"სხვაზე ნაკლები "ექსტრემისტი" არ ვყოფილვარ..."
25-04-2016
"სხვაზე ნაკლები "ექსტრემისტი" არ ვყოფილვარ..."
"ლურჯა ცხენები" გალერეაში მივიტანე. ერთმა ცნობილმა მხატვარმა ჩამოხსნა, თანაც ფეხი გაჰკრა, - უბრატო!.. მიხვდა, ეს ნამუშევარი "შეჭამდა" მთელ გამოფენას"

თემო გოცაძის 75 წლისათვის მიძღვნილი გამოფენა რომ არ რქმეოდა, ვერც ვიფიქრებდი, თუ მხატვარი, რომელიც ჩვენ წინ იჯდა, ამ ხნისა გახდა. იმიტომ კი არა, რომ ჭაღარა არა აქვს, ან ყმაწვილურად მკვირცხლია, გარეგნულ მხარეს მნიშვნელობა არა აქვს: მერვე ათეულს შემდგარი კაცი შინაგანად ახალგაზრდაა. კამათი და სხვისი პოზიციის გააზრება დღემდე მისი არსებობის ფორმაა. გაუაზრებლად
ნაბიჯს ვერ გადაადგმევინებ, სიტყვას ვერ ათქმევინებ, უბრალოდ არავის დაუქნევს თავს დასტურად... ძიება და ახლისკენ სწრაფვა, სიმართლის პირუთვნელი აღიარება და "ჩინ-მედლების" არცნობა გახლავთ მისი მარადიული ახალგაზრდობის გასაღები. ეს ახალგაზრდული სული მის ბოლოდროინდელ ნამუშევრებში - განსაკუთრებული სტილით შექმნილ აბსტრაქციებში ფერადოვნად გეგებება, თუმცა ათეული წლების წინ დახატული "ლურჯა
ცხენები" ისევ საწყისად რჩება...

- ცხადია, რთული იყო ცხოვ­რება. ძალიან ბევრი რამ გვქონდა აკრძალული. სინამდვილეში აკრძალული იყო სიტყვით, რეალურად კი მაინც შეიძლებოდა გეკეთებინა, რაც გინდოდა. ასე იყო აკადემიაში სწავლის დროსაც და მერეც. დღეს რომ ვფიქრობ, არაფრით სხვაზე­ ნაკლები "ექსტრემისტი" არ ვყოფილვარ. ჩვენი ჩამოყალიბება მოხდა რაღაცის უარყოფაში. ეს იყო დაპირისპირება ჯერ მასწავლებლებთან, მერე კი...

- როგორ შეიქმნა ეს უმნიშვნ­ელოვანესი "ლურჯა ცხენები"?

- სტუდენტობის წლებში არ ვაძლევდი თავს უფლებას, რაიმე შემოქმედებითი გამეკეთებინა­. ექვსი წელიწადი ნატურიდან ვხატავდი, ან ასლს ვაკეთებდი... 1965 წელს პირველი სურათი დავხატე - "ლურჯა ცხენები". ამდენი შეკავება რომ არა, არაფერი გამოვიდოდა! "ლურჯა ცხენები" საშემოდგომო გამოფენაზე­ გალერეაში მივიტანე. ერთმა ცნობილმა მხატვარმა ჩამოხსნა, თანაც­ ფეხი გაჰკრა, - უბრატო!.. მიხვდა, ეს ნამუშევარი "შეჭამდა" მთელ გამოფენას. გავცოფდი და შევაგ­ინე. მითხრა, - ეს ნახატი გამოფენაზე არ იქნება, მაგრამ შენ საინტერესო კაცი ხარო. მოეწონა, რომ არ შევეპუე. თვითონ იყო ასეთი. გამოფენაზე მთელი რუსთაველის პროსპექტი მყავდა დაპატიჟებული. მოვიდნენ - არ დახვდათ ჩემი ნამუშევარი...

საგაზაფხულო გამოფენაზე გამოიფინა "ლურჯა ცხენები" და კომკავშირის პრემიაზეც წარადგინეს. აკადემიის მაშინდელმა რექტორმა გოგი თოთიბაძემ - არ შეიძლება სახელმწიფო პრემია მიენიჭოს ბურჟუაზიული ხელოვნების ნიმუშსო. ჟიული შარტავამ (კომკავშირის ცკ-ის მდივანი იყო) საკადრისად უპასუხა. თოთიბაძემ წერილი გაგზავნა სსრკ-ის კულტურის განყოფილებაში, ამის შემდეგ კულტურის განყოფილების გამგემ, შაურომ მოსწერა საქართველოს ცკ-ს - ეს საქმე გაარკვიეთო. გამოფენა შეაჩერეს, წიგნი, სადაც სხვა კომკავშირის პრემიის ლაურეატებთან ერთად მეც ვიყავი დაბეჭდილი, დააპატიმრეს. 1976 წელია. ცკ-ის პროპაგანდის განყოფილების გამგემ, ნუგზარ ფოფხაძემ დამიბარა და შაუროს რეზოლუცია წამიკითხა: გასწორებული ვიყავი მიწასთან, 1937 წელი რომ ყოფილიყო, ალბათ დამხვრეტდნენ. დღეს შემიძლია ვთქვა, რომ ერთადერთი მხატვარი ვარ, ვის მიმართაც რეჟიმმა ოფიციალური­ დოკუმენტი დატოვა, რომ მე ვარ მიუღებელი.

- თუმცა დაწუნებული ნამუშევრები მრავლად იყო...

- ცხადია... აკადემიაში გამორჩეული კურსი გვქონდა. ჩემთან ერთად სწავლობდნენ ბუდუ სირბილაძე, ემირ ბურჯანაძე, გივი ვაშაკიძე... ბუდუ ისე ხატავდა, რომ ვოცნებობდი, ნეტავ, ასე ვხატავდე-მეთქი. ერთხელ დახატა ნატურა. მსგავსი არც მინახავს. ფეთქავდა, თითქოს გოიას დაწერილი იყო. გვიხაროდა, რომ ჩვენმა ძმაკაცმა ეს გააკეთა... მეორე დღეს მოვედით და დაგვხვდა ჩამოფხეკილი. შემოვიდა კორნელი სანაძე - ჩემს სახელოსნოში ასე არავინ უნდა წეროსო! ძლივს გამომგლიჯეს ხელიდან. ბუდუს რა მოუვიდა... ჩაქრა ჩვენ თვალწინ.

- როცა სახელმწიფო რამეს ტაბუს ადებს, ეს ცენზურაა, მაგრამ როცა საყვარელი, ძვირფასი ადამიანი გიწუნებს ნამუშევარს, ეს უფრო მტკივნეული უნდა იყოს.

- მარინა (მსახიობი მარინა ჯანაშია, მეუღლე) დავხატე და - არ მგავსო. მეც ავიღე და დავხიე, - ამბობს მხატვარი, რომელსაც ეს "დაწუნება" მწარედ დამახსოვრებია! იმას აღარ ამბობს, რომ თავად მარინას მასზე მეტად სწყდება გული იმ დახეულ პორტრეტზე.

მარინა ჯანაშია: - ეს იყო ისეთი საოცარი პორტრეტი, მივხვდი, რომ თემოს დამოკიდებულება უფრო აღმატებული იყო, ვიდრე მე ვარ სინამდვილეში. იმდენად არ მინდოდა, ილუზია შეჰქმნოდა, რომ ვუთხარი: თემო, ეს მე არ ვარ-მეთქი. არ ხარო?! და მაშინვე გადახია. თავზარი დამეცა. მას მერე რამდენჯერ დამხატა და ისეთი პორტრეტი აღარ გაუკეთებია...

P.S. თემო გოცაძე ამბობს, რომ პოპულარული არ არის. ამის კვალად ფიქრობ, რომ არაპოპულა­რულობას დიდი ხიბლი აქვს. მით უმეტეს, თუ ისეთი ხასიათი გაქვს, როგორიც თემო გოცაძეს: შეგიძლია დიოგენესავით "კასრში იჯდე" და ძლიერთა ამა ქვეყნისა უთხრა, - განზე გაიწიე, მზეს მიჩრდილავო. მას ახალგაზრდული შემართებით შეუძლია ამ სიტყვების თქმა. მზის დაჩრდილვის უფლებას არავის აძლევს, მზის სხივები კი უხვად ხვდება მის ნამუშევრებში, რომლებსაც უკვე თავისი ცხოვრება აქვთ...

ლელა ჯიყაშვილი
დათო
05 მაისი 2016 18:12
ბატონო თემო, თქვენ ისედაც დიდი და ნიჭიერი ხელოვანი ბრძანდებით, არა მგონია ძალად ,,ექსტრემისტობის" დაბრალება გჭირდებოდეთ საკუთარ თავზე,თორემ ვიღაც შეიძლება გააღიზიანოთ ამით და თქვენი ,,შევარდნაძისტობა" და ზვიადის ნაძირალად და ეროვნული მოძრაობის ,,ნაძირალების მოძრაობათ" შეფასებაც გაგახსენოთ შევარდნაძის ზეობის დროს(თუმცა სამართლიანობისთვის უნდა ითქვას, რომ ახლა ასე აღარ თვლით). პატივისცემით თქვენი შემოქმედების დამფასებელი და თაყვანისმცემელი
გენიალური ადამიანები
05 მაისი 2016 10:20
მიყვარდა სტუდენტობისას მხატრის სახლში გამოფენებზე სიარული, ყოველთვის საინტერესო იყო. ბატონი თემოც მუდამ იქ ტრიალებდა, ხსირად ქალბატონი მარინაც გვხვდებოდა ხოლმე, რა ბედნიერები ვიყავით ეს ორი უნიჭიერესი და უკეთილშობილესი ხელოვანი რომ ალამაზებდა ჩვენ იქ სტუმრობას, 80-იანების ახალგაზრდობა ძალიან კარგად ვიცნობთ მას, როგორც ერთ-ერთ საუკეთესო ქართველ მხატვარს
გაუმარჯოს ბ-ნ თემოს & ქ-ნ მარინას!
05 მაისი 2016 07:12
ქებათა ქება „СССР”-ს

იმ „ავადსახსენებელ“ სსრკ-ში ყველა უფლება წართმეული გვქონდა. მათხოვრები გვინდოდა ვყოფილიყავით და დაუსაქმებელს არავის გვტოვებდა, ვინც არ მუშაობს ის არ ჭამსო; სიკვდილი გვინდოდა და უფასო ჯანმრთელობის დაცვას გვტენიდნენ; ქუჩაში, კარვების ქალაქში გვსურდა ცხოვრება და ბინებს გვიშენებდნენ; აზარტულებს აზარტული თამაშის უფლებას არ გვაძლევდნენ; შრომით მოიპოვეთ პური თქვენი არსობისა, ვინძლო ვალებში არ ჩაეფლოთ, ბინა და ქონება არ დაგირჩეთ გასაყიდი, დარდმოძალებულები არ გალოთდეთ და თავი არ მოიკლათო. ბანკიდან სესხის აღების საჭიროებას და საშუალებასაც გვართმევდნენ, ვაითუ მევახშეებმა გადახდის უუნაროებს ბინები გაგიყიდონ და წვრილშვილის პატრონები ქუჩაში დარჩეთო; სწავლაც გაგვიუფასურეს, უფასოდ ისწავლეთო; მხოლოდ 7–8 საათს გვამუშავებდნენ და ამით დასვენებაც გაგვიუფასურეს; ბიზნესს სპეკულაცია დაარქვეს, ბაზრებსა და ქუჩებში კლიენტის გამოჩენის სიხარულს გვართმევდნენ; მუშებსა და გლეხებს პარლამენტში მიგვერეკებოდნენ; ტკბილხმოვანი მრავალსართულიანი გინების ტელეეკრანებიდან და ფილმებიდან მოსმენის საშუალებასაც კი არ გვაძლევდნენ, შიშველი სხეულის და სექსის საჯარო ხილვისა და აღქმის ნიჭი ხომ წაგვართვეს და წაგვართვეს; ევროპის და ამერიკის განიერ შარვალში შეძრომის საშუალებასაც კი არ გვაძლევდნენ, იქ დიდი არგუმენტებია და ვაითუ სადმე გაგეჩხიროთო; მწვანე ფერისადმი ზიზღს გვინერგავდნენ, ვაითუ მერე ცისფერი მოინდომოთო; მადლობა ღმერთს, ყველაფერი წარსულს ჩაბარდა! რკინის ფარდა გაარღვიეს და "უბორნიის" პოეტების ოცნებები აგვიხდინეს "ჰომო იმპრუდენტების" ღირსეულმა შვილებმა. მადლობა უფალს.
დიახ, არაფრის უფლება არ გვქონდა გარანტირებული დასაქმების პირობებში გარდა შრომისა, დასვენებისა, განათლების უფასოდ მიღებისა, ჯანმრთელობის უფასოდ დაცვისა, ბინის უფასოდ მიღებისა... "როცა ხელისუფლებაში მოვიდნენ ბოლშევიკებმა ყველა უსახლკარო ბავშვი მოაგროვეს, დაბანეს, ჩააცვეს, მერხს მიუჯინეს და სრულუფლებიანი და სრულფასოვანი ადამიანები საზოგადოებას დაუბრუნეს!!! არც ერთი უცოდინარი და არც ერთი ხელობა–პროფესიის გარეშე!!!!" (ამონარიდი ერთეთი კომენტარიდან. იმედია ავტორი შემინდობს.) ამ ქმედებით მათ ხელყვეს პიროვნებისა და ბავშვთა უფლებები?!
სულ რაღაც ბოლო 30 წელიწადში შეიქმნა მძლავრი სამრეწველო პოტენციალი, განვითარდა სოფლის მეურნეობა, მეცნიერება, კულტურა: მიუხედავად გადატანილი ომისა, საქართველოში გამრავლდა თითქმის გადაშენების პირას მისული ქართველი ხალხი; არ იყო უსახლკარო, მათხოვარი, დამშეული ადამიანი–არავის სჭირდებოდა ნაგავში ქექვა ლუკმა პურის საშოვნელად, არავინ კვდებოდა იმის გამო, რომ ექიმთან მისასვლელი ფული არ ჰქონდა. რა დაგვრჩენოდა ადამიანებს, ვისაც წართმეული გვქონდა საშუალება ბრძოლით მოგვეპოვებია ადამიანური უფლებები და თავისუფლებები, ვისთვისაც სახელმწიფო იდეოლოგია იყო გარანტი გადაეწყვიტა ყოფითი საკითხები, თუ არა თქვენთვის გვეცქირა იმედით, რომ მოგვიტანდით იმ "ნანატრ" დღეს, როცა თავისუფალი გავხდებოდით ყველა იმ “ბოროტებათაგან”, რომლის წყალობითაც ადამიანებად ვერ ვგრძნობდით თავს. მე მშრომელ ადამიანებზე მოგახსენებთ, პარაზიტებზე არ მაქვს ლაპარაკი. არ არსებობს და არ იარსებებს იდეალური საზოგადოებრივი მოწყობა სანამ ადამიანი თვით არ გახდება იდეალური; (რაც ძალიან საეჭვოა, რადგან მის ბუნებაში მუდამ დარჩება რაღაც ცხოველური, ბიოლოგიური;) მანამ კი უნდა ვისწრაფოდეთ იდეალურისაკენ ადამიანური გაგებით.როგორც ხედავთ მე იმას კი არ ვამბობ რომ საბჭოთა კავშირი იდეალური იყო. არა, მე ვამბობ, რომ ის იდეოლოგია ადამიანურთან უფრო ახლოს იდგა, ვიდრე თქვენი სანუკვარი ბურჟუაზიული იდეოლოგია, რომლის მეშვეობითაც თითქოს პანდორას ყუთიდანო, ერთბაშად მოეფინა ქვეყანას ყოველგვარი ბოროტებანი და დააჩმორა, დააგლახაკა, მიწასთან გაასწორა, ყოველმხრივ შეურაცხყო კეთილი ნების ადამიანი. მე რიგით ადამიანებზე მოგახსენებ და არა პარაზიტებზე, რომელთათვის სხვისი შრომის ექსპლოატაციის ხარჯზე ცხოვრება გახდომიათ ოცნებად.
რაც შეეხება საბჭოთა კავშირის დაშლას. საბჭოთა კავშირი დაშალა სახელმწიფოს სათავეში მოქცეულმა იდეოლოგიურმა მტრებმა– შევარდნაძემ, გორბაჩოვმა და ძმათა მათთა.
მათ მოაწყვეს 9 აპრილი, რათა ემოქმედათ რადიო თავისუფლებისგან გამოყეყეჩებული მერყევი ელემენტების ფსიქიკაზე და აეგორებიათ ხალხის უკმაყოფილების ტალღა. ფსიქიკაზე ზემოქმედებაზე ლაპარაკობდა და ამყარებდა იმედს ალენ დალესი. იარაღის ძალით საბჭოთა კავშირის დანგრევა შეუძლებელი იყო. არავითარი მნიშვნელობა არა აქვს ეს დოქტრინა ალენ დალესმა დაწერა თუ რუსმა ინტელექტუალებმა. ისევე როგორც ალენ დალესი, ისინი მტრები იყვნენ მუშათა და გლეხთა სახელმწიფოსი,– იდეოლოგიური მტრები, და პეტრე დასწერდა თუ პავლე ამ დოქტრინას, რა მნიშვნელობა აქვს. ფაქტია, რომ არსებობს დოქტრინა, რომელიც მიეწერება ალენ დალესს. მთავარია ეს დოქტრინა იყო შორეულ პერსპექტივაზე გათვლილი მძლავრი იარაღი, არაადექვატურად მოაზროვნე ახალგაზრდების გადასაბირებლად. კრიტიკულად გააანალიზეთ ის დოქტრინა, რომელიც აღიარებს საბჭოთა კავშირში ნაღდი ღირებულებებია და ჩვენ ყალბით შევცვლითო. და შეცვალეს!
სტალინის გარდაცვალების შემდეგ 40 წელი ანგრევდნენ საბჭოთა კავშირს და როგორც იქნა მიაღწიეს ამას ხელისუფლებაში შემძვრალი შენიღბული იდეოლოგიური მტრების გორბაჩოვისა და დიიიდი დიპლომატის შევარდნაძის ხელშეწყობით. რომ არა ისინი, დღეს მსოფლიო არ იქნებოდა ეგზომ აწიოკებული, საქართველოს მოსახლეობა იქნებოდა 6 მილიონი. აქედან ქართველი – 4 მილიონი. ბაზრებში სპეკულანტობის (თქვენებურად ბიზნესმენობის, ჩვენებურად ხალხის დაკანონებული ძარცვის) ნაცვლად ადამიანები იმუშავებდნენ ქარხნებსა და ფაბრიკებში, – რომელთაც ასე ვერ იტანენ დღევანდელი თავისუფლებისა და დემოკრატიის მებაირახტრეები. არ იქნებოდა საზღვარგარეთ ოჯახის სარჩოს საშოვნელად გადახვეწილი დედები, უმუშევარი, უფუნქციოდ დარჩენილ მამები და ლუდით ხელში მოხეტიალე დაუსაქმებელი ახალგაზრდები. კიდევ უფრო განვითარდებოდა მეცნიერება, კულტურა და ა. შ. და ა. შ.

რედაქტორის რჩევით