ვარსკვლავები იცინიან... მოგონებები კომპოზიტორ არჩილ კერესელიძის ცხოვრებიდან
17-11-2018
ვარსკვლავები იცინიან... მოგონებები კომპოზიტორ არჩილ კერესელიძის ცხოვრებიდან
გამოჩენილი ქართველი კომპოზიტორის, არჩილ კერესელიძის ნაწარმოებები მსმენელმა შეიყვარა და გაითავისა.

მრავალი პოპულარული სიმღერის ("ყელსაბამი", "მუხამბაზი"), მხატვრული ფილმის ("მაგდანას ლურჯა", "სხვისი შვილები", "დიდოსტატის მარჯვენა", "ჩვენი ეზო", "ფატიმა", "ქეთო და კოტე") მუსიკის ავტორს იუმორის მომადლებული ნიჭიც ჰქონდა, მისი ხუმრობა კეთილი იყო, ღვარძლის ნატამალის გარეშე. მეგობრებს მოსწონდათ მისი მოსწრებული კალამბური თუ ხუმრობით ნათქვამი სიტყვა...

არ­ჩილ კე­რე­სე­ლი­ძეს დღე­საც იგო­ნე­ბენ, ხალ­ხ­ში დარ­ჩა კომ­პო­ზი­ტო­რის სიყ­ვა­რუ­ლი და პა­ტი­ვის­ცე­მა. ვე­რა­ვი­თა­რი ჯილ­დო და პრე­მია ვერ უშ­ვე­ლის ადა­მი­ანს, თუ ის
ხალხს არ უყ­ვარს, არ­ჩილ კე­რე­სე­ლი­ძე კი უყ­ვარ­დათ.
გთა­ვა­ზობთ რამ­დე­ნი­მე მხი­ა­რულ მი­ნი­ა­ტუ­რას ცნო­ბი­ლი კომ­პო­ზი­ტო­რის ცხოვ­რე­ბი­დან:

"თა­ვო ჩე­მო"
ერ­თი პე­რი­ო­დი არ­ჩილ კე­რე­სე­ლი­ძე სა­ხალ­ხო სა­სა­მარ­თ­ლოს მსა­ჯუ­ლი იყო. ერთ-ერთ პრო­ცეს­ზე ახალ­გაზ­რ­და ქალ-ვა­ჟის საქ­მე ირ­ჩე­ო­და, ვაჟს უც­ნო­ბი გო­გოს­თ­ვის უკოც­ნია და ამის­თ­ვის ოთხი წლით პა­ტიმ­რო­ბას უს­ჯიდ­ნენ. არ­ჩილ­მა ვერ მო­ით­მი­ნა და წა­მო­ი­ძა­ხა:
- რო­გორ! ორ­ჯერ კოც­ნის­თ­ვის ამ­დე­ნი? მაშ, მე დახ­ვ­რე­ტი­ლი უნ­და ვი­ყო!.. დარ­ბაზ­ში ისე­თი სი­ცი­ლი ამ­ტყ­და­რა, რომ კი­ნა­ღამ პრო­ცე­სი შეწყ­ვე­ტი­ლა.
გან­სა­კუთ­რე­ბით ვერ იტან­და გან­ქორ­წი­ნე­ბის პრო­ცესს, რო­დე­საც "ხა­სი­ა­თე­ბის შე­უ­თავ­სებ­ლო­ბის" გა­მო ოჯახს ან­გ­რევ­დ­ნენ. - მე­უღ­ლის გა­მოც­ვ­ლას ხა­სი­ა­თის გა­მოც­ვ­ლა არ სჯო­ბიაო? - ამ­ბობ­და.
მის სა­დარ­ბა­ზო­ში ერ­თი ას წელს მი­ტა­ნე­ბუ­ლი კა­ცი ცხოვ­რობ­და. მო­ხუცს ძი­ლი გა­ტე­ხი­ლი ჰქონ­და. ღამ­ღა­მო­ბით სა­დარ­ბა­ზო­ში ძველ ტახ­ტ­ზე იჯ­და და ხში­რად მღე­რო­და "თა­ვო ჩე­მო, ბე­დი არ გი­წე­რი­ა".
ბა­ტონ არ­ჩილს ეღი­მე­ბო­და - შე კაი კა­ცო, ამ ხნი­სა მოყ­რილ­ხარ და შენ თუ კი­დევ ბე­დი არ გი­წე­რია, მა­შინ ვა­ნო სა­რა­ჯიშ­ვილს რა­ღა უნ­და ემ­ღე­რაო?

პლა­გი­ა­ტი
ერ­თხელ არ­ჩილ კე­რე­სე­ლი­ძე მე­გო­ბ­რის, არ­ც­თუ ნი­ჭი­ე­რი დრა­მა­ტურ­გის პი­ე­სის პრე­მი­ე­რას ეს­წ­რე­ბო­და.
მე­ო­რე მოქ­მე­დე­ბა რომ და­იწყო, მის­მა მე­გო­ბარ­მა, ლი­ტე­რა­ტორ­მა ლე­ვან ჭუ­ბაბ­რი­ამ გა­და­უ­ლა­პა­რა­კა:
- არ­ჩილ, ამ ჩვენს ძმა­კაცს, პი­ე­სის სი­უ­ჟე­ტი ვი­ღა­ცის­გან აქვს მო­პა­რუ­ლიო.
- და­ა­ნე­ბე კა­ცო თა­ვი, ვის­გა­ნაც გინ­და მო­ი­პა­როს, ოღონდ თა­ვი­სი არ და­წე­როს! - გა­ე­ცი­ნა არ­ჩილს.

* * *
ოპე­რა "ბა­ში-აჩუკს" ორი ლიბ­რე­ტის­ტი ჰყავ­და – შალ­ვა ჯა­ფა­რი­ძე და ჭი­ჭი­კო გე­ლე­იშ­ვი­ლი. რო­ცა შალ­ვა გარ­და­იც­ვა­ლა, ჭი­რი­სუფ­ლებ­მა არ­ჩილს კა­ტა­ფალ­კის მოყ­ვა­ნა და­ა­ვა­ლეს, მაგ­რამ რად­გა­ნაც მა­ინ­ც­და­მა­ინც იმე­დი არ ჰქონ­დათ, რომ გა­ახ­სენ­დე­ბო­და, მის ძმას, ვახ­ტან­გ­საც იგი­ვე სთხო­ვეს. დაკ­რ­ძალ­ვის დღეს არ­ჩილ­მა დრო­უ­ლად გა­მოგ­ზავ­ნა მან­ქა­ნა. მას არც ძმა ჩა­მორ­ჩა და გარ­დაც­ვ­ლი­ლის სახ­ლის ვიწ­რო ეზო­ში ორი, შავ­ხა­ვერ­დ­გა­დაკ­რუ­ლი კა­ტა­ფალ­კა ძლივს შე­მო­ე­ტია. ხალ­ხი შეც­ბა, არ­ჩი­ლი არ და­იბ­ნა და იქ­ვე მდგომ მე­ო­რე ლიბ­რე­ტისტს ომა­ხი­ა­ნად უთხ­რა: - ჭი­ჭი­კო, აგერ მე­ო­რე მან­ქა­ნაა, ამ­დე­ნი ხალ­ხი და ასე­თი კარ­გი გას­ვე­ნე­ბა შენ აღარ გე­ღირ­სე­ბა, ბა­რემ და­წე­ქი და ეგ იქ­ნე­ბაო! – მის­მა უწყი­ნარ­მა ხუმ­რო­ბამ მგლო­ვი­ა­რე ხალ­ხ­ში სი­ცი­ლი გა­მო­იწ­ვია.

მარცხნივ - პეტრე გრუზინსკი, მარჯვნივ - ბიძინა კვერნაძე. ფოტოს გადაღების ადგილი უცნობია

* * *
ბა­ტო­ნი არ­ჩი­ლი კონ­ცერ­ტ­ზე წა­ვი­და კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ა­ში, შე­სას­ვ­ლელ­ში ხალ­ხი დი­დი სიყ­ვა­რუ­ლით შეხ­ვ­და. ერთ-ერთ მის კო­ლე­გას, ჩანს, შე­შურ­და ასე­თი შეხ­ვედ­რა და არ­ჩილს მი­მარ­თა:
- რას შვრე­ბი, ტუ­ხა (არ­ჩილ კე­რე­სე­ლი­ძის მეტ­სა­ხე­ლი), დი­დი ხა­ნი არ ჩან­ხარ, რო­გორ ხარ? შენ­ზე ამ­ბო­ბენ, ში­ზოფ­რე­ნია და­ე­მარ­თაო.
- ში­ზოფ­რე­ნი­ით შუ­მა­ნი და ბეთ­ჰო­ვე­ნი იყ­ვ­ნენ და­ა­ვა­დე­ბუ­ლი, ში­ზოფ­რე­ნია გე­ნი­ო­სე­ბის და­ა­ვა­დე­ბაა. შენ ნუ გე­ში­ნია, არა­სო­დეს და­გე­მარ­თე­ბა! - "და­ამ­შ­ვი­და" კომ­პო­ზი­ტორ­მა კო­ლე­გა.

ბაგ­რა­ტი­ონ­თა "დამ­ც­ვე­ლი"
ცნო­ბილ­მა პო­ეტ­მა და მე­ფე ერეკ­ლეს შთა­მო­მა­ვალ­მა, პეტ­რე გრუ­ზინ­ს­კიმ მცხე­თა­ში ნაკ­ვე­თი მი­ი­ღო.
მა­შინ ნორ­მა 600 კვად­რა­ტუ­ლი მეტ­რი იყო და პეტ­რეს 630 გა­მოს­დი­ო­და.
აღ­მას­კო­მის თავ­მ­ჯ­დო­მა­რე კი უარს იყო, არ უფორ­მებ­და.
პეტ­რემ მე­გობ­რებ­ში წა­ი­წუ­წუ­ნა და ერთ მშვე­ნი­ერ დღეს რე­ვაზ ლა­ღი­ძე და არ­ჩილ კე­რე­სე­ლი­ძე იახ­ლა მცხე­თა­ში.
თავ­მჯ­დო­მა­რემ დი­დი პა­ტი­ვის­ცე­მით მი­ი­ღო სტუმ­რე­ბი, მაგ­რამ მა­ინც უარი უთხ­რა, არ ეკუთ­ვ­ნი­სო.
მა­შინ კი აღელ­და ბა­ტო­ნი არ­ჩი­ლი, ბაგ­რა­ტი­ო­ნებს მთე­ლი სა­ქარ­თ­ვე­ლო წა­არ­თ­ვით და ამას ზედ­მეტ 30 მეტრს არ აძ­ლევ­თო?
ამან კი გაჭ­რა და ბა­ტონ პეტ­რეს ნაკ­ვე­თი გა­უ­ფორ­მეს.

დოქ­ტო­რი "წი­ქა­რა"
მი­ხე­ილ ჩი­ქო­ვა­ნი ცნო­ბი­ლი ფოლ­კ­ლო­რის­ტი იყო, აკა­დე­მი­კო­სი.
ერ­თხელ, იაპო­ნი­ა­ში წა­ვი­და მივ­ლი­ნე­ბით. ისე­თი პე­რი­ო­დია, რომ საბ­ჭო­თა მეც­ნი­ე­რებს (ძი­რი­თა­დად ფი­ზი­კო­სებ­სა და მა­თე­მა­ტი­კო­სებს) საზღ­ვარ­გა­რეთ "ი­პა­რა­ვენ" ან თვი­თონ რჩე­ბი­ან. ბა­ტო­ნი მი­ხე­ი­ლის შვი­ლი, ვახ­ტანგ ჩი­ქო­ვა­ნი, კი ნერ­ვი­უ­ლობს, ჩა­მოს­ვ­ლას აგ­ვი­ა­ნებს და ხომ არ მო­ი­ტა­ცე­სო?!
ეს ამ­ბა­ვი სუფ­რას­თან ხდე­ბო­და, სა­დაც იმ­ყო­ფე­ბოდ­ნენ არ­ჩილ კე­რე­სე­ლი­ძე, ლე­ვან ჭუ­ბაბ­რია, რა­მაზ გი­ორ­გო­ბი­ა­ნი, ზუ­რაბ ჭუ­ბაბ­რია და ბად­რი ჭო­ხო­ნე­ლი­ძე. არ­ჩილ­მა ვახ­ტანგს სრუ­ლი­ად უწყი­ნა­რი სა­ხით უთხ­რა, ბი­ჭო, ფი­ზი­კო­სებს დას­დე­ვენ, მა­მა­შენს კი სა­დოქ­ტო­რო "წი­ქა­რა­ზე" აქვს და­ცუ­ლი და შე­გიძ­ლია წყნა­რად იყოო.

"შეც­დო­მე­ბი" გე­ნი­ო­სებ­საც
მოს­დი­ო­დათ!

არ­ჩილ კე­რე­სე­ლი­ძემ ერ­თხელ ვა­სო გო­ძი­აშ­ვილ­ზე გვი­ამ­ბო. ერ­თხანს ერ­თად მუ­შა­ობ­დ­ნენ მარ­ჯა­ნიშ­ვი­ლის თე­ატ­რ­ში.
"მე­ფე ერეკ­ლე" იდ­გ­მე­ბა და პა­ტა­რა კა­ხის როლ­ში ვა­სო უნ­და გა­მო­ვი­დეს, სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ბე­დი შე­ა­ვედ­როს უფალს.
დარ­ბა­ზი და­ძა­ბუ­ლი უყუ­რებს გე­ნი­ა­ლურ მსა­ხი­ობს, რო­მე­ლიც ხე­ლე­ბაპყ­რო­ბი­ლი იყუ­რე­ბა მაღ­ლა და შთა­გო­ნე­ბით შეჰ­ღა­ღა­დებს ზე­ცი­ერს. თურ­მე ამ დროს ამ­ჩ­ნევს, რომ ჭე­რი­დან ჩა­მო­მა­ვა­ლი თო­კი სა­ეჭ­ვოდ ირ­ხე­ვა. ჩა­მო­ა­ყო­ლა მზე­რა და რას ხე­დავს! ვი­ღაც ჭე­რი­დან კუ­ლი­სებ­ში ჩა­მო­მა­ვალ თოკ­ზე ჩა­მო­კი­დე­ბუ­ლა და... შარ­ვა­ლი ჩა­უხ­დია!
- რა დროს ლოც­ვაა, კა­ცო! - წა­მო­ი­ძა­ხა თურ­მე ბა­ტონ­მა ვა­სომ და იმა­ვე ტო­ნით, რო­გო­რი­თაც მო­ნო­ლოგს წარ­მოთ­ქ­ვამ­და, გა­ნაგ­რ­ძო, - ვააა, ტ...ი, ნე­ტა­ვი ვი­სია?!
დარ­ბა­ზის ხარ­ხარს ფარ­დის დაშ­ვე­ბა მოჰ­ყო­ლია...
თურ­მე ჟო­რა შავ­გუ­ლი­ძე ჩა­მო­კი­დე­ბუ­ლა თოკ­ზე და ვა­სოს აგი­ჟებ­და.
ხუთ-ხუ­თი თუმ­ნით და­უ­ჯა­რი­მე­ბი­ა­თო (მა­შინ ცო­ტა არ იყო ხუ­თი თუ­მა­ნი!).

(მარცხნიდან) სულხან ცინცაძე, კარა კარაევი, დავით თორაძე, არჩილ კერესელიძე და ბიძინა კვერნაძე

"ი­ქაც" არა­ფე­რია?!
"გო­ფი­ლექ­ტის" (ფი­ლარ­მო­ნი­ის) ბა­ღის რეს­ტო­რან­ში რე­ჟი­სო­რი გი­გა ლორ­თ­ქი­ფა­ნი­ძე ცუ­დად გახ­და (გუ­ლი წა­უ­ვი­და). რო­ცა მო­აბ­რუ­ნეს, ბა­ტონ­მა არ­ჩილ­მა ჰკითხა: - რა ხდე­ბა, რა ამ­ბა­ვია?
- სად?! - იკითხა ბა­ტონ­მა გი­გამ.
- იქ, სა­დაც იყა­ვი და სა­ი­და­ნაც ამ წუთ­ში მოხ­ვე­დი.
გი­გა გონს რომ მო­ვი­და, გა­ი­ცი­ნა და და უპა­სუ­ხა: - არა­ფე­რი, რა უნ­და ხდე­ბო­დეს...
- რო­გორ, კა­ცო "ი­ქაც" არა­ფე­რია?!

მხი­ა­რუ­ლი ამ­ბე­ბი გა­იხ­სე­ნა
ლე­ვან ჭუ­ბაბ­რი­ამ
ჟურნალი "ისტორიანი",#43
მკითხველის კომენტარი (0)
კომენტარი ჯერ არ გაკეთებულა.
იყავი პირველი!