"არჩევნების მერე ქვეყანა ჩაიკეტება... დე­კემ­ბე­რი იქ­ნე­ბა ურ­თუ­ლე­სი... დიდი რიგები იქნება" - რას ამბობს გაეროს გენმდივნის ქართველი მრჩეველი
"არჩევნების მერე ქვეყანა ჩაიკეტება... დე­კემ­ბე­რი იქ­ნე­ბა ურ­თუ­ლე­სი... დიდი რიგები იქნება" - რას ამბობს გაეროს გენმდივნის ქართველი მრჩეველი
პრო­ფე­სორ­მა, გა­ე­როს გე­ნე­რა­ლუ­რი მდივ­ნის მრჩე­ველ­მა ჯან­დაც­ვის სა­კი­თხებ­ში, გი­ორ­გი ფხა­კა­ძემ მიმ­დი­ნა­რე წლის აპ­რილ­ში AMBEBI.GE-სთან ინ­ტერ­ვი­უ­ში გა­ნა­ცხა­და: "მსოფ­ლი­ო­ში მა­ი­სის­თვის უნდა ჩა­წყნარ­დეს ვი­თა­რე­ბა, ოქ­ტომ­ბერ­ში კი COVID-19-ის მე­ო­რე, ძა­ლი­ან მწა­რე ტალ­ღა და­ი­წყე­ბა". მისი რამ­დე­ნი­მე თვის წი­ნან­დე­ლი პროგ­ნო­ზი დღე­ვან­დელ რე­ა­ლო­ბას­თან ახ­ლო­საა. რო­გორ შე­ა­ფა­სებს პან­დე­მი­ის პი­რო­ბებ­ში გავ­ლილ რამ­დე­ნი­მე თვეს, არ­სე­ბულ ვი­თა­რე­ბა­სა და შე­ზღუდ­ვებს და რა პროგ­ნო­ზე­ბი აქვს სა­მო­მავ­ლოდ? - ამა­ზე გი­ორ­გი ფხა­კა­ძე AMBEBI.GE-ს კვლავ ესა­უბ­რე­ბა.

- ბოლო ორი დღეა, სა­ქარ­თვე­ლო­ში ინ­ფექ­ცი­ის თით­ქმის 1000-მდე შემ­თხვე­ვა ფიქ­სირ­დე­ბა. შე­იძ­ლე­ბა
ვთქვათ, რომ თქვე­ნი სი­ტყვე­ბი ახდა?

- ეს მარ­ტო ჩემი სი­ტყვე­ბი არ იყო, მე ნოს­ტრა­და­მუ­სი ნამ­დვი­ლად არ ვარ, მეც­ნი­ე­რი ვარ. მარ­ტის თვე­ში წას­რულ გა­მოც­დი­ლე­ბა­სა და სტა­ტის­ტი­კა­ზე დაყ­რდნო­ბით, გა­მოთ­ვლე­ბი კეთ­დე­ბო­და. როცა პირ­ვე­ლი დას­კვნე­ბი ვნა­ხე, თით­ქმის დეპ­რე­სი­ა­ში ჩავ­ვარ­დი, მაგ­რამ ჩემი, რო­გორც მეც­ნი­ე­რის გა­მოც­დი­ლე­ბი­დან ვი­ფიქ­რე, რომ ალ­ბათ, იქ­ნე­ბო­და ის
სცე­ნა­რი, რა­ზეც ჩვენ მა­შინ ინ­ტერ­ვი­უ­ში ვი­სა­უბ­რეთ - რომ ზა­ფხუ­ლის­თვის პან­დე­მია, სა­ქარ­თვე­ლოს ჩათ­ვლით, მთელ მსოფ­ლი­ო­ში ჩა­ცხრე­ბო­და, მა­ტე­ბა კი და­ი­წყე­ბო­და ოქ­ტომ­ბრის შუა რი­ცხვებ­ში ან ნო­ემ­ბრის და­სა­წყის­ში. და­ვი­ნა­ხეთ, რაც მოხ­და ზა­ფხულ­ში - წე­სებს არა­ვინ იცავ­და და სამ­წუ­ხა­როდ, ოქ­ტომ­ბერ­ზე მარ­თა­ლი აღ­მოვ­ჩნდი.

მე­ო­რე ტალ­ღა იქ­ნე­ბა უფრო რთუ­ლი, უფრო ძლი­ე­რი და ამას ძა­ლი­ან ბევ­რი დატ­ვირ­თვა აქვს, რო­გორც ეკო­ნო­მი­კუ­რი, ისე ფსი­ქო­ლო­გი­უ­რი, ამას­თა­ნა­ვე, სხვა თან­მხლე­ბი და­ა­ვა­დე­ბე­ბის დატ­ვირ­თვაც. შე­სა­ბა­მი­სად, სიმ­ძი­მეს და­ვი­ნა­ხავთ ნო­ემ­ბერ­ში და არა - ოქ­ტომ­ბერ­ში; დე­კემ­ბე­რი იქ­ნე­ბა ურ­თუ­ლე­სი თვე და იმე­დია, შემ­დეგ ჩვენ შევ­ძლებთ აფეთ­ქე­ბის შე­ბოჭ­ვას და სა­ბო­ლოო ჯამ­ში, შემ­თხვე­ვე­ბი ნელ-ნელა ქვე­ვით და­ი­წევს, თუმ­ცა ეს რა­დი­კა­ლუ­რი ვარ­დნა არ იქ­ნე­ბა. სამ­წუ­ხა­როდ, ვფიქ­რობ, რომ გან­სა­კუთ­რე­ბით სა­ქარ­თვე­ლო­ში სიკ­ვდი­ლი­ა­ნო­ბა გა­იზ­რდე­ბა და ამას უამ­რა­ვი მი­ზე­ზი აქვს.

- პირ­ველ რიგ­ში, შე­გიძ­ლი­ათ გა­უმ­ხი­ლოთ ჩვენს მკი­თხველს, მა­შინ ეს კალ­კუ­ლა­ცი­ე­ბი რაზე დაყ­რდნო­ბით გა­კეთ­და?
- გლო­ბა­ლურ დო­ნე­ზე ბევრ კო­ლე­გას­თან ვარ კონ­ტაქ­ტში და რო­დე­საც სხვა­დას­ხვა თე­მა­ზე ვსა­უბ­რობ­დით, იქ იყო რო­გორც ეკო­ნო­მი­კუ­რი, ასე­ვე - ჯან­დაც­ვის კალ­კუ­ლა­ცია, რო­მელ­შიც მო­ნა­წი­ლე­ო­ბას ვი­ღებ­დი. ვხე­დავ­დით, რომ სუ­რა­თი ძა­ლი­ან მძი­მე იყო - ერთი მხრივ, ჩვენ გვაქვს ჯან­მრთე­ლო­ბა, მე­ო­რე მხრივ კი გვაქვს ეკო­ნო­მი­კა. სა­უ­ბა­რი იმა­ზეა, რო­მე­ლია ამ ორს შო­რის მთა­ვა­რი - ეკო­ნო­მი­კა თუ ჯან­მრთე­ლო­ბა? ის ქვე­ყა­ნა, რო­მელ­მაც პრი­ო­რი­ტე­ტი ჯან­მრთე­ლო­ბას მი­ა­ნი­ჭა, ეკო­ნო­მი­კას კლავს და პი­რი­ქით, ქვე­ყა­ნა, რო­მელ­მაც ეკო­ნო­მი­კა და­ა­ყე­ნა წინ, ჯან­მრთე­ლო­ბას აზი­ა­ნებს. თუმ­ცა, ის ქვეყ­ნე­ბი, ვინც ჯან­მრთე­ლო­ბას აი­ღე­ბენ პრი­ო­რი­ტე­ტად, მოკ­ლე­ვა­დი­ან პერ­სპექ­ტი­ვა­ში, 1-2 წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში წამ­გე­ბი­ან პო­ზი­ცი­ა­ში იქ­ნე­ბი­ან, რად­გან ეკო­ნო­მი­კუ­რად ცუდ მდგო­მა­რე­ო­ბა­ში ჩა­ვარ­დე­ბი­ან, მაგ­რამ გრძელ­ვა­დი­ან­ში, 3-5 წე­ლი­წად­ში, მო­გე­ბუ­ლე­ბი დარ­ჩე­ბი­ან; ხოლო ვინც ეკო­ნო­მი­კას ანი­ჭებს უპი­რა­ტე­სო­ბას, მოკ­ლე­ვა­დი­ან პე­რი­ოდ­ში, 1-2 წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში მო­გე­ბუ­ლია, გრძელ­ვა­დი­ან პერ­სპექ­ტი­ვა­ში კი წა­გე­ბუ­ლი იქ­ნე­ბა.

თით­ქმის მთელ მსოფ­ლი­ო­ში პო­ლი­ტი­კო­სე­ბი მარ­თა­ვენ ქვეყ­ნებს, არ­ჩევ­ნე­ბის ციკ­ლი და­ახ­ლო­ე­ბით 4-წლი­ა­ნია, შე­სა­ბა­მი­სად, პო­ლი­ტი­კო­სე­ბი ძა­ლი­ან მოკ­ლე­ვა­დი­ან შე­დე­გებ­ზე ფიქ­რო­ბენ. ეს კალ­კუ­ლა­ცი­ა­შიც იყო ჩა­დე­ბუ­ლი, რომ ვი­ნა­ი­დან ძა­ლი­ან ბევრ ქვე­ყა­ნა­ზე არ­ჩევ­ნე­ბის გამო პო­ლი­ტი­კუ­რი ზე­წო­ლა იქ­ნე­ბო­და, პრი­ო­რი­ტე­ტი ეკო­ნო­მი­კა­ზე გა­კეთ­დე­ბო­და. უკვე მთელ მსოფ­ლი­ო­შია ამ­გვა­რი სა­უ­ბა­რი: "რა მნიშ­ვნე­ლო­ბა აქვს, კო­რო­ნა მომ­კლავს თუ შიმ­ში­ლი?!" როცა ეს სა­სა­უბ­რო თემა ხდე­ბა, პო­ლი­ტი­კო­სე­ბი უყუ­რე­ბენ, რა მი­მარ­თუ­ლე­ბით წა­ვიდ­ნენ და მი­დი­ან იქ, სა­დაც ჩვენ - მთე­ლი მსოფ­ლიო ვართ. ძა­ლი­ან მარ­ტი­ვი კალ­კუ­ლა­ცი­ით, მთე­ლი მსოფ­ლიო 40 დღით ერთ დღეს რომ და­კე­ტი­ლი­ყო, კო­რო­ნა და­მარ­ცხდე­ბო­და და ახლა მხო­ლოდ ცუდი მო­გო­ნე­ბა იქ­ნე­ბო­და, მაგ­რამ ვერ შევ­თან­ხმდით ვერც გლო­ბა­ლუ­რად, ვერ - რე­გი­ო­ნუ­ლად.

კონ­კრე­ტუ­ლად, კალ­კუ­ლა­ცი­ებ­ში აღე­ბუ­ლი იყო 1918-19 წლის ე.წ. ეს­პა­ნუ­რი გრი­პის კალ­კუ­ლა­ცი­ე­ბი, ასე­ვე, შAღშ-ის, MEღშ-ის და სხვა გრი­პე­ბის აფეთ­ქე­ბე­ბის. იყო რამ­დე­ნი­მე გა­მოთ­ვლა: პირ­ვე­ლის თა­ნახ­მად, ტალ­ღა მაღ­ლა ჯერ ნელა ავი­დო­და, შემ­დეგ ისევ ნელა ჩა­მო­ვი­დო­და; მე­ო­რე, სწრა­ფად აი­წევ­და და მერე და­ვარ­დე­ბო­და; "ეს­პა­ნუ­რი გრი­პის" კალ­კუ­ლა­ცი­ებ­ზე დაყ­რდნო­ბით კი, სამი ტალ­ღა იქ­ნე­ბო­და. პირ­ველ­მა ორმა არ იმუ­შა­ვა, ამი­ტომ ახლა მე­ო­რე ტალ­ღა­ში შევ­დი­ვართ - როცა ამას ვამ­ბობთ, ეს ბევ­რს არ მოს­წონს, მაგ­რამ რე­ა­ლო­ბაა. მე­ო­რე ტალ­ღა უფრო მძი­მე, რთუ­ლი და მწა­რე იქ­ნე­ბა ბევ­რი მი­მარ­თუ­ლე­ბით, მის შემ­დეგ უკვე ქვე­მოთ ჩა­მო­ვალთ და მერე გვექ­ნე­ბა მე­სა­მე, წე­სით და იმე­დია, ბოლო ტალ­ღა.

- თქვენ ახ­სე­ნეთ, რომ სა­ქარ­თვე­ლო­ში სიკ­ვდი­ლი­ა­ნო­ბა გა­იზ­რდე­ბა და ამას ბევ­რი მი­ზე­ზი აქვს - კონ­კრე­ტუ­ლად, რა მი­ზე­ზებს გუ­ლის­ხმობთ?
- რამ­დე­ნი­მე თვის წინ ძა­ლი­ან მკაც­რად გა­ვაკ­რი­ტი­კე ჩვე­ნი ჯან­დაც­ვის სა­მი­ნის­ტრო. ძა­ლი­ან მარ­ტი­ვი მო­თხოვ­ნა მქონ­და - და­დონ სიკ­ვდი­ლი­ა­ნო­ბის მაჩ­ვე­ნე­ბე­ლი სა­ქარ­თვე­ლო­ში ბოლო სამი წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში ნო­ზო­ლო­გი­ე­ბის მი­ხედ­ვით - ანუ, რის­გან გარ­და­იც­ვა­ლა ადა­მი­ა­ნი. ეს მოგ­ვცემს სა­შუ­ა­ლე­ბას, და­ვი­ნა­ხოთ, რა არის გან­სხვა­ვე­ბა, რა იყო ადრე და სად ვართ ახლა. მა­გა­ლი­თად, ვთქვათ, რომ ვი­ღაც ქალ­ბა­ტო­ნი გარ­და­იც­ვა­ლა ზემო აჭა­რა­ში, ექიმ­მა თქვა, პნევ­მო­ნი­ით გარ­და­იც­ვა­ლაო. ჩვენ ვი­ცით, ის ქალ­ბა­ტო­ნი პნევ­მო­ნი­ით გარ­და­იც­ვა­ლა თუ კო­ვი­დით? ეს პირ­ვე­ლი პრობ­ლე­მაა, სიკ­ვდი­ლი­ა­ნო­ბის სტა­ტის­ტი­კა არას­წო­რია. პოსტსაბ­ჭო­თა ქვეყ­ნებ­ში ასეა, არც ერთი სტა­ტის­ტი­კა არ არის ზუს­ტი, რად­გან პო­ლი­ტი­კუ­რი ინ­სტრუ­მენ­ტია ყვე­ლა მთავ­რო­ბა­ში. მე­ო­რეა სუფ­თა პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლიზ­მის ნაკ­ლე­ბო­ბა. არ მინ­და, ვინ­მეს შე­უ­რა­ცხყო­ფა მი­ვა­ყე­ნო, მაგ­რამ, ფაქ­ტია, რომ ჩვენ თა­ნა­მედ­რო­ვე სტა­ტის­ტი­კა­ზე ჯერ­ჯე­რო­ბით არ გა­დავ­სულ­ვართ.

მე­ო­რე ინ­ფორ­მა­ცია, რა­საც ჩვე­ნი ექ­სპერ­ტე­ბი გვე­უბ­ნე­ბი­ან, ისაა, რომ ესა თუ ის პირი თან­მხლე­ბი და­ა­ვა­დე­ბე­ბით გარ­და­იც­ვა­ლაო. ეს წი­ნა­და­დე­ბა და თან­მხლებ და­ა­ვა­დე­ბებ­ზე აქ­ცენ­ტის გა­და­ტა­ნა აბ­სო­ლუ­ტუ­რად არას­წო­რი და არაპრო­ფე­სი­ო­ნა­ლუ­რია, რად­გან იმ ადა­მი­ანს რომ არ ჰქო­ნო­და კო­ვი­დი, ის ხომ არ გარ­და­იც­ვლე­ბო­და? ადა­მი­ა­ნი გარ­და­იც­ვა­ლა იმი­ტომ, რომ ორ­გა­ნიზ­მი ებ­რძო­და კო­ვი­დის ვირუსს, იმუ­ნუ­რი სის­ტე­მა ჰქონ­და დაქ­ვე­ი­თე­ბუ­ლი და ა.შ. ანუ ფაქ­ტობ­რი­ვად, კო­ვიდ­მა მოკ­ლა და არა - თან­მხლებ­მა და­ა­ვა­დე­ბებ­მა. ესეც ძა­ლი­ან კარ­გა­დაა და­სა­ლა­გე­ბე­ლი.

რაც შე­ე­ხე­ბა სიკ­ვდი­ლი­ა­ნო­ბის გაზ­რდის მი­ზე­ზებს, მე­ო­რე ტალ­ღას ვხვდე­ბით დაქ­ვე­ი­თე­ბუ­ლი იმუ­ნუ­რი სის­ტე­მით, რად­გან ზა­ფხუ­ლი მეტ-ნაკ­ლე­ბად ვერ გა­ვა­ტა­რეთ ისე, რო­გორც იყო სა­ჭი­რო და შე­სა­ბა­მი­სი ნა­ტუ­რა­ლუ­რი ვი­ტა­მი­ნე­ბი ვერ მი­ვი­ღეთ... კი, მზე და D ვი­ტა­მი­ნი გვქონ­და, ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი ვი­ტა­მი­ნე­ბი, ხილი და ბოსტნე­უ­ლი ნაკ­ლე­ბი იყო, რად­გან შე­იც­ვა­ლა ეკო­ნო­მი­კუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბა და შე­სა­ბა­მი­სად, პრი­ო­რი­ტე­ტე­ბი. ჩვე­ნი იმუ­ნუ­რი სის­ტე­მა ასე­ვე დაქ­ვე­ით­და იმი­ტომ, რომ არის სტრე­სის ქვეშ, კო­ვი­დის დროს ჩა­კე­ტი­ლე­ბი ვი­ყა­ვით, შემ­დეგ ეკო­ნო­მი­კურ­მა პრობ­ლე­მებ­მა იმოქ­მე­და ჩვენს მენ­ტა­ლურ მდგო­მა­რე­ო­ბა­ზე. ასე­ვე, სირ­თუ­ლეს წარ­მო­ად­გენს ქრო­ნი­კუ­ლი და­ა­ვა­დე­ბე­ბი. კა­რან­ტი­ნის დროს და მას შემ­დეგ ბევ­რი ქრო­ნი­კუ­ლი და­ა­ვა­დე­ბა გამ­წვავ­და - იმას, რა­საც მა­გა­ლი­თად, პა­ტა­რა ოპე­რა­ცია სჭირ­დე­ბო­და, ახლა უფრო მძი­მე ოპე­რა­ცია და მკურ­ნა­ლო­ბა სჭირ­დე­ბა. ასე­ვეა ეკო­ნო­მი­კუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბა - ხალ­ხი ცდი­ლობს, ეკო­ნო­მია გა­ა­კე­თოს იმა­ვე კვე­ბა­ზე, წამ­ლებ­ზე, ვი­ტა­მი­ნებ­ზე და შე­სა­ბა­მი­სად, რა­ცი­ო­ნი, თუნ­დაც ხილი და ბოსტნე­უ­ლი შემ­ცი­რე­ბუ­ლია. ეს ყვე­ლა­ფე­რი დაგ­როვ­და ერ­თად და მი­ვი­ღეთ, რომ ახლა ყვე­ლა­ნი რის­კის ქვეშ ვართ, სხვა ვირუ­სე­ბიც შე­მო­დის, რო­მე­ლიც და­მა­ტე­ბი­თი სიმ­ძი­მეა და იმას მი­ვი­ღებთ, რომ ჩვე­ნი ორ­გა­ნიზ­მი არ იქ­ნე­ბა მზად. სწო­რედ ამის გამო იქ­ნე­ბა ჩვე­ნი მე­ო­რე ტალ­ღა ძა­ლი­ან რთუ­ლი.
ამას ემა­ტე­ბა ისიც, რომ ჯან­დაც­ვის სის­ტე­მა­ში ბევრ ქვე­ყა­ნა­ში დიდი ცვლი­ლე­ბე­ბი არ მოხ­და, მათ შო­რის სა­ქარ­თვე­ლო­ცაა. გაგრძელება


მკითხველის კომენტარი (0)
კომენტარი ჯერ არ გაკეთებულა.
იყავი პირველი!

რუბრიკის სხვა სიახლეები
გაქვთ თუ არა გადაწყვეტილი, რომელ პარტიას მისცემთ ხმას საპარლამენტო არჩევნებში?
თქვენი აზრი მნიშვნელოვანია!
გაქვთ თუ არა გადაწყვეტილი, რომელ პარტიას მისცემთ ხმას საპარლამენტო არჩევნებში?
დღის კითხვადი სტატიები
თვის კითხვადი სტატიები