მარკ მალენის ბლოგი - უთანასწორობა საქართველოში
მარკ მალენის ბლოგი - უთანასწორობა საქართველოში
შემოსავლების თვალსაზრისით, საქართველო ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნებს შორის ყველაზე უთანასწორო ქვეყანაა. თვითონ საბჭოთა კავშირში უკიდურესი თანასწორობის პრინციპი იყო გამეფებული. მერე ამბობდნენ: "ყველას ბევრი ფული ჰქონდა, მაგრამ არაფერი იყო რომ ეყიდათ. ახლა ყველაფერია რომ იყიდო, მაგრამ არავის აქვს ფული." არა, ასეც არაა - დღეს ფული ზოგს ნამდვილად აქვს. ეკონომისტები და მათემატიკოსები საზოგადოების თანასწორობასა თუ უთანასწორობას ზომავენ რიცხვით, რომელსაც ჯინიაი კოეფიციენტს უწოდებენ. რაც უფრო დაბალია ის ასქულიანი შკალით, მით უფრო თანასწორია საზოგადოება.
პირიქით, რაც უფრო მაღალია ის, მით უფრო უთანასწოროა საზოგადოება. მსოფლიო ბანკის ბოლო მონაცემებით, დანია ყველაზე თანასწორი ყოფილა 24 ქულით, ხოლო 66 ქულის მქონე აფრიკის სანაპიროებთან მდებარე სეიშელის კუნძულები - ყველაზე ნაკლებად თანასწორი. აშშ ტრადიციულად ბოლო ადგილზე აღმოჩნდა განვითარებულ ქვეყნებს შორის (45 ქული). საქართველოს, თურქმენეთსა და
მაროკოს თანაბარი ქულა გამოუვიდათ - 41, რუსეთს - 40, თურქეთს -39, აზერბაიჯანს - 34, სომხეთს -31, უკრაინა - 26.

ბევრი თვლის, რომ უთანასწორობას მნიშვნელობა არა აქვს. ეს შეხედულება ფეხმოკიდებულია ზოგიერთ ძალიან შეძლებულ ადამიანსა და საბჭოთა კავშირში ნაცხოვრებ ზოგიერთ მოქალაქეს შორის. პირველ შემთხვევაში იმიტომ, რომ მდიდარი ადამიანების ქონება იღბლისა და მძიმე მუშაობის ან ინტელექტის კომბინაციის შედეგია. ზოგჯერ, მეორე უფრო მეტია ხოლმე, მაგრამ ყველა შემთხვევაში საკმაოდ დიდი იღბალია ხოლმე საჭირო. თუმცა, მას შემდეგ, რაც უზარმაზარ ქონებას დააგროვებენ, ხშირად ავიწყდებათ იღბლის ეს როლი, ეცვლებათ აზრი და ჰგონიათ, რომ ეს მიღწევა მთლიანად მათი დამსახურებაა და ამიტომ საზოგადოებაში არსებული უთანასწორობის საშიშ შედეგებზე ნაკლებად წუხან. მეორე შემთხვევაში კი იმიტომ, რომ რადგანაც ეს ჯგუფი საბჭოთა კავშირს ცუდი თვალით უყურებს, ამიტომ იქ არსებული საშემოსავლო თანასწორობაც ავტომატურად ცუდი უნდა ყოფილიყო. მაგრამ ეს ხომ ალოგიკური მიდგომაა?! ის, რომ საბჭოთა კავშირი ცუდი იყო, არ ნიშნავს იმას, რომ მას ყველაფერი ცუდი ჰქონდა. მაგალითად, მსმენია, რომ საბჭოთა კავშირში ძალიან კარგი პური ცხვებოდა. მეორეც ერთი, იღებდნენ ამა თუ იმ კარგ ფილმს.

მეორე ჯგუფი ამბობს, რომ ნაძალადევი თანასწორობა ცუდია. მე მათ ვეთანხმები იმაში, რომ საბაზრო სისტემა ერთადერთი გზაა ეკონომიკის ნორმალური ფუნქციონირებისთვის. სხვადასხვა დონის განსხვავებები ნებისმიერ საბაზრო სისტემაში არსებობს. თუმცა, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ შეუძლებელია უკლებლივ ყველა მოქალაქისთვის (ნაკლებად იღბლიანების ჩათვლით) გარკვეული ძირებული მომსახურებების მიწოდება და ძალიან იღბლიანებისა და მდიდრების დაბეგვრა.

საქართველოში დიდი და მზარდი უთანასწორობის ერთ-ერთი ყველაზე საშიში გამოვლინებაა მობილურობის პრობლემა. თეორიულად შესაძლებელია არსებობდეს ძალიან უთანასწორო საზოგადოება, რომელიც იმავდროულად ძალიან მობილურია თაობიდან თაობაში. ამ შემთხვევაში ის, თუ რამდენი გაქვს, არ იქნება დამოკიდებული იმაზე, თუ რა ქონება გაქვს ან აქვს შენს შვილებს. თუმცა, პრაქტიკაში ეს ასე არ ხდება. საქართველოში სკოლები არ აკეთებენ საუნივერსიტეტო გამოცდებისთვის სტუდენტების მომზადების კარგ საქმეს. ამის გამო ფულიანი მშობლები მასწავლებლებს (ბევრს) ქირაობენ, თან ბავშვებს კერძო სკოლებშიც ატარებენ. მათ შეუძლიათ დაეხმარონ თავიანთ ბავშვებს ენების ადრეულ ასაკშივე შესწავლაში, როცა ცოდნის ათვისება უფრო იოლია. მათ ჰყავთ მეგობრები, რომლებსაც მათი ბავშვებისთვის სტაჟირების საუკეთესო შესაძლებლობების მოპოვებაში დახმარების გაწევა შეუძლიათ. რაც ამ ბავშვებს საჭირო კონტაქტებს და მოგვიანებით კარგი სამუშაოს მოძებნის დიდ შანსებს მისცემს. ჩვეულებრივ, რაც უფრო უთანასწოროა საზოგადოება, მით უფრო ნაკლებ მობილურია ის. საქართველოზე მონაცემები არ მაქვს ხელთ და არ შემიძლია რაიმეზე კონკრეტულად საუბარი. უბრალოდ კარგი იქნება თუ ჩვენ საკუთარ თავს დავუსვამთ კითხვას: დიდია თუ მცირე იმ შესაძლებლობებს შორის განსხვავება, რომლებიც ერთი მხრივ მდიდარი და მეორე მხრივ ღარიბი ოჯახების ბავშვებს აქვთ.

უთანასწორობას კიდევ ერთი პრობლემა უკავშირდება: გაღარიბებისკენ ან პირიქით გამდიდრებისკენ მიმართული მობილურობა. საბჭოთა კავშირში შემოსავლის მხრივ დიდი განსხვავებები არ არსებობდა. შემდეგ, ოთხმოცდაათიან წლებში, როცა კაპიტალიზმი გამოჩნდა, დაიწყო მდიდრებსა და ღარიბებს შორის განსხვავებების გაღრმავება. ბინების პრივატიზაციის წყალობით, ყველამ მიიღო ბინა საკუთრებაში. უცხოელები მაშინ ყოველთვის შენიშნავდნენ ხოლმე ძალიან ძვირფასად გარემონტებულ ბინებს მრავალსართულიან სახლებში, სადაც კიბეები და ლიფტები საშინელ მდგომარეობაში იყო ხოლმე. დღეს მდიდრები ახალ შენობებში ცხოვრობენ და საკუთარი მანქანებით გადაადგილდებიან, ვიდრე მეტროთი ან სამარშრუტო ტაქსებით. ბავშვები კერძო სკოლებში დაჰყავთ და უფრო ნაკლებ დროს ხარჯავენ ნაკლებად შემოსავლიან ოჯახებთან ურთიერთობაში. როგორც ვთქვი არ მაქვს მტკიცე ფაქტები, თუმცა ვგრძნობ, რომ შემოსავალში არსებული განსხვავებით განპირობებული იზოლაცია საქართველოში უფრო ნაკლებად პრობლემატურია, ვიდრე ამერიკაში ან სხვა ქვეყნებში. თუმცა, ტენდენციას მუდმივად უნდა ედევნოს თვალყური, რადგან საქართველოს ყველაზე ნაკლებად სჭირდება ახალი მმართველი კლასი, რომლის წევრებიც ფულსა და ძალაუფლებას მხოლოდ საკუთარ თავს ახმარენ, ხოლო საზოგადოების უფულო და გავლენის არმქონე წევრები მუდმივად აწყდებიან უსამართლობასა და სირთულეებს, როცა სისტემაში შედიან.
მკითხველის კომენტარი (16)
კატო
09 ოქტომბერი 2013 08:46
ჩვენ ყველამ ვიცით,რომ ნამდვილად ესეა.უფრო მწვავე მდგომარეობაცაა დღეს დღეობით.პრობლემა იმაშია,რომ ეროვნული აზროვნება გაქრა.ყველა მხოლოდ ''საკუთარი კარ-მიდამოსთვის ინდომებს.''
maia
08 ოქტომბერი 2013 10:04
ზუსტად დაინახა რაც ხდება საქართველოში. ბიძინა ვითომ ემარება ქვეყანას მინისტრები ჭამენ მის ფულს და ხალხი მაინჩ ღარიბაია. სპეციალური პროგრამა უნდა შემუშავდეს სოციალური თანასწორობის შესანარჩუნებლად ქვეყანაში მაგრამ ამის მცოდნე და პატიოსანი ადამიანები გარეთ არია თაღლითები კი ისევ სამინისტროებში ისევ უფლის ანაბარად რჩება ხალხი.ბიძინა მდიდრებს ეხმარება რომ ტაში და დიდება მიიღოს მათგან.ღარიბები უფალში მიიღებენ წმიდა და მართალ ციურ მანანას არა ისეთს ხრწნადი ოქროს გუმბათიანი სამების მსახურები რომ სთავაზობს ადამიანს. ბიძინა ტაში და ტაში...დაეხმარე სამების მიწიერ ტაძარს ცოცხალ ტაძარს უფლისას კი არა რომელიც მათხოვრად ქუჩაში დგას.იაზროვნე აკი დიდი კაცი ხარ.
zviad.
08 ოქტომბერი 2013 01:49
კავკასიის მთა-გორებს თქვენ ვერ გაასწორებთ.
:)
07 ოქტომბერი 2013 17:55
თანასწორობის გზა სულიერებაზე უნდა გადიოდეს და არა საფულეზე მარკ.
სამართლიანობა,კაცთმოყვარეობა,კეთილშობილება, ......... სად ვისწავლოთ იქნებ ეგეც გვითხრა,თუმცა შენ რაუნდა გვითხრა,შენ ხომ უკვე დახურდავდი.
მე ის კი არ მაწუხებს,რომ ყველანაირი სურვილის დაკმაყოფილების უნარი შესწევთ,არა უბრალოდ დარწმუნებული მინდა ვიყო რომ ადამიანს ვხედავ,გინდ გაღმა და გინდ გამოღმა.
beso
07 ოქტომბერი 2013 15:16
ეს ადამიანი სრულ სიმართლეს ამბობს!რაც უფრო მეტი დრო გადის,მით უფრო იზრდება უფსკრული მდიდრებსა და ღარიბებს შორის.
nino
07 ოქტომბერი 2013 14:38
მე მიყვარს მარკი ! ობიექტური და ღრმა ანალიზის მუხტით მოაზროვნე!
temuri
07 ოქტომბერი 2013 13:06
ასპროცენტიანია! ვეთანხმები ავტორს! ვინც ფულს შოულობს ქართველები 99 % მარტო თავის ჭამა სმაზე და ჭინჭების თავზე წამოცმაზე ფიქრობს! და ყველაზე სასაცილო ისაა რომ საქართველოში კაპიტალიზმი რარაც სამოთხე ჰგონიათ და სოციალიზმი კიდევ უბედურება განსხვავებით სხვა ბნორმალურად მოაზროვნე ერებისა! კიდევ უფრო დიდი მარაზმი ისაა რომ ამ ფულიან ტომრებ რომ ეთაყვანება ყველა ქართველი, ის ღარიბიც კი რომელსაც ფულიანი ადამიანადაც არ თვლი! ჰოდა იმიტომაც ვართ ნაგავში!
გიორგი
07 ოქტომბერი 2013 01:59
ბატონო მარკ,მინდა დიდი მადლობა გადაგიხადოთ ესეთი სტატიისთვის. ჯერ ერთი, ის ძალიან აქტუალურია და მეორეც, მიუხედავად ათასი ექსპერტისა და პოლიტიკოსისა, არასდროს მომისმენია ჩვენი ქვეყნის მთავარი პრობლემის ასე კარგად შერჩევა და წარმოჩეა.
sofio
06 ოქტომბერი 2013 21:54
ვეტანხმები ბატონ მალენს,საქართველო და ქართველები ფეოდალური წყობილებისკენარიან მიდრეკილნი,საბჭოთა კავშირის პერიოდშიც საბჭოთა ფეოდალიზმი სუფევდა საქართველოში,სადაც თანამდებობა ,ქონება,და სოციალური სტატუსი (საკითხავია რის ხარჯზე მოპოვებული)მემკვიდრეობით გადადიოდა თაობიდან თაობაზე ,ასეა ახლაც,მაშინდელი ნომერკლატურული კომუნისტი ჩინოვნიკების შთამომავლები არიან ახლანდელი ე.წ.წამყვანი მართველი ელიტა:კულტურის სფეროში,ბიზნესშიც და სახელმღღვანელო სტრუქტურებში,მაგათია ,,კარგი ქურქებიც და ტანც კლასისიცა"ასე იყო და იქნება ყოველთვის საქასთველოში რაც არუნდა ნიჭიერი იყოს ადანიანი თუ ე.წ.ხელის წამკვრელი არ ჰყავს მორჩა და დათავდა სულ რომ ტყავიდან გამოძვრეს ვერაფერს მიაღწევს იმიტომ რომ საზღვარგარეთ ნასწავლი ვერ იქნება სხვა კარგი მამიკოების ,,ნიჭიერი " შვილებივით .და დარჩება მთელი ცხოვრება გაღიმებული.......ხოდა ვართ და ვიქნებით ყოველთვის ღარიბი და ჩამორჩენილი ქვეყანა,,,პატრონის" მომლოდინე და შემყურე, ჩაწყობის მოიმედე, და არაფრის საკუთარი თავით შემქმნელი,
marina
06 ოქტომბერი 2013 18:48
მე კიდევ ვეთანხმები ავტორს. სწორად აღნიშნა. ფულიანი ქართველი ღარიბ მოძმეს ადამიანად არ თვლის. მიაჩნია, რომ ის მარიფათიანია და იმსახურებს სიმდიდრეს, დადის ინდაურივით გაფხორილი. ქველმოქმედებაზე ნაკლებად ფიქრობს...

შეიხედეთ საღამოს რესტორნებში და ბარებში, სავსეა მუცელგაბერილი მასვი-მაჭამე ფულიანი ხალხით. ამ დროს უმეტესობა ქართველებისა საზღვარგარეთ წასული ოჯახის წევრების გამოგზავნილი ფულით არსებობს. ვისაც ესეც არ აქვს ის შიმშილობს.... ეს არის სინამდვილე.

როგორ შეაფასებთ წინასაარჩევნო გარემოს საქართველოში?
თქვენი აზრი მნიშვნელოვანია!
როგორ შეაფასებთ წინასაარჩევნო გარემოს საქართველოში?