როგორ შეიძლება ლეგალურად დასაქმება ევროკავშირის ქვეყნებში
16-04-2017
როგორ შეიძლება ლეგალურად დასაქმება ევროკავშირის ქვეყნებში
უამრავ ქართველს სურს დასაქმება ევროკავშირის ქვეყნებში. რას ცვლის მათთვის უვიზოდ მიმოსვლის შესაძლებლობა, რამდენად შესაძლებელია ლეგალურად დასაქმება? ამისთვის რა პირობების დაცვაა აუცილებელი? - ამ საკითხებზე დიასპორული ინვესტიციების მხარდაჭერის ასოციაციის პრეზიდენტი, ექსპერტი მიგრაციის საკითხებში ზაალ სარაჯიშვილი გვესაუბრება.

- საქართველოს მოქალაქეს ევროკავშირის ქვეყნებში ლეგალურად დასაქმების უფლების მოპოვება­ როგორ შეუძლია?

- 90 დღის განმავლობაში ის შეძლებს, მოიძიოს მისთვის მისაღები სამუშაო, რა დროსაც პოტენციურ დამსაქმებელთან გასაუბრების საშუალებაც ექნება. თუ შეთანხმდებიან, გააფორმებენ ხელშეკრულებას და შრომითი ნებართვის
ასაღებად ამა თუ იმ სტრუქტურას მიმართავენ... ამის შემდეგ საქართველოს მოქალაქე დატოვებს ევროკავშირის ტერიტორიას და მხოლოდ მას შემდეგ­ დაბრუნდება, რაც შრომითი ნებართვა ექნება მუშაობის დასაწყებად.

- ესე იგი, მხოლოდ სიტყვიერი შეთანხმება საკმარისი არ არის.

- დიახ, შრომის ნებართვის მისაღებად საჭიროა დამქირავებლისა და დაქირავებულის განცხადებული თანხმობა შესაბამისი
სამუშაოს შესრულებასა და სამუშაო პირობებზე, რაც დამქირავებელმა დოკუმენტის სახით უნდა წარადგინოს ნებართვის გამცემ ორგანოში.

- ევროკავშირის ქვეყნებში ფუნქციონირებს საშუამავლო კომპა­ნიები ან საადვოკატო ბიუროები, რომლებიც ჩვენს მოქალაქეებს შრომითი ნებართვის აღებაში დაეხმარებიან?

- დამქირავებელთან ურთიერთობა ჩვენს მოქალაქეებს პირადადაც იოლად შეუძლიათ. დღეისათვის ტექნოლოგიები კარგად არის განვითარებული, ინტერნეტითაც შესაძლებელია დამსაქმებლის შესახებ ინფორმაციის მოძიება, შემდეგ ევროპაში უვიზოდ ჩასვლა და სამუშაო პირობების უკეთ გაცნობა. ეს საქართველოს მოქალაქეს გაუგებრობას თავიდან აარიდებს.

- აუცილებელია, შრომითი უფლების მოსაპოვებლად შესაბამის­ უწყებას დაქირავებულმაც და დამქირ­ავებელმაც ერთად მიმართონ?

- მთავარია, დამქირავებელმა კომპანიამ, სამეწარმეო სუბიექტმა ან ფიზიკურმა პირმა მოამზადოს ის დოკუმენტაცია, რაც არის ამა თუ იმ ქვეყნის შიდა კანონმდებლობით განსაზღვრული. მაგალითად, შესაძლოა, ოჯახს სჭირდება ძიძა, მოხუცის მომვლელი და ა.შ., მაშინ მან უნდა მიმართოს შესაბამის სტრუქტურას, რომ სურს, დაიქირაოს ესა თუ ის მუშაკი, რომელიც საქართველოს მოქალაქეა. ამ შემთხვევაში საჭირო იქნება ისეთი დოკუმენტების წარდგენა, როგორიცაა საქართველოს მოქალაქესთან გაფორმებული ხელშეკრულება, დაქირავებულის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, სამუშაო გამოცდილების და განათლების შესახებ ინფორმაცია. ზოგიერთი ქვეყანა ითხოვს დაქირავებულის ოჯახური მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციასაც და ზოგჯერ დამატებითი შემოსავლების ჩვენებასაც კი.

- დავაზუსტოთ, რომელ ქვეყნებში რომელი უწყებები გასცემენ შრომით ნებართვებს?

- ზოგიერთ ქვეყანაში შრომის და სოციალური დაცვის სამინისტრო გასცემს, ზოგან თვითმმართველობის ორგანოები ან სხვა სპეციალური შრომითი ინსპექც­იები (მაგალითად, საბერძნეთში თვითმმართველობის ორგანოები გასცემენ, ესპანეთში კი შრომითი ინსპექციები).
ასე რომ, მართალია, ვიზალიბერალიზაციით პირი შრომით უფლებას ვერ მოიპოვებს, მაგრამ ეს გარემოება გარკვეულ ჩარჩოებში სვამს შრომით მიგრაციას. იმედი მაქვს, რომ ეს ხელს შეუწყობს თანამემამულეების ლეგალურად დასაქმებას. ხელშეკრულებების ოფიციალურად დარეგისტრირებით საქართველოს მოქალაქეების დასაცავად სამართლებრივი და სოციალური მექანიზმებიც ამოქმედდება, ჯანდაცვასთან დაკავშირებული საკითხებიც მოგვარდება. შემცირდება საქართველოს მოქალაქეების იძულებით შრომაში ჩართულობაც.

- თუმცა შრომითი მიგრაციის მიმართ სხვადასხვა ქვეყანას სხვადასხვა დამოკიდებულება აქვს. თქვენი აზრით, სად უფრო იოლი იქნება ქართველების დასაქმება?

- როგორც დავაკვირდი, საკმაოდ ხშირად სამხრეთ ევროპის ქვეყნები - ესპანეთი, პორტუგალია, საბერძნეთი, იტალია - არალეგალებთან უფრო ლოიალური არიან. თუკი მათ მხოლოდ სავიზო რეჟიმი აქვთ დარღვეული და კრიმინალური ქმედება არა აქვთ ჩადენილი, ლეგალურად ცხოვრებისა და მუშაობის გაგრძელების საშუალებას აძლევენ. ვფიქრობ, ზემოთ დასახელებულ ქვეყნებში ქართველების დასაქმება გაიოლდება. რასაკვირველია, ყველა ქვეყანა ცდილობს დაიცვას შრომითი ბაზარი, მაგრამ არის მომენტები, როცა დამატებით მუშახელზე ჩნდება მოთხოვნა. მაგალითად, ერთხანს ესპანეთსა და საბერძნეთში სამშენებლო ბუმი იყო და მუშახელზე დიდი მოთხოვნის გამო არალეგალური სტატუსის მქონეები ლეგალურად ცხოვრების და მუშაობის უფლებას იოლად იღებდნენ. როგორც ვიცი, საბერძნეთი აპრილის მიწურულიდან იწყებს პროცედურების გამარტივებას იმ მუშაკებისთვის, რომლებიც არალეგალურ მდგომარეობაში იმყოფებიან და არ ჩაუდენიათ დანაშაული. სავარაუდოდ, გაზაფხულზე მათთვის ამნისტიის პერიოდი გამოცხადდება.

- რომელ ქვეყნებში შეიძლება­ გართულდეს ქართველების დასაქმება?

- იმის გათვალისწინებით, რაც დღეს ევროპაში ხდება, ემიგრაციულ და ეკონომიკურ პროცესებს ვგულისხმობ, დასაქმება ცენტრალური ევროპის ქვეყნებში უფრო გაუჭირდებათ. იქ, სადაც ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებიდან ლტოლვილთა დიდი ნაკადია შესული, დასაქმება გაჭირდება. სირიიდან და სხვა ქვეყნებიდან დევნილები შრომით ბაზარზე დამკვიდრებას უკვე ცდილობენ. შესაბამისად, ისინი ჩვენს თანამოქალაქეებს კონკურენციას გაუწევენ. თუმცა არც ის არის გამორიცხული, რომ ქართველებმა მათ კვალიფიკაციით და განათლებით აჯობონ. ნებისმიერ დამქირავებელს უნდა, სამსახურში განათლებული და საჭირო უნარ-ჩვევების მქონე ადამიანი აიყვანოს.
მეამაყება ჩვენი თანამემამულეები, რომლებიც მიზეზთა გამო ევროპის ქვეყნებში არალეგალებად ითვლებიან. მათთან მქონია ურთიერთობა და უმრავლესობა ცდილობს, ევროპაში ლეგალური ცხოვრების ნებართვა მოიპოვოს. ეს ჩვენი თანამოქალაქეების სამოქალაქო განათლებაზე მიუთითებს.

- ალბათ, არიან ისეთებიც, რომლებიც შენგენის ზონაში უვიზოდ გადასვლის შემდეგ იქ დარჩენას მოისურვებენ.

- რასაკვირველია, იქნებიან, მაგრამ უნდა იცოდნენ, რომ საქართველოსთან ვიზალიბერალიზაციის ხელშეკრულების ამოქმედების შემდეგ ევროკავშირის ქვეყნები მიგრაციის მონიტორინგს უფრო გაამკაცრებენ.

- ესე იგი, ასეთ პირებს ქვეყანას დაატოვებინებენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ევროკავშირის ქვეყნებში 5 წლის განმავლობაში ვეღარ შევლენ?

- ამ შემთხვევაში ყველა ქვეყანა თავისი კანონმდებლობით განსაზღვრავს, სავიზო რეჟიმის დამრღვევს ადმინისტრაციული ჯარიმა დაუწესოს თუ სხვა სახის სასჯელი დააკისროს. საჯარიმო სანქციები სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვაგვარია. საყურადღებოა, რომ უვიზო მიმოსვლის პირობებთან ერთად, განისაზღვრა სამართლებრივი სანქციები იმ შემთხვევისთვის, როცა მოქალაქე პირობებს არღვევს, რაც შესაძლოა, იყოს ევროკავშირში 5 წლამდე შესვლის აკრძალვა ან ფინანსური ჯარიმა 3.000 ევროს ოდენობით.

- ადრე ბიზნესადაც კი იყო ქცეული ევროკავშირის ქვეყანაში წასასვლელად მოქალაქეებისთვის ვიზისა და დასაქმების შეთავაზება. თქვენი აზრით, ასეთ ჯგუფებს "ბიზნესსაქმიანობა" ჩაუვარდებათ?

- ევროკავშირში უვიზო მიმოსვლით საქართველოს მოქალაქეს გაუჩნდა შესაძლებლობა, უვიზოდ ჩავიდეს ამა თუ იმ ქვეყანაში, თავად შეარჩიოს სამუშაო ადგილიც, დამსაქმებელიც და შრომითი ნებართვის მიღებას დაელოდოს, რაც გაცილებით ნაკლები თანხა დაჯდება, ვიდრე თქვენ მიერ ხსენებულ ჯგუფებთან ფინანსური გარიგებები.

ეკა ასათიანი
ტატო
02 სექტემბერი 2017 10:31
ყველაფერი კარგად არის ახსნილი, მე ვეძებ ბავშვის მომვლელს და ძალიან კარგად არის ახსნილი რომ ეს არ არის ერთი უბრალო მოთხოვნა, და ორივე ქვეყანაში დამსაქმებლის და ასევე დასასაქმებელისაც საჭირო საფეხურებია გასავლელი,
მარი
04 ივლისი 2017 01:30
რა მაინტერესებს იცით . თუ ადამინს იმდენი ფული აქვს ჩავიდეს იქ სამი თვე სამუშაოს ძიებაში გაატაროს და თავი ირჩინოს დამქირავებელი ნახოს ხელშეკრულება დადოს და უკან აუცილებლად დაბრილუნდეს კანონის დაცვის გამო. ამდენი თუ აქვს მოხუცის მომვლელი რაგატო უნდა იყოს . ან ვინმეს მოახლე. აბა წარმოიდგინეთ ადამიანი მიდის ნასესხები ფულით იმის იმედით რომ იქ სამუშაოს ნახავს და გაისტუმრებს... უკან რაგატო აბრუნებტ ამ უაზრო კანონებით.
დათო
22 აპრილი 2017 14:18
აქ უსაბუთოდ არალეგალურ დასაქმებაზე არ არის საუბარი,როგორც მე გავიგე და ....დასაქმება შეიძლება მარა არა ისე როგორც ბევრს გონია..... ჩახვალ და დაგეტაკებიან არიქა აქ მოდი სხვაგან არ წახვიდეო.....

რედაქტორის რჩევით