჩ­ნ­დათ. პირ­ვე­ლი სა­ფუძ­ვე­ლი ამ სა­განს
წარ­სულ სა­უ­კუ­ნის ნა­ხე­ვარ­ში და­ე­დო: ნა­მეს­ტ­ნიკ ვა­რან­ცო­ვის დახ­მა­რე­ბით ტფი­ლის­ში და­არ­ს­და თე­ატ­რი და იტა­ლი­უ­რი ოპე­რა. ტკბი­ლი, ად­ვი­ლი, ნარ­ნა­რი ხმე­ბი იტა­ლი­უ­რის მუ­სი­კი­სა ად­ვი­ლად გავ­რ­ცელ­და ხალ­ხ­ში და ბევ­რი­სათ­ვის ხში­რად სახ­მა­რებ­ლად გახ­და ქუ­ჩა-ქუ­ჩაც კი, ბევ­რი ხა­ნი არ გა­სუ­ლა - მუ­სი­კის გან­ვი­თა­რე­ბის მოთხოვ­ნი­ლე­ბაც და­ი­ბა­და და ტფი­ლის­ში კი­დეც და­არ­ს­და პირ­ვე­ლად 1871 წელს
ეგ­რედ წო­დე­ბუ­ლი "კავ­კა­სი­ის სა­მუ­სი­კო სა­ზო­გა­დო­ე­ბა", მუ­სი­კის კარ­გად მცოდ­ნის ბ-ნ კი­უ­ნე­რის მე­თა­უ­რო­ბით. ამ სა­ზო­გა­დო­ე­ბას­თან სა­მუ­სი­კო სკო­ლაც იყო გა­მარ­თუ­ლი, მაგ­რამ მმარ­თ­ვე­ლებ­მა უფ­რო კონ­ცერ­ტე­ბის მარ­თ­ვას მი­აქ­ცი­ეს ყუ­რადღე­ბა, მუ­სი­კის სწავ­ლე­ბას კი ნაკ­ლე­ბი შრო­მა და­უ­დეს. ამან ის გა­მო­იწ­ვია, რომ მოს­წავ­ლე­თა რიცხ­ვ­მა სულ უფ­რო და უფ­რო იკ­ლო, კონ­ცერ­ტე­ბის მარ­თ­ვა კი დიდ ხარ­ჯებს იწ­ვევ­და, თან­ხა შე­მო­ე­ლი­ათ და სა­ზო­გა­დო­ე­ბაც მა­ლე მო­ის­პო".
"ცნობის ფურცელის" სურათებიანი დამატება (1904 წლის 18 ნოემბერი)
მუ­სი­კის­მ­ცოდ­ნე, სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ხე­ლოვ­ნე­ბის დამ­სა­ხუ­რე­ბუ­ლი მოღ­ვა­წე არ­ჩილ მშვე­ლი­ძე თა­ვის ნაშ­რომ­ში "სა­მუ­სი­კო გა­ნათ­ლე­ბა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში" წერს:
"წო­დებ­რი­ვი და თა­ნამ­დე­ბობ­რი­ვი თვალ­საზ­რი­სით, "კავ­კა­სი­ის სა­მუ­სი­კო სა­ზო­გა­დო­ე­ბის" მთე­ლი შე­მად­გენ­ლო­ბა დი­დი მრა­ვალ­ფე­როვ­ნე­ბით ხა­სი­ათ­დე­ბო­და, აქ მრავ­ლად იყ­ვ­ნენ ქარ­თ­ვე­ლი თა­ვა­დაზ­ნა­უ­რო­ბის ბრწყინ­ვა­ლე წარ­მო­მად­გენ­ლე­ბი, დი­დი თა­ნამ­დე­ბო­ბის პირ­ნი, მა­ღა­ლი რან­გის ოფიც­რე­ბი, სხვა­დას­ხ­ვა და­წე­სე­ბუ­ლე­ბის მო­ხე­ლე­ე­ბი, სკო­ლის დი­რექ­ტო­რე­ბი, ექი­მე­ბი, მსხვი­ლი ვაჭ­რე­ბი და კო­მერ­სან­ტე­ბი.

"კავ­კა­სი­ის სა­მუ­სი­კო სა­ზო­გა­დო­ე­ბის" წევ­რ­თა შო­რის გვხვდე­ბა გვა­რე­ბი: აბა­ში­ძე, ან­დ­რო­ნი­კაშ­ვი­ლი, ბაგ­რა­ტი­ონ-მუხ­რან­ს­კი, ბა­რა­თაშ­ვი­ლი, გარ­სე­ვა­ნიშ­ვი­ლი, თარ­ხან-მო­უ­რა­ვი, თუ­მა­ნიშ­ვი­ლი, ერის­თა­ვი, მე­ლი­ქიშ­ვი­ლი, მეს­ხიშ­ვი­ლი, მი­ზან­და­რი, ორ­ბე­ლი­ა­ნი, სუმ­ბა­თაშ­ვი­ლი, სულ­ხა­ნიშ­ვი­ლი, ფურ­ცე­ლა­ძე, უთ­ნე­ლიშ­ვი­ლი, ყი­ფი­ა­ნი, წე­რე­თე­ლი, წუ­ლუ­კი­ძე, ჭავ­ჭა­ვა­ძე, შერ­ვა­ში­ძე, ჯო­მარ­ჯი­ძე, ჯორ­ჯა­ძე და სხვ. რო­გორც წე­სი, ისი­ნი ოჯა­ხე­ბი­თურთ ით­ვ­ლე­ბოდ­ნენ "სა­ზო­გა­დო­ე­ბის" წევ­რე­ბად". მი­უ­ხე­და­ვად ხან­მოკ­ლე არ­სე­ბო­ბი­სა და ხარ­ვე­ზე­ბი­სა (1871-1875), "კავ­კა­სი­ის სა­მუ­სი­კო სა­ზო­გა­დო­ე­ბის" (კსს) საქ­მი­ა­ნო­ბა და­დე­ბი­თად უნ­და შე­ფას­დეს. მან პირ­ველ­მა მო­უ­ყა­რა თა­ვი ქა­ლაქ­ში გაბ­ნე­ულ მუ­სი­კო­სებს და სა­თა­ვე და­უ­დო სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში პრო­ფე­სი­უ­ლი სა­მუ­სი­კო გა­ნათ­ლე­ბის გავ­რ­ცე­ლე­ბას.

1871 წლის დე­კემ­ბერ­ში პე­ტერ­ბურ­გი­დან სამ­შობ­ლო­ში დაბ­რუნ­და მომ­ღე­რა­ლი ხარ­ლამ­პი სა­ვა­ნე­ლი, რო­მელ­მაც 1868 წელს, პირ­ველ­მა ქარ­თ­ველ­თა შო­რის, წარ­მა­ტე­ბით და­ამ­თავ­რა პე­ტერ­ბურ­გის კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ის ვო­კა­ლის კლა­სი და იქ­ვე და­იწყო პე­და­გო­გი­უ­რი საქ­მი­ა­ნო­ბა. ჩა­მოს­ვ­ლის­თა­ნა­ვე ისიც შე­მო­უ­ერ­თ­და "კავ­კა­სი­ის სა­მუ­სი­კო სა­ზო­გა­დო­ე­ბას". სწო­რედ აქ შეხ­ვ­დ­ნენ ერ­თ­მა­ნეთს ევ­რო­პი­დან დაბ­რუ­ნე­ბუ­ლი პირ­ვე­ლი ქარ­თ­ვე­ლი კომ­პო­ზი­ტო­რი და ვირ­ტუ­ო­ზი პი­ა­ნის­ტი ალო­იზ მი­ზან­და­რი და ხარ­ლამ­პი სა­ვა­ნე­ლი. აქ­ვე გა­იც­ნეს შემ­დ­გომ­ში მა­თი ტრი­უმ­ვი­რა­ტის მე­სა­მე წევ­რი, იურის­ტი, კო­მერ­სან­ტი, პი­ა­ნის­ტი და მე­ცე­ნა­ტი - კონ­ს­ტან­ტი­ნე ალი­ხა­ნო­ვი.

კსს-ის ბა­ზა­ზე ხარ­ლამ­პი სა­ვა­ნელ­მა შექ­მ­ნა სა­გუნ­დო სიმ­ღე­რის უფა­სო კლა­სე­ბი და მომ­ღე­რალ­თა გუნ­დი, მაგ­რამ გამ­გე­ო­ბას­თან კონ­ფ­ლიქ­ტის გა­მო, სა­ზო­გა­დო­ე­ბის შე­ნო­ბა­ში მე­ცა­დი­ნე­ო­ბა აეკ­რ­ძა­ლათ. თუმ­ცა სა­ვა­ნე­ლი დაბ­რ­კო­ლე­ბას არ შე­უ­შინ­და და 1874 წლის სექ­ტემ­ბერ­ში კონ­სუ­ლის ქუ­ჩა­ზე, ქალ­ბა­ტო­ნი ჟა­ბას ელე­მენ­ტა­რუ­ლი სკო­ლი­სა და სა­ბავ­შ­ვო ბა­ღის შე­ნო­ბა­ში, სა­გუნ­დო სიმ­ღე­რის უფა­სო კლა­სე­ბი აღად­გი­ნა.

გა­ზე­თი "ცნო­ბის ფურ­ცე­ლი", 1904 წ. 18 ნო­ემ­ბე­რი:
"სწო­რედ ამ კაცს მო­უ­ვი­და გა­ბე­დუ­ლი აზ­რი ტფი­ლის­ში სა­მუ­სი­კო სკო­ლის გახ­ს­ნი­სა და თა­ვი­სი გან­ზ­რახ­ვა გა­ნუ­ზი­ა­რა თა­ვისს მე­გობ­რებს ალო­იზ იოსე­ბის ძე მი­ზან­დარ­სა და კონ­ს­ტან­ტი­ნე მი­ხე­ი­ლის ძეს ალი­ხა­ნოვს. ამათ მე­ტად მო­უ­წო­ნეს ამ­ხა­ნაგს აზ­რი და ერ­თად სა­მი­ვე­ნი ხე­ლი ხელს ჩარ­თულ­ნი შე­უდ­გ­ნენ ტფი­ლის­ში სა­მუ­სი­კო სკო­ლის და­არ­სე­ბას".

გა­ზე­თი "დრო­ე­ბა", 1874 წ. 11-18 ოქ­ტომ­ბე­რი:
"უ­ფალ­ნი ალი­ხა­ნო­ვი, მი­ზან­და­რი და სა­ვა­ნე­ლი ამ წლის პირ­ვე­ლის ოქ­ტომ­ბ­რიდ­გან მი­იწ­ვე­ვენ იმათ, ვი­საც სიმ­ღე­რი­სა და ფორ­ტე­პი­ა­ნო­ზედ თა­მა­შის სწავ­ლა სურს, ჟა­ბას შკო­ლა­ში, კონ­სუ­ლის ქუ­ჩა­ზედ, მირ­ზო­ე­ვის სახ­ლებ­ში, რო­მე­ლიც წი­ნეთ კრი­ჟა­ნოვ­ს­კის იყო. პი­რო­ბე­ბი შე­იძ­ლე­ბა შე­იტყონ დი­ლის ცხრა სა­ა­თიდ­გან ნა­შუ­ადღე­ვის ორ სა­ა­თამ­დის, ხსე­ნე­ბულს შკო­ლა­ში, სა­ცა მსურ­ვე­ლე­ბი დრო­ზე უნ­და ჩა­ე­წე­რონ".

სა­მუ­სი­კო სკო­ლის­თ­ვის მი­ზან­დარ­მა და სა­ვა­ნელ­მა შე­ი­მუ­შა­ვეს წეს­დე­ბა, რო­მელ­საც თბი­ლი­სის გუ­ბერ­ნა­ტორ კონ­ს­ტან­ტინ ორ­ლოვ­ს­კის სა­ხელ­ზე თხოვ­ნის წე­რი­ლი და­ურ­თეს. გან­ცხა­დე­ბას მე­ტი წო­ნა რომ ჰქო­ნო­და, სა­მუ­სი­კო კლა­სე­ბის გახ­ს­ნის თა­რი­ღად 1873 წე­ლი ჩა­წე­რეს, ათ­ვ­ლა სა­ვა­ნე­ლის სა­გუნ­დო სიმ­ღე­რის უფა­სო კლა­სე­ბის და­არ­სე­ბი­დან და­იწყეს.

1876 წელს მა­თი თხოვ­ნა და­აკ­მა­ყო­ფი­ლეს და ოფი­ცი­ა­ლუ­რად ეწო­და სა­მუ­სი­კო სკო­ლა. მოს­წავ­ლე­თა რა­ო­დე­ნო­ბამ ორ­მოც­და­ათს მი­აღ­წია. ამი­ე­რი­დან თბი­ლი­სის სა­მუ­სი­კო სკო­ლა ერ­თა­დერთ სა­მუ­სი­კო-სა­გან­მა­ნათ­ლებ­ლო კე­რად იქ­ცა მთელ ამი­ერ­კავ­კა­სი­ა­ში.
მი­ზან­და­რი­სა და სა­ვა­ნე­ლის თხოვ­ნა (1874) და სა­მუ­სი­კო სკო­ლის დე­ბუ­ლე­ბა (1876)და­ცუ­ლია ხე­ლოვ­ნე­ბის სა­სახ­ლე­ში, ალო­იზ მი­ზან­და­რის პი­რად სა­არ­ქი­ვო ფონ­დ­ში.
მიზანდარისა და სავანელის თხოვნა. 1874 წ.
1875-1877 წლებ­ში ალი­ხა­ნო­ვი პე­ტერ­ბურ­გის კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ა­ში სწავ­ლობ­და, მთე­ლი ტვირ­თი მი­ზან­დარ­სა და სა­ვა­ნელს და­აწ­ვა. მათ მხარ­ში ამო­უდ­გა დი­მიტ­რი ყი­ფი­ა­ნის მე­უღ­ლე, დი­დად გა­ნათ­ლე­ბუ­ლი ქალ­ბა­ტო­ნი ნი­ნო ჭი­ლაშ­ვი­ლი-ყი­ფი­ა­ნი­სა.
სა­თა­ნა­დო თან­ხე­ბის არარ­სე­ბო­ბის გა­მო, ტრი­უმ­ვი­რა­ტი იძუ­ლე­ბუ­ლი გახ­და მი­ე­მარ­თა სა­ზო­გა­დო­ე­ბის­თ­ვის, კერ­ძო თუ სა­ხელ­მ­წი­ფო ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ე­ბის­თ­ვის. შე­მო­წი­რუ­ლო­ბე­ბის სა­ხით გვა­რი­ა­ნი თან­ხა და­აგ­რო­ვეს, რი­თაც ცალ­კე შე­ნო­ბა და­ი­ქი­რა­ვეს.
1879 წლის­თ­ვის სკო­ლა­ში 92 მოს­წავ­ლე და ათამ­დე მას­წავ­ლე­ბე­ლი ირიცხე­ბო­და.

რუ­სე­თის სა­იმ­პე­რა­ტო­რო სა­მუ­სი­კო სა­ზო­გა­დო­ე­ბის (რსსს) მთა­ვარ­მა დი­რექ­ცი­ამ 1882 წელს თბი­ლის­ში კომ­პო­ზი­ტო­რი მი­ხა­ილ იპო­ლი­ტოვ-ივა­ნო­ვი გა­მო­აგ­ზავ­ნა. მას ვი­თა­რე­ბა უნ­და შე­ეს­წავ­ლა და თუ შე­საძ­ლე­ბე­ლი იქ­ნე­ბო­და, რსსს-ის თბი­ლი­სის გან­ყო­ფი­ლე­ბა გა­ეხ­ს­ნა. სკო­ლის შემ­დ­გო­მი გან­ვი­თა­რე­ბის­თ­ვის, სა­მე­ულ­მა მი­ზან­შე­წო­ნი­ლად მი­იჩ­ნია, ამ ინი­ცი­ა­ტი­ვის­თ­ვის მხა­რი და­ე­ჭი­რა. 1883 წლის 11 თე­ბერ­ვალს რუ­სე­თის სა­იმ­პე­რა­ტო­რო სა­მუ­სი­კო სა­ზო­გა­დო­ე­ბის თბი­ლი­სის გან­ყო­ფი­ლე­ბა ოფი­ცი­ა­ლუ­რად დამ­ტ­კიც­და.

სა­ნამ სკო­ლა გან­ყო­ფი­ლე­ბის დაქ­ვემ­დე­ბა­რე­ბა­ში გა­და­ვი­დო­და, სპე­ცი­ა­ლურ­მა კო­მი­სი­ამ შე­ა­მოწ­მა მი­სი მუ­შა­ო­ბა და ოქ­მ­ში ჩა­წე­რა:
"მი­ზან­დარ­მა, სა­ვა­ნელ­მა და ალი­ხა­ნოვ­მა კე­თილ­სინ­დი­სი­ე­რი მუ­შა­ო­ბის შე­დე­გად, სა­მუ­სი­კო სკო­ლის საქ­მი­ა­ნო­ბა შე­სა­ნიშ­ნავ მდგო­მა­რე­ო­ბა­ში მო­იყ­ვა­ნეს, რი­თაც მათ თბი­ლი­სის სა­ზო­გა­დო­ე­ბის ღრმა ნდო­ბა და სიმ­პა­თი­ე­ბი და­იმ­სა­ხუ­რეს".

რსსს-ის წეს­დე­ბა­ში არ­სე­ბუ­ლი კრი­ტე­რი­უ­მე­ბის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბით, სა­მუ­სი­კო სკო­ლა ჯერ სა­მუ­სი­კო კლა­სე­ბად, ხო­ლო 1886 წელს სა­მუ­სი­კო სას­წავ­ლებ­ლად გა­და­კეთ­და და და­ე­ნიშ­ნა ყო­ველ­წ­ლი­უ­რად 5.000 მა­ნე­თის სუბ­სი­დია.

დი­დი და­ნაკ­ლი­სი გა­ნი­ცა­და სას­წავ­ლე­ბელ­მა 1887 წელს: ხარ­ლამ­პი სა­ვა­ნე­ლი, რო­მე­ლიც პა­რა­ლე­ლუ­რად სა­ხელ­მ­წი­ფო ბან­კ­ში მუ­შა­ობ­და, იმ­დე­ნად დატ­ვირ­თუ­ლი იყო, რომ პე­და­გო­გო­ბა­ზე უარი გა­ნაცხა­და. იმა­ვე წელს სას­წავ­ლე­ბე­ლი დრო­ე­ბით და­ტო­ვა პე­და­გო­გო­ბა­ზე გუ­ლაც­რუ­ე­ბულ­მა კონ­ს­ტან­ტი­ნე ალი­ხა­ნოვ­მაც. მარ­თა­ლია, ისი­ნი პე­და­გო­გო­ბას ჩა­მო­შორ­დ­ნენ, მაგ­რამ გან­ყო­ფი­ლე­ბი­სა და სას­წავ­ლებ­ლის მი­მართ დიდ ყუ­რადღე­ბას იჩენ­დ­ნენ.

მომ­დევ­ნო წელს მი­ზან­და­რი, სა­ვა­ნე­ლი, ალი­ხა­ნო­ვი და სას­წავ­ლებ­ლის მხცო­ვა­ნი პე­და­გო­გი ედუ­არდ ეპ­შ­ტე­ი­ნი გან­ყო­ფი­ლე­ბის სა­პა­ტიო წევ­რე­ბად აირ­ჩი­ეს. სამ­წუ­ხა­როდ, ერ­თ წე­ლი­წად­ში ეპ­შ­ტე­ი­ნი გარ­და­იც­ვა­ლა, 1890 წელს კი პე­ტერ­ბურ­გ­ში - ხარ­ლამ­პი სა­ვა­ნე­ლი.
სკო­ლამ და­არ­სე­ბი­დან რვა­ჯერ გა­მო­იც­ვა­ლა შე­ნო­ბა. მუ­დამ სხვის ჭერ­ქ­ვეშ ყოფ­ნა მძი­მე ტვირ­თად აწ­ვა მთელ გან­ყო­ფი­ლე­ბას.
კონსტანტინე ალიხანოვი (1848-1931)
1891 წლის 18 ივ­ლისს თბი­ლისს ან­ტონ რუ­ბინ­შ­ტე­ი­ნი ეწ­ვია - მსოფ­ლი­ო­ში გა­მო­ჩე­ნი­ლი პი­ა­ნის­ტი, კომ­პო­ზი­ტო­რი, რუ­სე­თის სა­მუ­სი­კო სა­ზო­გა­დო­ე­ბი­სა და პე­ტერ­ბურ­გის კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ის და­მა­არ­სე­ბე­ლი, რსსს-ის თბი­ლი­სის გან­ყო­ფი­ლე­ბის სა­პა­ტიო წევ­რი, ალო­იზ მი­ზან­და­რის პე­და­გო­გი და ახ­ლო მე­გო­ბა­რი. ვი­თა­რე­ბის გაც­ნო­ბის შემ­დეგ, მი­სი ინი­ცი­ა­ტი­ვით გან­ყო­ფი­ლე­ბას­თან ჩა­მო­ყა­ლიბ­და სას­წავ­ლებ­ლის­თ­ვის შე­ნო­ბის ასა­გე­ბი ფონ­დი.

12 აგ­ვის­ტოს რუ­ბინ­შ­ტე­ინ­მა ოპე­რის თე­ატ­რ­ში დი­დი კონ­ცერ­ტი გა­მარ­თა, რო­მელ­საც, პა­პა­ნა­ქე­ბა სიცხის მი­უ­ხე­და­ვად, აუარე­ბე­ლი ხალ­ხი და­ეს­წ­რო. მან მთე­ლი შე­მო­სა­ვა­ლი, 2.160 მა­ნე­თი, გან­ყო­ფი­ლე­ბის ფონ­დ­ში გა­და­რიცხა და ამით სა­ზო­გა­დო­ე­ბას ქველ­მოქ­მე­დე­ბის­კენ მო­უ­წო­და. მის­მა ნა­ბიჯ­მა გა­ა­მარ­თ­ლა, მოგ­ვი­ა­ნე­ბით სას­წავ­ლებ­ლის ფონ­დ­ში 58.000 მა­ნე­თი დაგ­როვ­და, რაც სა­შუ­ა­ლე­ბას იძ­ლე­ო­და, პრაქ­ტი­კუ­ლად გა­და­ეჭ­რათ შე­ნო­ბის აგე­ბის სა­კითხი.

სიმ­ბო­ლუ­რია, რომ 1862 წელს, რო­ცა ან­ტონ რუ­ბინ­შ­ტე­ი­ნი პე­ტერ­ბურ­გის კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ას აარ­სებ­და, ალო­იზ მი­ზან­და­რი მო­ნა­წი­ლე­ობ­და კონ­ცერ­ტ­ში, რომ­ლის შე­მო­სა­ვა­ლიც პე­ტერ­ბურ­გის კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ის და­არ­სე­ბის ფონ­დ­ში გა­და­რიცხა. 1891 წელს კი რუ­ბინ­შ­ტე­ინ­მა თა­ვი­სი ნა­ბი­ჯით მას თით­ქოს "სა­მა­გი­ე­რო" გა­და­უ­ხა­და.

არ­ჩილ მშვე­ლი­ძე:

"სას­წავ­ლებ­ლის კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ად გა­და­კე­თე­ბის აზ­რი ჯერ კი­დევ 1891 წელს და­ე­ბა­და თბი­ლი­სის "გან­ყო­ფი­ლე­ბის" დი­რექ­ცი­ას. სწო­რედ ამის­თ­ვის მი­ავ­ლი­ნეს პე­ტერ­ბურ­გ­ში მი­ხა­ილ იპო­ლი­ტოვ-ივა­ნო­ვი, რო­მე­ლიც არა­ო­ფი­ცი­ა­ლურ მო­ლა­პა­რა­კე­ბას აწარ­მო­ებ­და რსსს-ის მთა­ვა­რი დი­რექ­ცი­ის გავ­ლე­ნი­ან წევ­რებ­თან. იპო­ლი­ტოვ-ივა­ნოვ­მა მა­შინ ვერ შეძ­ლო და­ე­თან­ხ­მე­ბი­ნა ვე­ლი­კო­დერ­ჟა­ვუ­ლი შხა­მით მო­წამ­ლუ­ლი პი­რე­ბი, რომ­ლე­ბიც ცი­ნი­კუ­რად გა­ი­ძა­ხოდ­ნენ: კავ­კა­სი­ა­ში კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ის და­არ­სე­ბა ძალ­ზედ ნა­ად­რე­ვი­ა­ო".

სა­მუ­სი­კო სას­წავ­ლებ­ლის შე­ნო­ბის აგე­ბას არ­ქი­ტექ­ტორ ალექ­სანდრ შიმ­კე­ვი­ჩის პრო­ექ­ტით 1901 წელს შე­უდ­გ­ნენ. ორ­სარ­თუ­ლი­ან შე­ნო­ბა­ში, საკ­ლა­სო ოთა­ხე­ბის გარ­და, 300-ად­გი­ლი­ა­ნი სა­კონ­ცერ­ტო დარ­ბა­ზი უნ­და გან­თავ­სე­ბუ­ლი­ყო. სას­წავ­ლე­ბე­ლი ოფი­ცი­ა­ლუ­რად 1903 წლის 2 სექ­ტემ­ბერს გა­იხ­ს­ნა, ხო­ლო ერ­თი წლის შემ­დეგ - სა­კონ­ცერ­ტო დარ­ბა­ზიც, რომ­ლის­თ­ვი­საც თან­ხე­ბი სას­წავ­ლებ­ლის ერთ-ერ­თ­მა და­მა­არ­სე­ბელ­მა, კონ­ს­ტან­ტი­ნე ალი­ხა­ნოვ­მა და ალო­იზ მი­ზან­და­რის დე­დის, თეკ­ლე ზუ­ბა­ლაშ­ვი­ლის ახ­ლო ნა­თე­სა­ვებ­მა და მე­ცე­ნა­ტებ­მა, იაკობ და სტე­ფა­ნე ზუ­ბა­ლაშ­ვი­ლებ­მა გა­ი­ღეს.
თბილისის მუსიკალური სასწავლებელი, დღევანდელი თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია
არ­ჩილ მშვე­ლი­ძე:
"სა­ზე­ი­მო სხდო­მა­ზე მოკ­ლე სიტყ­ვით გა­მო­ვი­და თბი­ლი­სის "გან­ყო­ფი­ლე­ბის" დი­რექ­ცი­ის თავ­მ­ჯ­დო­მა­რე კონ­ს­ტან­ტი­ნე ალიხანოვი, მან დამ­ს­წ­რეთ გა­აც­ნო სა­მუ­სი­კო სას­წავ­ლებ­ლის ის­ტო­რია, მი­სი რო­ლი ამი­ერ­კავ­კა­სი­ა­ში, პრო­ფე­სი­უ­ლი სა­მუ­სი­კო გა­ნათ­ლე­ბის და­ნერ­გ­ვის საქ­მე­ში. კონ­ს­ტან­ტი­ნე ალი­ხა­ნოვ­მა გულ­თ­ბი­ლი სიტყ­ვე­ბით მო­იხ­სე­ნია ხარ­ლამ­პი სა­ვა­ნე­ლი და ალო­იზ მი­ზან­და­რი, ვის სა­ხე­ლებ­თა­ნაც და­კავ­ში­რე­ბუ­ლია ამ სა­მუ­სი­კო სა­გან­მა­ნათ­ლებ­ლო კე­რის აღ­მო­ცე­ნე­ბა თბი­ლის­ში".

...მუ­სი­კა­ლუ­რი სას­წავ­ლებ­ლის 1911-1912 სას­წავ­ლო წლის ან­გა­რიშ­ში ვკითხუ­ლობთ:
"ა. ი. მი­ზან­დარ­მა ვირ­ტუ­ო­ზუ­ლი გა­მოს­ვ­ლე­ბის შემ­დეგ, სა­კუ­თა­რი თა­ვი მი­უძღ­ვ­ნა მუ­სი­კა­ლურ-პე­და­გო­გი­ურ მოღ­ვა­წე­ო­ბას. ის წარ­მო­ად­გენ­და იშ­ვი­ათ შე­თავ­სე­ბას ღრმა მხატ­ვ­რუ­ლი ნა­ტუ­რი­სა, თა­ვი­სი პრო­ფე­სი­ის უსაზღ­ვ­რო ერ­თ­გუ­ლე­ბი­სა და მა­ღალ­ზ­ნე­ობ­რი­ო­ბი­სა. მძი­მე ავად­მ­ყო­ფო­ბის დრო­საც, ალო­იზ იოსე­ბის ძე უკა­ნას­კ­ნელ ძა­ლას იკ­რებ­და თა­ვი­სი საყ­ვა­რე­ლი საქ­მი­ა­ნო­ბის­თ­ვის, ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლობ­და მოს­წავ­ლე­ებს, რომ­ლე­ბიც დი­დად აფა­სებ­დ­ნენ მის რჩე­ვებს.

ალო­იზ მი­ზან­და­რი გახ­ლ­დათ ერთ-ერ­თი და­მა­არ­სე­ბე­ლი თბი­ლი­სის სა­მუ­სი­კო სკო­ლი­სა, შემ­დ­გომ­ში რუ­სე­თის სა­იმ­პე­რა­ტო­რო სა­მუ­სი­კო სა­ზო­გა­დო­ე­ბის სა­მუ­სი­კო სას­წავ­ლებ­ლად წო­დე­ბუ­ლი­სა. 35 წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში, იგი იყო შე­უც­ვ­ლე­ლი თა­ნამ­შ­რო­მე­ლი, პი­ა­ნის­ტი, პე­და­გო­გი და ად­მი­ნის­ტ­რა­ცი­ის წევ­რი. თბი­ლი­სის გან­ყო­ფი­ლე­ბამ და­კარ­გა არა მარ­ტო არაჩ­ვე­უ­ლებ­რი­ვი პე­და­გო­გი, არა­მედ ადა­მი­ა­ნი, და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი მთე­ლი სუ­ლი­თა და გუ­ლით ჩვენს და­წე­სე­ბუ­ლე­ბას­თან, მის მრა­ვალ­წ­ლი­ან შრო­მას­თან. ასე­თი და­ნა­კარ­გი აუნაზღა­უ­რე­ბე­ლია. თბი­ლი­სის გან­ყო­ფი­ლე­ბის დი­რექ­ცი­ამ და­ად­გი­ნა: სა­ფორ­ტე­პი­ა­ნო კლა­სის გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი ნი­ჭით და­ჯილ­დო­ე­ბუ­ლი მოს­წავ­ლე­ე­ბის­თ­ვის და­წეს­დეს ალო­იზ მი­ზან­და­რის სა­ხე­ლო­ბის მა­რა­დი­უ­ლი სტი­პენ­დია და სას­წავ­ლებ­ლის ერთ-ერთ დარ­ბაზ­ში გან­თავ­ს­დეს მი­სი პორ­ტ­რე­ტი".
ალოიზ მიზანდარი (1837-1912)
მარ­ტო დარ­ჩე­ნილ­მა სა­მე­უ­ლის წევ­რ­მა, კონ­ს­ტან­ტი­ნე ალი­ხა­ნოვ­მა 1915 წელს რუ­სე­თის სა­იმ­პე­რა­ტო­რო მუ­სი­კა­ლურ სა­ზო­გა­დო­ე­ბას თხოვ­ნით მი­მარ­თა, სას­წავ­ლებ­ლის­თ­ვის კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ის სტა­ტუ­სი მი­ე­ნი­ჭე­ბი­ნათ. მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ თან­ხ­მო­ბის ტე­ლეგ­რა­მა მი­ი­ღო, პირ­ვე­ლი მსოფ­ლიო ომის გა­მო ეს სა­კითხი გა­და­ი­დო და სა­ვა­ნე­ლის, მი­ზან­და­რი­სა და ალი­ხა­ნო­ვის მი­ერ და­არ­სე­ბუ­ლი სა­მუ­სი­კო სას­წავ­ლე­ბე­ლი თბი­ლი­სის კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ად მოგ­ვი­ა­ნე­ბით, 1917 წლის 1-ელ მა­ისს გარ­და­იქ­მ­ნა.

1921 წელს სა­ქარ­თ­ვე­ლოს გა­საბ­ჭო­ე­ბის შემ­დეგ, რე­ვო­ლუ­ცი­ამ­დე­ლი მოღ­ვა­წე­ე­ბი იმ­პე­რი­ა­ლის­ტე­ბად გა­მოცხად­დნენ და მა­თი სა­ხე­ლე­ბი და­ვიწყე­ბას მი­ე­ცა. გა­უქ­მ­და მი­ზან­და­რის სა­ხე­ლო­ბის "მა­რა­დი­უ­ლი" სტი­პენ­დია, ჩა­მოხ­ს­ნეს ფო­ტო, აკ­რ­ძა­ლეს მი­სი შე­მოქ­მე­დე­ბა. თუმ­ცა სი­მარ­თ­ლე და ჭეშ­მა­რი­ტე­ბა არ იკარ­გე­ბა. 1954 წელს, ალო­იზ მი­ზან­და­რის გზის გამ­გ­რ­ძე­ლე­ბელ­მა, პირ­ველ­მა ქარ­თ­ველ­მა პრო­ფე­სორ­მა ქალ­მა ანა თუ­ლაშ­ვილ­მა გარ­დაც­ვა­ლე­ბამ­დე ორი წლით ად­რე დუ­მი­ლი და­არ­ღ­ვია და მი­ზან­და­რის შე­სა­ხებ ვრცე­ლი სტა­ტია გა­მო­აქ­ვეყ­ნა, რა­მაც დი­დი და­ინ­ტე­რე­სე­ბა გა­მო­იწ­ვია. 1970 წელს, ალო­იზ მი­ზან­და­რის ნეშ­ტი, კულ­ტუ­რის მი­ნისტრ ოთარ თაქ­თა­ქიშ­ვი­ლის ბრძა­ნე­ბით, კუ­კი­ის სა­საფ­ლა­ო­დან დი­დუ­ბის მწე­რალ­თა და სა­ზო­გა­დო მოღ­ვა­წე­თა პან­თე­ონ­ში გა­და­ას­ვე­ნეს, მი­სი სა­ხე­ლი უწო­დეს პირ­ველ სა­მუ­სი­კო სკო­ლას.

ამას მოჰ­ყ­ვა მო­ნოგ­რა­ფი­ე­ბი და წიგ­ნე­ბი მი­ზან­და­რის შე­სა­ხებ. თუმ­ცა, სამ­წუ­ხა­როდ, ინ­ტე­რე­სი თან­და­თან მი­ნავ­ლ­და, სა­მეც­ნი­ე­რო ლი­ტე­რა­ტუ­რა­ში ასეთ სი­ახ­ლე­ებს დამ­კ­ვიდ­რე­ბა გა­უ­ჭირ­და და დღე­საც, სა­ი­უ­ბი­ლეო გა­მო­ცე­მებ­სა თუ სას­წავ­ლო პროგ­რა­მებ­ში, ისევ ძვე­ლი ის­ტო­რია იბეჭ­დე­ბა, თით­ქოს ეს მოღ­ვა­წე­ნი არც კი ყო­ფი­ლან...

P.შ. სა­ი­უ­ბი­ლეო თა­რიღ­თან და­კავ­ში­რე­ბით, თბი­ლი­სის მუ­ნი­ცი­პა­ლი­ტე­ტის გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბით, აღ­დ­გე­ბა 90-იანი წლე­ბის ბო­ლოს თბი­ლის­ში, ბე­სი­კის ქუ­ჩა­ზე მო­პა­რუ­ლი და სა­ვა­რა­უ­დოდ, ჯარ­თ­ში ჩა­ბა­რე­ბუ­ლი ალო­იზ მი­ზან­და­რის მე­მო­რი­ა­ლუ­რი და­ფა, რო­მე­ლიც ჩვე­ნი ქა­ლა­ქი­სა და კულ­ტუ­რის ის­ტო­რი­ის ფურ­ცე­ლია.

ლე­ვან მი­ზან­და­რი
კომ­პო­ზი­ტო­რი, ის­ტო­რი­კო­სი
ჟურნალი "ისტორიანი",#83
მკითხველის კომენტარი (0)
კომენტარი ჯერ არ გაკეთებულა.
იყავი პირველი!

რედაქტორის რჩევით
თქვენი აზრით, უნდა იყოს თუ არა პრეზიდენტი უშიშროების საბჭოს შემადგენლობაში?
თქვენი აზრი მნიშვნელოვანია!
თქვენი აზრით, უნდა იყოს თუ არა პრეზიდენტი უშიშროების საბჭოს შემადგენლობაში?