ფრთოსანი პეგასიდან გურულ მხედრებამდე
16-02-2018
ფრთოსანი პეგასიდან გურულ მხედრებამდე
...ცხენზე ჯდომა, ჯირითობა,
მზევ, შინ შემოდიო,
ყაბახს სროლა, ბურთაობა,
მზევ, შინ შემოდიო...

ხალხური

ქართულ ენაში უამრავი სიტყვაა ცხენის აღმნიშვნელიცა და შესამკობიც: ჰუნე, მერანი, რაში, ბედაური, ტაიჭი, იაბო, ფაშატი, ოჩანი, გაქირი, მარქაფა, სასაპალნე, საფერხე, ნისლა, ტრედანა, ქურანი, თაფლა, შავრა...
ცხენისა და ადამიანის ურთიერთობაზე საუბრისას თავს აუცილებლად გაგვახსენებს მუზათა საყვარელი ფრთოსანი პეგასი ძველბერძნული მითებიდან. არცთუ იშვიათად, მატიანეებში ისევე აღწერენ ცხენებს, როგორც ღირსეულ მეომრებს, რომელთა სახელებიც სამუდამოდ დარჩა ისტორიაში.

ბუ­ცე­ფა­ლი
ბუ­ცე­ფა­ლი (ბერ­ძ­ნუ­ლი­დან "ხა­რის­თა­ვი")
ალექ­სან­დ­რე მა­კე­დო­ნე­ლის საყ­ვა­რე­ლი ცხე­ნი იყო. ლე­გენ­დის თა­ნახ­მად, ის 10 წლის უფ­ლის­წულ­მა ალექ­სან­დ­რემ მო­ათ­ვი­ნი­ე­რა და ამის შემ­დეგ ბუ­ცე­ფა­ლი მხო­ლოდ მას ის­ვამ­და ზურ­გ­ზე. ცხე­ნი მუ­დამ ყალ­ყ­ზე დგე­ბო­და, რო­ცა პატ­რონ­თან მი­იყ­ვან­დ­ნენ. ალექ­სან­დ­რეს უსაზღ­ვ­როდ უყ­ვარ­და ბუ­ცე­ფა­ლი, უფ­რ­თხილ­დე­ბო­და მას და ბრძო­ლებ­შიც არ იყე­ნებ­და. ლე­გენ­და გვიყ­ვე­ბა, რომ სპარ­სე­თის ერთ-ერთ მხა­რე­ში ლაშქ­რო­ბი­სას,
უკ­სი­ე­ბის ვე­ლურ­მა ტო­მებ­მა მო­ი­პა­რეს ბუ­ცე­ფა­ლი, მაგ­რამ ალექ­სან­დ­რე მათ სრუ­ლი გა­ნად­გუ­რე­ბით და­ე­მუქ­რა და ცხე­ნიც მა­შინ­ვე და­უბ­რუ­ნეს პატ­რონს. აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია, რომ თა­ნა­მედ­რო­ვე პა­კის­ტა­ნის ტე­რი­ტო­რი­ა­ზე დღე­საც არ­სე­ბობს ქა­ლა­ქი ბუ­ცე­ფა­ლა, რო­მე­ლიც ალექ­სან­დ­რემ და­ა­ფუძ­ნა და სა­ხე­ლიც თა­ვად უწო­და.

კენ­ტავ­რი
ბერ­ძ­ნუ­ლი მი­თო­ლო­გი­ის მი­ხედ­ვით, კენ­ტავ­რე­ბი მოკ­ვ­და­ვი არ­სე­ბე­ბი იყ­ვ­ნენ, ადა­მი­ა­ნის თა­ვი­თა და მკერ­დით ცხე­ნის ტან­ზე. ჩვე­უ­ლებ­რივ, დი­ო­ნი­სეს ახ­ლ­დ­ნენ თან, გა­მო­ირ­ჩე­ოდ­ნენ სი­ფიცხი­თა და თავ­შე­უ­კა­ვებ­ლო­ბით. ყვე­ლა­ზე ბრძე­ნი კენ­ტავ­რი ქი­რო­ნი იყო, კე­თი­ლი და ბრძე­ნი, ჰე­რაკ­ლეს მე­გო­ბა­რი, არა­ერ­თი მი­თო­ლო­გი­უ­რი გმი­რის აღ­მ­ზ­რ­დე­ლი, მათ შო­რის, აქი­ლევ­სი­საც. ქი­რო­ნი და­ბა­დე­ბი­დან­ვე უკ­ვ­დავ­თა რიგს იყო მი­კუთ­ვ­ნე­ბუ­ლი, თუმ­ცა მან უარი თქვა უკ­ვ­და­ვე­ბა­ზე და პრო­მე­თეს გა­დას­ცა.

ინ­ცი­ტა­ტუ­სი
იმ­პე­რა­ტორ კა­ლი­გუ­ლას საყ­ვა­რე­ლი ცხე­ნი. კა­ლი­გუ­ლამ ის ჯერ რო­მის მო­ქა­ლა­ქედ აქ­ცია, შემ­დეგ კი რო­მის სე­ნა­ტო­რად და­ნიშ­ნა და თვით იმ­პე­რა­ტო­რი რომ არ მო­ეკ­ლათ, კონ­სუ­ლად და­ნიშ­ვ­ნა­საც უპი­რებ­და. კა­ლი­გუ­ლას ისე უყ­ვარ­და ინ­ცი­ტა­ტუ­სი, რომ მარ­მა­რი­ლოს თავ­ლა აუშე­ნა, მო­უწყო სპი­ლოს ძვლის ბა­გა და ოქ­როს სარ­წყუ­ლე­ბე­ლი. გა­დას­ცა სა­სახ­ლე მომ­სა­ხუ­რე პერ­სო­ნა­ლი­თა და სა­ო­ჯა­ხო ჭურ­ჭ­ლით. კა­ლი­გუ­ლამ ინ­ცი­ტა­ტუ­სი "ყვე­ლა ღმერ­თის გან­სა­ხი­ე­რე­ბად" გა­მო­აცხა­და და მი­სი თაყ­ვა­ნის­ცე­მაც ბრძა­ნა. იმ­პე­რა­ტო­რის მკვლე­ლო­ბის შემ­დეგ ცხე­ნის და­სა­ცა­ვად ით­ქ­ვა, რომ სხვა სე­ნა­ტო­რე­ბის­გან გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით, მას არა­ვინ მო­უკ­ლავს და იმ­პე­რა­ტო­რის­თ­ვის არა­სო­დეს სი­სუ­ლე­ლე არ ურ­ჩე­ვია. იყო ერ­თი პრობ­ლე­მა - კა­ნო­ნის მი­ხედ­ვით, უფ­ლე­ბა­მო­სი­ლე­ბის ვა­დის გას­ვ­ლამ­დე არ შე­იძ­ლე­ბო­და არც ერ­თი სე­ნა­ტო­რის, მათ შო­რის, არც ცხე­ნის სე­ნა­ტი­დან გა­თა­ვი­სუფ­ლე­ბა. ამი­ტომ ინ­ცი­ტა­ტუსს ხელ­ფა­სი შე­უმ­ცი­რეს და სე­ნა­ტი­დან იმ მი­ზე­ზით გა­მო­იყ­ვა­ნეს, რომ ფი­ნან­სურ ცენზს ვერ აკ­მა­ყო­ფი­ლებ­და...
ქართველი მხედრები ლონდონში, 1892 წ.
რა­ში
ქარ­თულ მი­თო­ლო­გი­ა­ში სწრა­ფი და ყოვ­ლის­შემ­ძ­ლე ცხე­ნი. მის სა­ხელს ირა­ნუ­ლი და ტა­ჯი­კუ­რი მი­თო­ლო­გი­ურ-პო­ე­ტუ­რი ტრა­დი­ცი­ე­ბით, ლე­გენ­და­რულ რახ­შის­თან მივ­ყა­ვართ. რა­შე­ბი უჩ­ვე­უ­ლოდ ჩნდე­ბი­ან: ისი­ნი იბა­დე­ბი­ან ადა­მი­ა­ნის კუნ­თე­ბი­დან, ამო­დი­ან ზღვი­დან, იზ­რ­დე­ბი­ან მი­წი­დან... გა­ნარ­ჩე­ვენ მი­წი­ერ, ზღვი­სა და ზე­ცი­ურ რა­შებს. მი­წი­ე­რი რა­შე­ბი კე­თი­ლე­ბი არი­ან, გამ­ჭ­რი­ა­ხე­ბი, აქვთ წი­ნას­წარ­მეტყ­ვე­ლუ­რი უნა­რი, ეხ­მა­რე­ბი­ან გმი­რებს და ას­რუ­ლე­ბენ მათ და­ვა­ლე­ბებს. ზღვის რა­შე­ბი ვე­ლუ­რი ბუ­ნე­ბით გა­მო­ირ­ჩე­ვი­ან. გმი­რებს ისი­ნი ზღვის სიღ­რ­მი­დან ჯა­დოს­ნუ­რი აღ­ვი­რით ან მი­წი­ე­რი რა­შე­ბის დახ­მა­რე­ბით ამოჰ­ყავთ. ზღვის რა­შის რძე სამ­კურ­ნა­ლოა, მაგ­რამ მი­სი მო­პო­ვე­ბა ხი­ფათს უკავ­შირ­დე­ბა. ზე­ცი­უ­რი რა­შე­ბი ჩვე­უ­ლებ­რივ, ფრთო­სან­ნი და ცეცხ­ლის­მ­ფ­რ­ქ­ვევ­ლე­ბი არი­ან. ძნე­ლია მა­თი გა­ხედ­ვ­ნა.

* * *
არ­სე­ბობს ცხე­ნის არა­ბუ­ლი ჯი­შის წარ­მო­შო­ბის ლე­გენ­და. რო­ცა მუ­ჰა­მე­დი მე­ქას გა­ე­რი­და, თან რამ­დე­ნი­მე ათე­უ­ლი ცხე­ნი გა­ი­ყო­ლა. წინ დი­დი გზა ედო უდაბ­ნოს გავ­ლით. დამ­ღ­ლე­ლი გა­დას­ვ­ლის შემ­დეგ ოაზისს მი­ად­გ­ნენ და ცხე­ნებ­მაც წყალს მი­ა­შუ­რეს. მუ­ჰა­მედ­მა მა­თი ერ­თ­გუ­ლე­ბის გა­მოც­და მო­ინ­დო­მა და და­უ­ძა­ხა. დი­დი წყურ­ვი­ლის მი­უ­ხე­და­ვად, ხუ­თი ფა­შა­ტი პატ­რო­ნის­კენ გა­მო­ე­ქა­ნა. ამ ცხე­ნე­ბი­დან იღებს სა­თა­ვეს წმინ­და სის­ხ­ლის არა­ბუ­ლი ცხე­ნე­ბის ჯი­შე­ბი.
ახალ­თე­ქუ­რი ცხე­ნე­ბის ლე­გენ­დაც სა­ინ­ტე­რე­სოა. კვიცს ორ­მო­ში სვამ­დ­ნენ, გამ­ვ­ლე­ლე­ბი კი, პატ­რო­ნი­ს გარ­და, მას ქვებს ეს­როდ­ნენ. მხო­ლოდ პატ­რო­ნი ეალერ­სე­ბო­და და აპუ­რებ­და მას. ასე, პა­ტა­რა­ო­ბი­დან­ვე ეჩ­ვე­ო­და ცხე­ნი მხო­ლოდ სა­კუ­თარ პატ­რონს და სხვებს კი ერი­დე­ბო­და. ახალ­თე­ქუ­რიც ცნო­ბი­ლია რო­გორც ერ­თი პატ­რო­ნის ცხე­ნი და თუ პატ­რო­ნი იც­ვ­ლე­ბა (მა­გა­ლი­თად, გა­ყიდ­ვი­სას), ეს ცხე­ნის ქცე­ვა­სა და ფსი­ქი­კა­ზე მე­ტად ცუ­დად მოქ­მე­დებს.

ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი "გმი­რე­ბი"
დონ კი­ხო­ტის რო­სი­ნან­ტი

სერ­ვან­ტე­სის გმი­რი დიდ­ხანს ეძებ­და სა­კუ­თა­რი ცხე­ნის სა­ხელს. მი­აჩ­ნ­და, რომ სა­ხე­ლი უნ­და მი­უ­თი­თებ­დეს მის მო­მა­ვალ­სა და წარ­სულ­ზე, ესატყ­ვი­სე­ბო­დეს პატ­რო­ნის საქ­მი­ა­ნო­ბა­სა და სტა­ტუსს. არ­ჩე­ვა­ნი შე­ა­ჩე­რა რო­სი­ნან­ტ­ზე ("რო­სინ" - ჯაგ­ლა­გი; "ან­ტე" - მა­ნამ­დე), ანუ აირ­ჩია "სა­ხე­ლი, რო­მე­ლიც გან­მარ­ტავს, რომ ეს ცხე­ნი ად­რე ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი ჯაგ­ლა­გი იყო, დღეს კი, გა­უს­წ­რო რა სხვა და­ნარ­ჩენს, მსოფ­ლი­ო­ში პირ­ვე­ლი ჯაგ­ლა­გი გახ­და".
ჯო­ნა­თან სვიფ­ტის "გუ­ლი­ვე­რის მოგ­ზა­უ­რო­ბა­ში" აღ­წე­რი­ლია სათ­ნო ცხე­ნე­ბის - ჰუ­იჰ­ნ­ჰ­მე­ბის ქვე­ყა­ნა. მა­თი უმ­თავ­რე­სი თვი­სე­ბაა მე­გობ­რო­ბა და კე­თილ­გან­წყო­ბა ყვე­ლა თა­ნა­მოძ­მი­სად­მი. არა­სო­დეს იტყუ­ე­ბი­ან, მათ ლექ­სი­კონ­ში არ არ­სე­ბობს სიტყ­ვე­ბი "სიც­რუ­ე" და "ტყუ­ი­ლი"...

* * *
ან­ტი­კუ­რი და შუა სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის უცხო­უ­რი თუ ქარ­თუ­ლი წყა­რო­ე­ბი მოწ­მო­ბენ, რომ ქვე­ყა­ნა­ში არ­სე­ბობ­და მდი­და­რი მხედ­რუ­ლი ტრა­დი­ცი­ე­ბი, ვი­თარ­დე­ბო­და ცხე­ნოს­ნო­ბის სხვა­დას­ხ­ვა სა­ხე­ო­ბა - დო­ღი, ყა­ბა­ხი, ისინ­დი, ჯი­რი­თი და სხვა ცხე­ნოს­ნუ­რი თა­მა­შე­ბი. ქარ­თ­ვე­ლურ ტო­მებს ცხე­ნის მო­შე­ნე­ბა-გაწ­ვ­რ­თ­ნა­ში ჯერ კი­დევ ურარ­ტუს დროს ბა­და­ლი არ ჰყო­ლი­ათ. რო­მა­ე­ლი ის­ტო­რი­კო­სის დი­ონ კა­სი­ო­სის ცნო­ბით, ომის ღმერ­თის, მარ­სის დღე­სას­წა­ულ­ზე, რომ­ში წარ­ჩი­ნე­ბუ­ლებ­თან ერ­თად სტუმ­რად მყოფ იბერ­თა მე­ფე ფარ­ს­მან ქველს (II ს.) საცხე­ნოს­ნო ას­პა­რე­ზო­ბა გა­უ­მარ­თავს. ქარ­თ­ველ­თა ოს­ტა­ტო­ბა იმ­პე­რა­ტორს მოს­წო­ნე­ბია და გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი პა­ტი­ვის­ცე­მის ნიშ­ნად, მარ­სის ველ­ზე ერთ-ერ­თ ტა­ძარ­ში ცხენ­ზე ამ­ხედ­რე­ბუ­ლი ფარ­ს­მა­ნის ქან­და­კე­ბა აღუ­მარ­თავთ.

ცხე­ნე­ბის მო­შე­ნე­ბის საქ­მე­ში გან­სა­კუთ­რე­ბით სა­მეგ­რე­ლო­სა და თუ­შეთ­ში და­წი­ნა­ურ­დ­ნენ. თუ­შეთ­ში ყვე­ლა­ზე გავ­რ­ცე­ლე­ბუ­ლი ყო­ფი­ლა ცხე­ნე­ბის ჭე­ნე­ბა, სა­მეგ­რე­ლო­ში - დო­ღი, ყა­ბა­ხი, თარ­ჩია, ისინ­დი. სა­ე­რო და სა­ეკ­ლე­სიო დღე­სას­წა­უ­ლებ­ზე ცხე­ნო­სან­თა ტურ­ნი­რე­ბი სა­ქარ­თ­ვე­ლოს თით­ქ­მის ყვე­ლა კუთხე­ში იმარ­თე­ბო­და და ამ სა­ნა­ხა­ო­ბას დიდ­ძა­ლი ხალ­ხი ეს­წ­რე­ბო­და.
"აქილევსის აღზრდა". ბენინ განიერო, 1785
აჭა­რა­ში ცხე­ნოს­ნურ შე­ჯიბ­რე­ბა­ში მა­მა­კა­ცებ­თან ერ­თად ქა­ლე­ბიც მო­ნა­წი­ლე­ობ­დ­ნენ და ხში­რად იმარ­ჯ­ვებ­დ­ნენ კი­დეც. ცხე­ნოს­ნო­ბას გან­სა­კუთ­რე­ბით ბევ­რი მიმ­დე­ვა­რი ჰყავ­და აფხა­ზეთ­ში. იქა­უ­რი მხედ­რე­ბი დი­დი ოს­ტა­ტო­ბით გა­მო­ირ­ჩე­ოდ­ნენ.

XIX-XX სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის მიჯ­ნა­ზე ძვე­ლი ქარ­თუ­ლი მხედ­რუ­ლი ტრა­დი­ცი­ე­ბი გა­ნა­ვი­თა­რეს რუ­სე­თის სამ­ხედ­რო სამ­სა­ხურ­ში მყოფ­მა კა­ვა­ლე­რის­ტებ­მა, მათ შო­რის გი­ორ­გი და კო­ნა ერის­თა­ვებ­მა, ივა­ნე ან­დ­რო­ნი­კაშ­ვილ­მა, გრი­გოლ და ილია ორ­ბე­ლი­ა­ნებ­მა, სპი­რი­დონ ჭავ­ჭა­ვა­ძემ, ივა­ნე ამი­ლახ­ვარ­მა და სხვებ­მა. თბი­ლის­ში იპოდ­რო­მე­ბი მო­ეწყო დი­დუ­ბე­ში, სა­ბურ­თა­ლო­ზე, ვა­კე­ში, დე­ლის­სა და ვე­ძის­ში.

XIX სა­უ­კუ­ნის მი­წუ­რულს ინ­გ­ლის­სა და ამე­რი­კა­ში იმოგ­ზა­უ­რეს გუ­რულ­მა მხედ­რებ­მა და თა­ვი­ან­თი ოს­ტა­ტო­ბით აღაფ­რ­თო­ვა­ნეს იქა­უ­რი მა­ყუ­რე­ბე­ლი. 1912 წელს ლი­ვერ­პუ­ლის სტიპლ-ჩე­ი­ზის დი­დი პრი­ზი მო­ი­გო კონ­ს­ტან­ტი­ნე ავა­ლიშ­ვილ­მა, რო­მე­ლიც ჯერ მოს­კო­ვის, მე­რე კი დი­დუ­ბის იპოდ­რო­მე­ბის ჟო­კეი იყო.
1920-იანი წლე­ბი­დან გან­ვი­თარ­და ცხე­ნოს­ნო­ბის ე.წ. კლა­სი­კუ­რი სა­ხე­ო­ბე­ბიც. 1923 წელს ჩა­მო­ყა­ლიბ­და ცხენ­თ­გა­მოც­დის კო­მი­ტე­ტი. თბი­ლის­ში გა­იხ­ს­ნა სპორ­ტუ­ლი ცხე­ნოს­ნო­ბის სექ­ცია, სა­დაც მწვრთნე­ლე­ბად მუ­შა­ობ­დ­ნენ მ. ჭავ­ჭა­ვა­ძე და შ. მა­ჩა­ბე­ლი. მოგ­ვი­ა­ნე­ბით კა­პი­ტონ ნაჭყე­ბი­ას თა­ოს­ნო­ბით სპორ­ტ­სა­ზო­გა­დო­ე­ბა "სპარ­ტა­კის" ბა­ზა­ზე შე­იქ­მ­ნა პირ­ვე­ლი საცხე­ნოს­ნო სკო­ლა. კლა­სი­კურ სა­ხე­ო­ბა­თა და­ნერ­გ­ვას სა­ფუძ­ვე­ლი ჩა­უ­ყა­რეს ოს­კარ და ნა­ტა­ლია რო­გებ­მა, მა­თი საქ­მე კი გა­ნაგ­რ­ძეს რე­ვაზ კორ­ძა­ი­ამ, რე­ვაზ მან­ჯა­ვი­ძემ, დი­მიტ­რი წვე­რა­ვამ, შო­თა აფ­ცი­ა­ურ­მა და სხვებ­მა. მე­ო­რე მსოფ­ლიო ომის შემ­დეგ მომ­რავ­ლ­და მა­სობ­რი­ვი ცხე­ნოს­ნუ­რი შე­ჯიბ­რე­ბე­ბი, რომ­ლებ­შიც მო­ნა­წი­ლე­ობ­დ­ნენ თბი­ლი­სის, სე­ნა­კის, გუ­და­უ­თის, ოჩამ­ჩი­რის, სო­ხუ­მის, გა­ლის, ფო­თის, ოზურ­გე­თის, ჩო­ხა­ტა­უ­რის, ქუ­თა­ი­სის, წა­ლენ­ჯი­ხის, ქო­ბუ­ლე­თის, ყუ­ლა­რი­სა და სიღ­ნა­ღის ცხე­ნოს­ნე­ბი.

სხვა­დას­ხ­ვა დროს ყო­ფი­ლი სსრ კავ­ში­რის ჩემ­პი­ო­ნებს შო­რის ქარ­თ­ვე­ლი ცხე­ნოს­ნე­ბი ავ­თან­დილ კი­კი­ა­ნი და ხარ­ლამ სი­მო­ნი­აც იყ­ვ­ნენ. სა­ხე­ლი გა­ით­ქ­ვეს აგ­რეთ­ვე მუ­რად ძი­ძი­გურ­მა, ოთარ ხა­ინ­დ­რა­ვამ, შო­თა აფ­ცი­ა­ურ­მა, ალექ­სან­დ­რე დგე­ბუ­ა­ძემ და სხვებ­მა.

* * *
ცხე­ნებ­სა და ცხე­ნოს­ნო­ბას უამ­რა­ვი სა­ხუ­მა­რო ამ­ბა­ვი და ანეკ­დო­ტიც უკავ­შირ­დე­ბა:
ამე­რი­კის ბევრ შტატ­ში ჯერ კი­დევ მოქ­მე­დებს ძვე­ლი კა­ნო­ნი, რომ­ლე­ბიც დღეს უკ­ვე სა­სა­ცი­ლოდ მო­ჩანს. მა­გა­ლი­თად, ვა­შინ­გ­ტონ­ში აკ­რ­ძა­ლუ­ლია თევ­ზის ჭე­რა ცხენ­ზე ჯდო­მი­სას.
არაბული ცხენი
ცნო­ბი­ლი ქარ­თ­ვე­ლი ცხე­ნოს­ნის, ოთარ ხა­ინ­დ­რა­ვას ნა­ამ­ბო­ბი­დან: "რბო­ლა­ზე სრუ­ლი­ად უც­ნობ­მა ცხენ­მა გა­ი­მარ­ჯ­ვა. ჟურ­ნა­ლის­ტებ­მა მი­სი მხე­და­რი მო­ნა­ხეს და კითხ­ვე­ბი და­უს­ვეს. რა ხნი­სააო, რომ ჰკითხეს, შვი­დი­სო. აქამ­დე რა­ტომ არ­სად გა­მო­გიყ­ვა­ნი­ა­თო და... ვერ ვი­ჭერ­დი­ო".
ძვე­ლი თბი­ლი­სე­ლი მე­ეტ­ლე იხ­სე­ნებს: ერ­თი შე­უ­ხე­და­ვი, გა­მოპ­რან­ჭუ­ლი ქალ­ბა­ტო­ნი ჩა­მიჯ­და ეტ­ლ­ში და შიშ­ნა­რე­ვი ხმით მკითხა, - თქვე­ნი ცხე­ნი მფრთხა­ლი ხომ არ არის, ხომ არ გაგ­ვა­ქა­ნებ­სო?
- ქალ­ბა­ტო­ნო, მშვი­დად დაბ­რ­ძან­დით, ნუ ში­შობთ, უკან არ იყუ­რე­ბა-მეთ­ქი.
კა­ცი ცხე­ნის "კაჭ­კით" ვე­ნახ­ში მი­დის, უცებ ქა­რი ამო­ვარ­და, სა­ი­დან­ღაც გა­ზე­თი ააფ­რი­ა­ლა და ცხენს თვა­ლებ­ზე მი­ა­ფა­რა. გა­გიჟ­და, დაფ­რ­თხა ცხე­ნი, გი­ჟი­ვით გა­ვარ­და და თხრილ­ში გა­და­ი­ჩე­ხა, გა­დაბ­რუნ­და "კაჭ­კა", კა­ციც გად­მო­ვარ­და, გვერ­დე­ბი ჩა­ენ­გ­რა, ცალ ხელ­ზე წა­მო­ი­წია და შე­უყ­ვი­რა ცხენს - კა­ცო, ამის­თა­ნა რა წა­ი­კითხე ამ გა­ზეთ­ში, ასე­თი ამ­ბა­ვი რომ დამ­მარ­თეო?
ბოლნისი. 2005 წელი. იური მეჩითოვის ფოტო
ცნო­ბი­ლი ცხე­ნოს­ნის, მი­ხე­ილ ტა­ტიშ­ვი­ლის მო­გო­ნე­ბე­ბი­დან: "ა­სე­თი ამ­ბა­ვი მოხ­და ჩემს სპორ­ტულ ცხოვ­რე­ბა­ში - ცხენს, რო­მე­ლიც სა­ვარ­ჯი­შოდ ავირ­ჩიე, ვატყობ­დი, არ ვუყ­ვარ­დი, მაგ­რამ ვცდი­ლობ­დი, შემ­ჩ­ვე­ო­და. ამა­სო­ბა­ში სა­მი წე­ლი­წა­დი გა­ვი­და და ერ­თად ბევ­რი გა­მარ­ჯ­ვე­ბაც მო­ვი­პო­ვეთ. ოღონდ, მხო­ლოდ შე­მეჩ­ვია და მე­ტი არა­ფე­რი. ის სპორ­ტ­ს­მე­ნი, კი რო­მე­ლიც თა­ვი­დან შე­იყ­ვა­რა, სამ­წუ­ხა­როდ, ჩვენ­გან წა­სუ­ლია. ამის მე­რე ცხე­ნი გახ­და აგ­რე­სი­უ­ლი, თით­ქ­მის უმარ­თა­ვი... სა­ნამ ვიჩ­ვევ­დი, კარ­გად გა­ვი­გე ცხე­ნის ერ­თ­გუ­ლე­ბის ფა­სი. სა­ინ­ტე­რე­სო ის არის, რომ რამ­დე­ნი­მე წლის შემ­დეგ, მი­სი პირ­ვე­ლი მხე­და­რი ჩვენს თავ­ლა­ში აღ­მოჩ­ნ­და, ცხენ­მა მა­შინ­ვე იც­ნო იგი. გა­სას­ვ­ლე­ლის­კენ გა­იქ­ცა და საყ­ვა­რე­ლი ადა­მი­ა­ნის ხე­ლის­გულ­ში ჩა­ყო თა­ვი. გა­შეშ­და, თით­ქოს გან­ძ­რე­ვი­სა ეში­ნიაო. ვერ ვი­ცა­ნი, სულ სხვა არ­სე­ბა გახ­და. სამ­წუ­ხა­როა, რო­ცა ასე იდე­ა­ლურ წყვილს ერ­თ­მა­ნეთს აშო­რე­ბენ..."

ლე­ვან ჭუ­ბაბ­რია
ჟურნალი "ისტორიანი",#85
მკითხველის კომენტარი (0)
კომენტარი ჯერ არ გაკეთებულა.
იყავი პირველი!